Teq's Blog

Sapa ngày tết

Posted in Những con đường by Tequila on February 14, 2016

Lũ trẻ trai H’mong có một trò chơi thú vị. Mùa này nước cạn, những mô đá nổi lên lổn nhổn giữa lòng con suối. Lũ trẻ lấy những viên đá xếp lên những mô đá nổi ấy, viên to ở dưới, viên nhỏ ở trên, ba bốn tầng như thế, thành một bức tượng người. Chốc lát đã có cả chục bức tượng nhỏ nhỏ xinh xinh như những ông bụt nhỏ cao chừng gang tay, rải rác giữa suối. Song các ông bụt nhỏ không tồn tại được lâu. Bọn trẻ đứng xếp hàng bên bờ suối, nhặt sỏi và thi ném, mục tiêu là các bức tượng. Thằng con tôi phấn khích xem trò chơi của các anh, rồi cũng bò ra một tảng đá, rồi trượt chân tụt xuống, ướt hết quần dưới làn nước buốt mà nó không kêu lạnh. Mẹ nó ra lệnh tự xử lý, cu cậu lếch thếch quần ướt, bò lên dốc, một mình lọ mọ trèo qua các thửa ruộng bậc thang mùa này còn khô cong chưa đổ nước, để lên nhà Chư mượn quần anh Lù mặc tạm. Tôi rút điện thoại định chụp cho nó một tấm ảnh, nhưng không thành công, độ phân giải của cái điện thoại quá yếu, lên hình chỉ thấy màu xanh của trời và màu vàng úa lờ nhờ của cây cối.

Sau đợt băng tuyết, lên bản thấy đâu đâu cũng là màu vàng tàn úa. Đến tre trúc cũng chết rồi khô queo đi dưới nắng. Chỉ có hoa đào là vẫn nở, đào nở khắp nơi, nhưng màu hồng đỏ của hoa đào không nổi bật lên được trên cái nền vàng vọt của cây cối xung quanh. Dường như nhà nào cũng bị thiệt hại, không ít thì nhiều. Thảo quả chết sạch, đã ba năm nay năm nào cũng có tuyết rồi, chẳng thu hoạch được vụ nào. Nhà anh Pho chết mất con trâu mẹ, may hai con trâu con lại qua được đợt rét. Nhà thằng Rồng cũng bị chết một con trâu. Những con trâu trưởng thành có giá trên bốn mươi triệu, bị chết rét xẻ thịt mang ra Sapa bán gấp, chỉ được mười lăm triệu. Anh Chư ngồi xe máy cùng thằng nào ấy đi làm lượn qua đèo Ô Quy Hồ, chả may bị một thằng ô tô không rõ là say rượu hay vì băng trơn, tông cho gãy chân. Chàng đã di chuyển được, không dùng nạng bệnh viện cấp mà chống bằng một cây tre. Khi uống rượu chàng chỉ uống một chén đầu, sau đó là uống Fanta.

Tôi ngồi trước hiên nhà, trời nắng hanh và gió mạnh như bão, thổi lồng lộng từ phía Thác Bạc xuống dọc suốt thung lũng. Nhà cửa lâu chẳng được chăm sóc, ngoài sân dê lợn phá tung tóe. Tết này chỉ lên có hai ngày, chứ nếu không cũng phải bỏ công ra dọn dẹp che chắn lại. Hy vọng thời gian tới kinh tế miền xuôi ấm áp hơn một chút để tiếp tục những gì còn đang dang dở. Mấy năm đã qua, bọn trẻ đang lớn dần lên, chúng coi bản như là nhà của chúng, cho chúng mặc đồ H’mong là trông y hệt những đứa trẻ khác. Tôi thì có thêm một cộng đồng và một gia đình lớn hiền hòa mà mình là người trong nhà.

Ở phía trên kia, đỉnh Fansipan tròn tròn bớt đi vẻ tôn nghiêm trầm tĩnh đơn độc. Nó đã có bạn là một cái cục bê tông vuông vuông. Mấy sợi tơ nhện treo ngang lưng trời. Dăm ba con nhện nhỏ treo mình bò bò trên mấy sợi tơ, là các cabin chứa được hai mươi người, những ngày này kín khách.

***

Những năm trước để lên được tới bản, tôi thường xuất phát từ 8h tối, dọc theo quốc lộ 32C qua cầu Trung Hòa lên tới Yên Bái thì nghỉ đêm, sáng sau lại đi, tới trưa thì vào bản. Chặng đường thân quen đó dài dằng dặc nhưng cũng có  nhiều thú vị. Nay thì có cao tốc rồi. Xe chui vào cao tốc như chui vào cái ống ở công viên nước, hút tụt một phát lên thẳng tới Sapa.

Vì thế mà Sapa đông nghẹt người. Tất cả các vỉa dè lề đường vốn là chỗ người dân tộc bày bán măng rau, thổ cẩm… thì nay xe biển 29-30 đậu san sát chiếm lĩnh hết. Cả trung tâm thị trấn là một quán cơm bình dân khổng lồ. Chen giữa đám người nhộn nhạo ấy, vài anh tây chị tây đi lại ngơ ngác, tay cầm cuốn Vietnam mà chả hiểu mình đang đi lạc ở giữa chợ Đồng Xuân hay là bến xe Giáp Bát. Ban ngày tắc đường từ công viên xuống tới tận Cát Cát, buổi tối ồn ào ý ới tiếng gọi đồ ăn xen tiếng chửi tục. Dọc đèo Ô Quy Hồ, chỗ nào có view đẹp là chỗ ấy có hàng quán và dăm bảy chiếc xe biển 30, xịn có ghẻ có, đậu ken nhau nép bên đường, chờ đợi các du khách lăm lăm máy ảnh và điện thoại huých vai nhau để có tấm ảnh post facebook Sapa mộng mơ.

Sapa, cô gái mơ mộng tóc dài mượt óng với ánh mắt long lanh và nụ cười dịu dàng ngày nào, giờ đã trát phấn quết son, khoác lên mình chiếc áo thun hở cổ có màu cháo lòng, tiếng nói chao chát, tay dao tay thớt, làm bà chủ quán cơm cạnh bến xe đường dài. Em phải kiếm tiền thôi, bố em bảo thế, ai bảo người ta đặt bến xe cạnh nhà em làm gì. Người ta làm thơ về em nhiều rồi, giờ đến lúc người ta nên đến ăn cơm suất và trả tiền cho em.

Sự thể gì diễn ra, bao giờ cũng có lý của nó. Đã mấy lần tôi định viết bài chửi cái cáp treo, nhưng lại thôi vì như thế khác gì chửi nhau với TV. Tất cả các hoa hậu đều thích du lịch, và mọi người dân cũng thế. Họ phải có chỗ để đi, và sẽ đi đến tất cả những chỗ nào có cái gì đó để xem. Cái thị trấn Sapa này buộc phải phình ra, loang lổ, tạp nham nhộn nhạo, để có thể làm cái dạ dày khổng lồ tiêu hóa cho được đám người đàn đàn lũ lũ này. Giống như Hội An phải tiến hóa và lòe loẹt hóa nhộn nhạo hóa để tiêu hóa hàng đống người trôi qua nó mỗi ngày. Giống như Hà Giang phải thêm nhiều bê tông để tiêu hóa bọn phượt thủ. Nhu cầu của số đông sẽ cần có những thứ phục vụ số đông.

Thế nên dẫu có nhớ tiếc đi nữa, thì đứng trước sự thật cách tốt nhất là chấp nhận nó. Người ta đã trảy hội Chùa Hương được thì ắt cũng có thể trảy hội cái chùa gì mới xây trên đỉnh Fans.

Tôi đã hết bực mình vì cái công trình cáp treo. Kệ cha nó thôi. Đằng nào tôi cũng leo Fans hai lần rồi, lần sau cũng có thể sẽ bỏ tiền mua vé leo bằng đường tơ nhện xem sao. Đằng nào có cáp treo rồi thì vẫn có nhiều người leo đường bộ, vừa đi vừa chụp ảnh và xả rác. Chừng nào số đông vẫn còn cái thói vừa đi vừa xả rác, ném vỏ hộp và túi nôn ra khỏi cửa xe ô tô, vừa đi xe máy vừa nghiêng đầu nhổ bọt, thì chẳng nên chê bai cái cáp treo làm gì.

***

Tôi hỏi Câu:

– Sapa giờ đông thế này, cháu thích hay không thích?

– Không thích, đông quá nhìn hoa hết cả mắt.

Sapa nay đã là cái bến xe và quán ăn. Tà Phìn đã tan hoang. Cát Cát thì chả thèm vào nên chẳng biết giờ nó như thế nào. Sín Chải, thì nghe nói cũng sắp có đường ô tô đi xuyên qua, thẳng từ Ô Quy Hồ xuống. Anh em H’mong ngày càng nhiều người chuyển nhà lên ở sâu trên Đầu Dù. Người H’mong tiếp tục bị người Kinh đẩy lùi sâu vào núi, như cha ông họ thuở trước.

Có lẽ tôi cũng sẽ du canh du cư như họ. Kiếm một ô đất chiếu manh khác trong núi, chuyển nhà lên đó.

Tự chúc năm mới

Posted in Linh tinh by Tequila on February 10, 2016

Đầu năm ngồi viết, gọi là khai bút, mà thôi đừng gọi là như thế, nghe nó điệu đà và không giống. Hôm rồi được bạn Hải Cave share cho tí nhạc, trong đó có một album nhạc Cuba, trong đó có một bài gọi là Veinte Anos, youtube để xem các phiên bản thì có một phiên bản của một bà ca sĩ – nhạc sĩ – guitarist Cuba gọi là Maria Teresa Vera, hay ơi là hay. Hãy nghe Veinte Anos của Maria Teresa Vera vào đêm đầu xuân như thế này.

Tôi đang chơi game, thì cái bài Veinte Anos này khiến tôi không thể chơi được nữa. Có những ngày mà một bài hát, chỉ một bài đó, đóng ghim mình lại, nghe đi nghe lại nó, nghe mãi mà vẫn không thấy đủ. Tên bài hát, Veinte Anos, google bảo rằng có nghĩa là “hai mươi năm”.

***

Một năm qua đi. Vào một ngày Tết, trời trong nắng đẹp ngồi ngoài sân dưới bóng cây, uống rượu lai rai, xung quanh là cả thế hệ các bố các mẹ là các ông bà đã già, cả thế hệ anh chị em mình là những người đàn ông đàn bà tuổi từ ngoài ba mươi cho đến ngoài bốn mươi, cả thế hệ các con các cháu từ mười bảy mười tám tuổi đến lũ lít nhít ba bốn tuổi, tôi ngước mặt nhìn ánh nắng mà thấy cả một dòng thời gian đang chậm chậm trôi qua. Người già nhìn về quá khứ, chúng tôi nhìn vào hiện tại, những đứa trẻ nhìn tới tương lai. Thế mà có lẽ rằng tất cả đều đang chỉ ghim vào một điểm. Mọi người chúng ta chỉ lăn trên đường tròn và mỗi người cầm theo một đường tiếp tuyến đơn lẻ chẳng ai trùng với ai, nghĩ rằng mình là duy nhất. Thế mà chỉ cần nhìn xuống mà kẻ một đường vuông góc là đều kéo về duy nhất một tâm đường tròn. Cái tâm điểm đó là chân lý hay sự hư vô đây.

Tôi lục lọi trí nhớ xem cách đây một năm, là tết năm ngoái, thì mình làm gì. À mình uống tequila, với bạn Hiệp. Tôi đặt chén xuống bàn, bảo bạn, để tớ cho cậu nghe bản này, nghe nó như thể là xem một thiếu nữ múa đôi song kiếm, rồi bật cho bạn nghe Hilary Hahn kéo một bản của Bach. Chẳng hiểu bạn có cảm thấy giống mình không, chứ bản đó đúng là một thiếu nữ múa đôi song kiếm loang loáng sắc ngọt, không né kịp là bị cứa đứt cổ. Rồi hình như cũng hôm đó, hai thằng khệ nệ vác bức tranh đôi cuồng mã của Hiệp sang tặng Yên, để nhận được một lời bình tranh oách ơi là oách, “tranh xấu đéo tả!”. Thế rồi một năm qua rồi.

Một năm qua tôi đã làm những gì, ngoài viết email duyệt báo cáo họp hành? Cũng nhiều, mà điểm lại cứ như mơ vậy nhỉ.

Năm ngoái, sau Tết một số ngày thì tôi lên máy bay đi đến cái xứ khỉ ho cò gáy, lỗ đít của nước Nga, thành phố có dòng sông ranh giới châu Á và châu Âu. Tôi quen thằng Ruslan tốt bụng, mà cái chai rượu hình con vịt của nó tặng tôi, ngày về tôi đổ hết rượu vào toalét ở sân bay vì chai bị rò, rồi cầm cái con vịt không về, con vịt đang đứng trên sofa sau lưng tôi. Tôi quen thằng ranh Ilya ngốc nghếch đầy tình cảm, được nó tặng một cái bật lửa đã trải qua nhiều đường đất của WWII, mà giờ đây chiếc bật lửa nằm trên bàn làm việc của tôi ở văn phòng. Tôi quen bạn Anna béo, mà ông chú cũng béo của bạn ấy, khi chia tay đã tặng tôi một con chim sẻ bằng thạch cao rất đẹp, đang đậu trên loa bên cạnh TV của tôi. Tôi cũng bắt gặp thằng ôn Zairk bên bờ sông băng hoang vắng mà nỗi sợ giờ nhớ lại vẫn còn rùng mình. Tôi cũng nhớ bạn Victoria sang chảnh đẹp ơi là đẹp, mà một đêm rất khuya tôi xách guitar xuống bar, uống thứ cocktail Long Island siêu tệ của nàng (nàng google để pha chế cho tôi), chơi Nirvana cho nàng và bạn gái ca sỹ của nàng nghe. Bạn ca sỹ của nàng hát About a girl với tôi, rồi kéo tôi sang phòng ăn lớn, nơi có dàn âm thanh, tiếc thay tôi quên tên nàng ấy rồi. Nàng tắt hết đèn đóm trong phòng ăn lớn, bật ánh sáng chiếu vào sân khấu, bật nhạc, và hát một bài tặng tôi. Tôi ngồi giữa căn phòng lớn ấy, một mình, hút một điếu Parliament, trên tay là ly cognac Ararat, trong bóng tối, thưởng thức bài hát hay ho mà nàng ấy vừa nhảy vừa hát trên sân khấu cho riêng tôi, trông nàng như là Monroe vậy. Sao tôi lại có những lúc được phong lưu như vậy nhỉ!

Rồi tôi trở về. Chuyển tuyến ở Tân Sơn Nhất. Trong lúc chờ đợi tôi ra ngoài ngồi bệt bên bồn hoa, hút thuốc, cạnh một bà già người Pháp. Khi đứng dậy trở vào sảnh sân bay, tôi chợt ngửi thấy một thứ mùi nắng mà tôi tự nhủ rằng sẽ phải viết về nó, một thứ mùi đặc trưng của Sài Gòn. Mùi Sài Gòn.

Rồi tôi vùi đầu vào công việc, con trai bắt đầu đi học lớp một. Rồi tôi có một chuyến đi Cao Bằng Hà Giang một mình, hành xác, với cây guitar mang theo, mà ngoài công dụng để chơi vào mỗi buổi tối dừng chân, thì nó còn một công dụng rất tích cực và không hề lãng mạn, là làm tấm dựa lưng cho tôi để đỡ mỏi trong chặng đường dài dằng dặc ấy.

Rồi tôi lại vùi đầu vào công việc, thế là hết năm.

***

Bây giờ là năm mới rồi.

Những ngày cuối năm, công việc đang đi đúng hướng bỗng chốc gặp vài sự kiện khiến nó chệch khỏi những dự định của tôi. Tôi phải ngồi chỉnh sửa đẽo gọt nó, thành ra ngày làm việc cuối cùng tôi không giữ được thói quen mọi năm là ở lại văn phòng thật muộn, một mình, nghe nhạc và tự thưởng cho mình vài ly. Bận rộn cho tới tận cuối. Nhưng không sao, cuối cùng tôi vẫn đặt lại được các thanh ray cho kế hoạch của năm mới.

Khi tôi tự hỏi mình, rằng sẽ mong gì cho năm mới này, thì tôi không có câu trả lời cụ thể. Tôi có những dự cảm tốt lành và dường như sẽ chỉ có mỗi một việc cần chú ý làm, là làm tốt công việc mỗi ngày của mình. Mà một ngày tốt lành sẽ bắt đầu như thế nào? Là đầu giờ làm việc mua một cốc capuchino, mang về văn phòng, bật nhạc lên, uống nó, và làm việc.

Đó, nói mới nhớ, cái hàng café đầu phố nơi tôi thường mua capuchino mỗi ngày, đã sập tiệm. Việc quan trọng đầu tiên sau kỳ nghỉ tết, là tôi sẽ tìm một hàng café khác có đúng chất lượng mà tôi thích.

Chúc tôi năm mới sẽ kiếm được capuchino ngon. Các việc khác cứ tự nhiên và thong thả.