Teq's Blog

những bảo vật của tôi

Posted in Gia đình by Tequila on September 15, 2011

Tôi có hai bảo vật, một vật thì vợ tôi đang cất đâu đó trong tủ do chưa tìm được chỗ trang trọng để đặt, một vật thì đang nằm mưa nắng ở sân nhà cha mẹ tôi. Vật thứ nhất là một cái máy chữ, vật thứ hai là một cục đá.

Tôi chưa hiểu bày một cái máy chữ và một cục đá bên cạnh nhau ở phòng khách, thì nó sẽ trông như thế nào. Nhưng khi nào tôi có một phòng khách, mà không, khách khứa gì, phải là một phòng đọc sách có cái bàn rộng, thì tôi sẽ đặt hai vật đó cạnh nhau.

Cục đá

Người ta bảo rằng nếu mà tôi đến trường không quân ở Nha Trang, vào sảnh lớn, sẽ thấy ảnh lớn của ông nội tôi. Tôi chưa bao giờ đến đó. Từ trước tới giờ tôi mới chỉ đến Nha Trang một lần và nghỉ lại một đêm. Rồi một ngày kia tôi sẽ đến. Mà cũng chưa biết được. Tuần nào tôi cũng có một trận bóng đá ở sân Không quân – Lê Trọng Tấn. Cách sân bóng đá của tôi, một trăm mét đường chim bay, là bảo tàng Không quân, nơi người ta đặt cái máy bay của ông nội tôi. Thế mà suốt từ hồi xưa lắm đến giờ tôi chưa đến xem lại cái máy bay đấy. Chỉ nhớ hồi khai trương cái bảo tàng, ông nội có đưa tôi đến, chỉ cái máy bay, bảo đây là cái máy bay mà ông dạy các chú bay. Tôi nghĩ nếu mà có linh hồn, thì linh hồn ông nội tôi phải có nhiều hơn ở cục đá của tôi, chứ không phải là cái máy bay.

Đó là một cục đá rất tầm thường, giá sáu nghìn đồng vào năm nào đó cuối 8x quên rồi. Người ta bán nó ở chợ Thanh Xuân. Dạo đó tôi mê non bộ, cá cảnh, tôi vòi ông nội mua cho tôi. Rồi người lớn chở nó về Bách Khoa cho tôi, tôi đặt vào trong bể cá với những con cá mua được nhờ công sức nhổ tóc bạc cho mẹ. Hòn đá có một cái lỗ xuyên qua, tôi thấy nó là một hang động kỳ bí mà chỉ những con cá bơi xuyên qua mới biết trong đó có gì.

Bao năm đã trôi qua, bây giờ tìm khắp nhà Bách Khoa chẳng biết có còn gì là vật cũ của tôi, chỉ còn hòn đá đó.

Máy chữ

Nó là một cái máy chữ Alder thật đẹp. Loại xịn, nhỏ, có nắp gập và quai xách. Nó là cái laptop của đời xưa. Thật may vì sau khi ông ngoại mất, bà ngoại vứt đi mấy cái máy chữ cũ nhưng vẫn còn giữ lại cái nhỏ này. Tôi mới xin được nó về.

Chưa bao giờ tôi viết một dòng nào về ông ngoại. Nhưng những kỷ niệm về ông chưa bao giờ mờ phai. Mỗi lần sang nhà ngoại ăn giỗ ăn tết, tôi tưởng như ông vẫn còn ngồi đó, chỉ chờ mọi người lắng đi những câu chuyện thường nhật, ông sẽ lại uống một hớp rượu và bắt đầu bài thuyết trình, mọi người sẽ im lặng lắng nghe. Khi tôi còn bé, ông thường nói khá dài và mọi người đều nghe chăm chú. Sau này ông già dần, mẹ tôi và các cậu trở thành những người lớn tuổi, những đề tài của ông lạc hậu dần, sự lắng nghe ngày càng giảm bớt. Đến những năm gần cuối đời của ông, mọi người chỉ nghe chút đỉnh cho lịch sự, dường như bài thuyết trình chỉ có mình tôi lắng nghe.

Tình hình gần giống như bây giờ, khi mà ông già tôi uống đôi chén rượu và bắt đầu suy nghĩ, xúc cảm, trình bày, toàn những câu chuyện đã nghe nghìn lần rồi và hai thằng anh em chúng tôi chỉ nghe chút đỉnh vì lịch sự. Có một sự coi thường lớn lao mà những người trưởng thành hay dành cho những người già, chỉ có trẻ nhỏ là lắng nghe kính trọng và ghi nhớ.

Chưa bao giờ ông ngoại tỏ ra yêu tôi. Có lẽ cũng chẳng yêu.

Cục đá

Ông nội và ông già tôi đều là những người lính. Còn sống sau chiến tranh vì may mắn mà cũng vì có điều kiện và chỉ phải đánh nhau ít thôi, các anh hùng được tôn vinh đều chết nhưng mà họ không phải anh hùng vì họ còn sống. Nhưng họ rất dũng cảm. Có điều họ chẳng bao giờ dạy tôi những kỹ năng đối đầu.

Có lần còn nhỏ, tôi đi thuê truyện chưởng cho ông nội, đi đường gặp thằng trấn lột. Tôi đã vận dụng hết khả năng mồm mép để không bị trấn, không bị đánh, bảo toàn sách và tiền, dong hắn đi cùng hai mươi phút về gần đến nhà sau đó hét lớn bỏ chạy vào vào mách bố và ông. Chuyện xong, tôi tưởng thế là ngon quá. Nào ngờ tôi nghe lỏm thấy ông nội bảo ông già tôi: Mày phải xem thế nào chứ thằng này nhát lắm, bị trấn lột không biết đường chống lại, phải về mách bố.

Sau này mỗi lần gặp nguy và phải đối đầu, cái lời ấy cứ vang lên. Tôi xấu hổ vì mỗi lần gặp nguy tôi đều sợ hãi, tim tôi đập mạnh, đầu gối tôi run lên. Song lời nói ấy vang lên trong đầu và tôi trở thành một diễn viên đóng vai người dũng cảm. Chưa có ai thấy tôi sợ hãi, chỉ tôi biết, và chắc hẳn ông nội tôi cũng biết. Chẳng bao giờ tôi có thể là một hảo hán như ông nội, cầm súng chạy dọc theo sông bắn nhau với cano Pháp.

Bố tôi chê trách ông nội và cấm tôi đọc truyện chưởng như ông nội. Ông nội bảo bố tôi, truyện chưởng chẳng có gì xấu với trẻ con, nó dạy trẻ con thế nào là dũng cảm và hiệp nghĩa. Lời này tôi cũng nghe lỏm được.

Máy chữ

Ông ngoại tôi, nếu như định nghĩa thành công là danh vị hay tiền bạc, thì ông là một loser buồn bã. Ông là một nhà văn nhà viết kịch chẳng mấy ai biết tới. Nhưng ông lao động vì nó cho đến khi nhắm mắt. Tôi chẳng thấy có ai lao động và học hành đến khi chết như ông ngoại tôi. Trừ những khi tết nhất ngồi cả nhà với nhau thì tôi thấy ông ngồi ăn, uống rượu, giáo thuyết. Còn lại, lúc nào cũng đang đọc, đang viết hoặc đang làm việc gì đó phục vụ việc viết.

Một trong những niềm vui tuổi thơ của tôi là được sang ông bà ngoại. Tôi chui lên gác xép của ông ngoại, nằm một góc và nhặt những cuốn sách để đọc đọc đọc. Cuốn sách nào cũng chi chít những ghi chú của ông. Trừ kịch là thứ tôi không thích, còn thì tiểu thuyết tôi đọc hết. Đọc cùng với những ghi chú.

Ông ngoại tôi không tin vào cái gọi là tài năng thiên phú. Ông chỉ tin vào sự chăm chỉ và làm việc nghiêm túc. Ông thường vỗ ngực tự hào rằng trong cái bọn nhà văn VN, tao là một trong những thằng đọc nhiều nhất, biết nhiều thứ tiếng nhất và nghiên cứu sâu rộng nhất. Ông nghiên cứu không phải để chém gió, để phê bình, mà là để phục vụ cho tác phẩm đỉnh cao mà ông muốn viết. Đến 80 tuổi ông vẫn học và nghiên cứu phục vụ cho những tác phẩm đỉnh cao ấy, ông chết khi chưa có tác phẩm đỉnh cao nào. Có khi ông bớt nghiên cứu, bớt bị những kiến thức sập vào người đè nén sự sáng tạo hồn nhiên, có khi ông đã viết được cái gì đó. Chuyện này lại là một đề tài khác.

Tôi còn nhớ năm tôi học cấp 3, nhà có máy tính, tôi đã làm một việc là số hóa đám giáo trình của ông đi dạy ở đại học sân khấu và trường viết văn. Cả mấy giáo trình dài, tôi nhớ nhất là chương về nhân vật. Ông nói đại khái là mỗi khi gặp ai đó trong hoàn cảnh nào đó, mình phải ghi nhận lại cái nét đặc sắc, và viết ngay vào sổ tay, không được bỏ sót. Nó sẽ là một database để khi viết, nhân vật sẽ hiện ra sống động, thật.

Nói lan man thì cái hồi tôi số hóa giáo trình của ông ngoại, số hóa đề tài nghiên cứu làm tiến sĩ của mẹ, chép kinh phật giúp bà ngoại, thời gian đó đem lại cho tôi nhiều hiểu biết giá trị mà không phải đứa trẻ 12-15 tuổi nào cũng có, có thể chém gió với sinh viên. Văn học, tôn giáo, kinh tế học và thời trang, những thứ mà nhà ngoại bơm vào đầu tôi khi còn bé, là nền tảng văn hóa của tôi. Thứ mà rất tiếc khi lớn lên tôi đã không đối xử với nó cho tử tế, và ngày nay kiến thức của tôi lan man yếu kém. Nói khi uống bia thì được, nói khi uống cafe thì không.

Lúc đó tôi còn một việc khác phải làm, và làm cho tới nay không đặng, là làm một hảo hán.

Cục đá

Mẹ tôi dạy tôi đọc chữ, viết chữ. Ông nội tôi dạy tôi làm việc.

Buổi sáng cha mẹ đi làm, tôi ở nhà cùng ông bà nội. Tám giờ sáng tôi ngồi vào bàn học với một lô bài tập do ông nội giao. Ngồi đấy làm. Còn ông thì xuống bếp đạp giá. Bà nội tôi bán giá đỗ ngoài chợ. Hạt đỗ khi mua về phải rửa sạch, bỏ vào chậu nước, rồi ông nội tôi đứng đạp. Cứ đạp như thế đến trưa, kỹ thuật nó phải thế, để chiều ông bà sẽ nén nó vào trong các vại, lèn chặt, ngâm nước cho hạt đỗ nảy mầm giá.

Ông nội đạp giá từ sáng đến trưa, chẳng bao giờ lên ngó tôi, việc của tôi là phải ngồi yên tập trung làm bài cho đến khi ông lên nhà. Bây giờ nghĩ lại thật khó tưởng tượng một đại tá về hưu lại làm việc chăm chỉ thế. (Ông nội tôi là một đầu lĩnh của không quân cộng sản, nhưng chẳng bao giờ lên được tướng, cứ lâu lâu ông lại bị hạ cấp vì lính chết khi tập bay, ông bảo chết ngay một vài thằng còn hơn dạy hời hợt rồi ra trận chúng nó chết hết cả). Tất nhiên là thời đấy nó thế, nhưng tôi chưa bao giờ thấy ông nội kêu ca gì, và tôi cũng không được kêu ca, cứ thế ngồi đấy học. Thằng em tôi thiệt thòi hơn mặc dù nó thông minh hơn tôi bội phần, nó không bao giờ được luyện tập như thế. Nó không kiên nhẫn. Nó chưa bao giờ nhìn thấy ông nội đứng một tay chống vào tường, chân đạp chậu đỗ, từ sáng đến trưa. Nó đánh nhau rất khá và chẳng bao giờ bị chê là thằng nhát gan.

Máy chữ

Ông ngoại đột quỵ. Tôi chạy tới, sớm, các cậu còn chưa đến kịp. Ông ngoại nằm lăn trên giường, nằm trên uế thải của mình, trong căn phòng vốn bừa bộn và bẩn. Ông sung sướng khi thấy tôi, ông không muốn phải nhờ vợ hay con dâu những việc thế này, ông chửi đuổi hết cho đến khi tôi tới. Ông thấy tôi thì chịu cho tôi giúp. Tôi dìu ông vào phòng tắm, tắm cho ông. Tôi gỡ những miếng cứt đã khô, dây lên trên lưng trên vai ông. Tôi dùng vòi hoa sen xả nước và tắm táp cho ông, kỳ cọ trên đầu trên lưng, sau mông, dương vật. Khi ông sạch sẽ thì tôi bàn giao cho bà ngoại và cậu lớn lúc ấy đã tới.

Tôi thật may mắn vì đã được làm việc đó cho ông tôi. Ông chết trong bệnh viện sau đó mấy ngày thôi. Tôi luôn biết ơn vợ tôi vì thời điểm đó nàng đã gọi điện gay gắt bảo tôi phải đến với ông ngay không vì lý do gì được chậm trễ. Nhờ thế tôi đã đến được trước nhất và tôi được làm việc đó.

Cục đá

Bố nhắn người gọi tôi gấp. Tôi phi đến bệnh viện kịp thời. Ông nội trút hơi thở cuối cùng trên tay tôi. Một cuốn truyện chưởng vẫn còn trên giường. Tôi thấy người ông cứng lại, lạnh đi. Tôi hôn lên cái đầu bóng loáng vì hói của ông. Tôi thấy mình diễm phúc khi con người đó ra đi trên tay tôi. Tôi không khóc một tẹo nào, cả ở mắt và cả ở trong lòng. Tôi đã khóc âm thầm trong nỗi nhớ bao năm nay cho đến bây giờ. Tôi khóc âm thầm khi bốc mộ nhìn thấy cái hàm răng giả của ông, cái mà khi mới sắm, ông đã làm trò cho tôi xem. Tôi tiếc ôi là tiếc vì ông chết khi tôi còn bé quá, mới có 15 tuổi. Bao nhiêu điều tôi cần có ông nói cho tôi nghe, nhưng ông chết sớm quá và tôi không kịp hỏi.

Tôi luôn nghĩ rằng nếu ông nội sống thêm 5 năm nữa, khi tôi 20 tuổi mà vẫn còn ông, thì tôi đã học được bao điều. Hảo hán trên đời có được bao nhiêu? Trang hảo hán như đầu lĩnh Thủy Hử của tôi lại chết sớm quá, khi hắn chưa kịp truyền đạt hết cho thằng cháu nội lớn nhất của hắn, rằng phải làm sao làm sao. Sống thế đéo nào thì gọi là sống!

Lần nào về quê, thắp hương lên cái bia mộ bé tí mà dưới đó là bộ xương khô của ông nội tôi, tôi cũng đều cáu rằng những cái hương khói vàng mã này có ý nghĩa gì. Tôi luôn chỉ khấn ông tôi một điều, ông phù hộ cháu với và ông hãy cho cháu lòng dũng cảm. Lần nào bước ra khỏi nghĩa trang, tôi cũng tràn đầy lòng dũng cảm, cho tới lúc cuộc sống này khiến tôi cảm thấy mình trở lại là thằng hèn nguyên bản, như ông đã nhận định, tôi lại đến gặp ông.

***

Ôi, tôi ngờ rằng hai người đàn ông ấy, với tất cả các con cháu của mình, với vợ mình, với bạn bè, với những người đàn bà trong đời mình, vẫn quá cô đơn.

Các anh ấy đã được sinh ra, đã sống, đã yêu đàn bà, đã kết bạn bè, đã yêu và căm ghét, đã phấn đấu, đã chiến đấu, đã làm tình rất nhiều, đã nhận lời khen và lời chê, đã được tâng bốc đã bị sỉ nhục, đã có những lúc vinh quang và hèn đớn, đã ôm những đứa con và ru chúng ngủ, đã bị vợ chửi, bị gái chửi, đã già đã bệnh tật, đã nằm trên bãi cứt của chính mình, đã xoa đầu những con/thằng cháu, … biết bao điều các anh đã trải qua.

Hai anh bây giờ chỉ còn để lại cho thằng cháu của hai anh một cục đá và một cái máy chữ. Đáng ra phải nói rằng một anh là khẩu súng và một anh là cây bút.

Làm một người đàn ông sống trên đời, ông nội và ông ngoại ơi, phải làm sao?

Advertisements

2 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. cloud said, on September 20, 2011 at 2:22 pm

    bài viết rất hay và cảm động

  2. Cần một chữ Duyên said, on September 21, 2011 at 9:34 am

    Rất xúc động, tôi cũng từng có một người ông nội gần như thế… Cảm ơn tác giả đã viết nên những xúc cảm tuyệt vời như thế này.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: