Teq's Blog

Archive for the ‘Âm nhạc – Phim ảnh – Vẽ vời’ Category

Một ngày đẹp trời–Bohemian Rhapsodi

with one comment

Buổi biểu diễn của nhóm nhạc rock “VIET s NAMi”

Ngày 23 tháng 11 tại Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga (TTKH&VH Nga) đã diễn ra buổi biểu diễn của ban nhạc Việt Nam “VIET s NAMi”. Đây là buổi biểu diễn thứ ba của ban nhạc này trong khuôn khổ hợp tác với Trung tâm Văn hóa Nga.
Tham dự sự kiện này có Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền LB Nga tại VN K.V.Vnukov, các nhà ngoại giao Nga khác và vị đứng đầu sứ mệnh ngoại giao cũng như đại diện khác của Kazakhstan và Azerbaidzhan, Trưởng cơ quan đại diện thương mại Nga tại VN V.Kharinov, Giám đốc TTKH&VH Nga tại Hà Nội N.Shafinskaya, các vị lãnh đạo và cán bộ, nhân viên các văn phòng đại diện các công ty Nga được giao đặc nhiệm tại Việt Nam đã tham gia sự kiện này. Tham dự sự kiện này còn có Giám đốc dàn nhạc giao hưởng quốc gia Việt Nam Nguyễn Chí Dũng, bố ca sĩ chính của ban nhạc Nguyễn Hoàng Việt đã được long trọng trao tặng quà lưu niệm từ Nga vì gia đình của ông đã có nhiều công lao phổ biến nghệ thuật âm nhạc Nga tại Việt Nam.
Đặc biệt, trước khi buổi biểu diễn bắt đầu Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền LB Nga tại VN K.V.Vnukov thay mặt Ban tổ chức của hoạt động quốc tế “Binh đoàn bất tử” đã trao bằng khen cho Giám đốc TTKH&VH Nga tại Hà Nội N.Shafinskaya.
Màn trình diễn của các ca sĩ Nguyễn Hoàng Việt và Igor Milyaev gồm các sáng tác của các ban nhạc Nga nổi tiếng: “Kino”, “DDT”, “Chayf”, “Chizh và Co”, Bi-2 và các nhạc phẩm khác. So với thời gian đã biểu diễn tại TTKHVH Nga vào năm 2015 ban nhạc đã nâng cao trình độ biểu diễn, mở rộng danh sách các bài hát và buổi biểu diễn của họ theo truyền thống đã thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng nói tiếng Nga và nhận được những lời nhận xét tốt nhất của khán giả.
Tham dự sự kiện này có hơn 150 người.

46516246_10215695206006921_2883919098717143040_o

Trên đây là những dòng thông báo trên fanpage của Trung tâm Văn hóa Nga tại Hà Nội, đăng vào lúc 23h ngày hôm qua 23/11/2018. “Nâng cao trình độ biểu diễn, …nhận được những lời nhận xét tốt nhất của khán giả”. Khoác cái đàn xuống khỏi sân khấu, đi qua sảnh Trung tâm, tôi thấy thằng Việt đang được bao quanh bởi một đám Nga, bắt tay, ôm hôn, họ nói với Việt những từ như “rất hay” “rất cảm ơn” “xuất sắc”… Tôi bước ra ngoài đứng với vợ con và các bạn, hít khí trời. Sáu năm trước, vào năm 2012, Việt với tôi cũng có một buổi diễn như thế này, và tôi buồn vì buổi diễn lần đó suốt 6 năm. Hồi đó tôi đã có một buổi diễn tệ hại, dù vẫn có tiếng vỗ tay (người ta dành cho Việt, một người hát tiếng Nga rất hay). Các bạn tôi khi ấy ngồi dưới ghế khán giả, kể lại, người ta lắc đầu rất nhiều vì những câu đàn của tôi, những câu tôi đánh ra thì quá chán và tôi bỏ hầu như hết những câu đàn hay mà người ta muốn nghe trong những bài hát mà họ rất thuộc. Tôi đã nghĩ mình sẽ không lên sân khấu thêm một lần nào nữa.

Buổi diễn năm 2015 của Việt, tôi không tham gia. Lần này, Việt lại gọi tôi. Em muốn anh chơi với em lần này, cùng với anh Nam và anh Tuấn, là những người anh hai mươi năm của em. Tôi nhận lời.

***

Một tối Việt gọi cho tôi ra quán gần nhà, uống rượu, để làm quen với anh Nam. Anh Nam người thấp nhỏ, thích uống rượu, tình cảm và cô đơn. Càng về sau tôi càng thấy anh ấy giống với ông thầy giáo già dạy nhạc của tôi năm xưa. Giống về lối sống, về kiểu sống một mình chẳng có vợ con, về nét cô đơn và sự tình cảm. Nhưng có thứ khác rất cơ bản, anh Nam là một người chuyên nghiệp, rất quyết liệt không chấp nhận sự nửa vời trong âm nhạc. Anh Nam là tay trống số 1 của Dàn nhạc giao hưởng quốc gia.

Anh nói với tôi trong bữa rượu ấy, chơi nhạc với nhau quan trọng nhất là thấy nhau ok. Anh thấy mày ok, tự anh thấy chứ không phải vì thằng Việt nó nói. Có thể mai anh không thấy thế nữa, nhưng hôm nay anh nghĩ mày có thể chơi được. Đừng lo gì về âm nhạc, không đánh được bọn anh sẽ dạy, câu quá khó bọn anh sẽ chỉ cách xử lý, quan trọng là tinh thần và tình yêu.

Anh Nam đã làm đúng như thế. Buổi tập đầu tiên, tôi chẳng đánh được câu nào, kể cả những câu ở bài quen mà mình đã thuộc lòng. “Ông nhìn cái tay nó co quắp thế kia thì đánh thế đéo nào được” – anh Tuấn mặt ma nói. Thôi bây giờ thế này, anh Nam bảo, mày đến nhà anh Tuấn học đàn đi, học ngay những bài mình sẽ chơi này này. Vì Việt, vì anh Nam nói, mà tại bữa bia sau buổi tập, anh Tuấn mặt ma nhận dạy tôi, và sẽ đưa đàn cho tôi để đánh trong buổi biểu diễn. Uống bia xong, anh Nam còn dẫn tôi đi mua “máy”, tức là ampli để đánh đàn. “Muốn chơi được nhạc, phải có nhạc cụ và công cụ tốt đã”, rồi về sau anh Nam nói thêm “hôm đấy tao muốn thử xem mày có thật sự muốn chơi nhạc không, có thật sự muốn đầu tư cho nó không, tao thấy là mày cầu tiến, được!”.

Ở các buổi tập sau đó, tôi ăn chửi liên miên. Nghe chửi thì là chuyên môn có thâm niên của tôi rồi, từ khi 15 tuổi ra chợ giời nghe chửi để học cách sửa headphone. Ai chả thích được khen, nhưng được nghe chửi thì rất có lợi. Chửi sai thì bỏ qua, chửi đúng thì phải nuốt lấy từng lời. Mà phân biệt đâu là chửi đúng đâu là chửi sai thì quá dễ rồi. Tôi có ra cái gì đâu, chưa bao giờ làm được cái gì ra hồn cả. Về cơ bản có người chửi là đúng mẹ luôn, chỉ là người ta có hạ cố mà chửi mình hay không. Sau mỗi buổi tập anh Nam đều bảo, trong lúc tập luyện bọn anh có nói gì quá lời thì mày đừng để bụng, là vì công việc chung thôi. Tôi bảo được các anh chửi là quyền lợi của em, các anh cứ mắng thoải mái, em sợ em không làm được mà thôi.

***

Và nhờ anh Tuấn mà tôi có được cây đàn của tôi. Anh nói, tao sẽ đưa đàn của tao cho mày tập và diễn, chứ tao không bán, bao tiền tao cũng không bán.

Tôi đến nhà anh để học đàn. Hôm đó là một ngày đẹp trời sao đó của anh ấy. Anh thuyết giảng cho tôi về đàn và về cây đàn. Nhà anh có nhiều đàn nhưng cây guitar điện Nhật hãng Gregco đó là cây xấu xí vô cùng. Thiết kế thì đã xấu rồi, lại còn trải qua bao nhiêu năm tháng, trầy chóc loang lổ. Nhưng nó là một cây đàn thật hay, cái đàn thì cần hay chứ đâu cần đẹp. Đàn nó có linh hồn đấy, anh Tuấn nói. Đây là một cây đàn được làm ra từ cái thời mà người ta làm đàn thủ công, bằng tay, chứ không phải kiểu đàn bây giờ cắm súc gỗ vào máy CNC hai phút sau nó phọt ra cái đàn. Cái gì được người thợ chăm chút làm ra từ đôi tay mình, anh nói, nó khác với máy móc làm ra. Mày nuôi một con cá cảnh thôi, nếu mày đặt sự quan tâm và chăm chút của mình cho nó, thì con cá nó bơi cũng khác. Tao mua cái đàn này từ một thằng Malay, cái đàn ở đây với tao được gần 20 năm rồi, tao không thể biết được thoạt tiên thì ai là chủ nó, một tay nghiệp dư hay là cao thủ. Nhưng cái tiếng nó hay như thế này thì tao nghĩ nó đã qua tay nhiều cao thủ. Đàn khác đéo xe máy, cái xe cùng chủng loại nhưng rơi vào hai thằng chủ khác nhau thì sau một số năm hai cái xe sẽ khác nhau. Người chơi có công lực tốt, thì qua thời gian gỗ trên đàn, phím đàn, pickup sẽ có những biến đổi nhất định. Cây đàn này không hề thua kém bất cứ một cây đàn xịn, mới, trị giá nhiều nghìn đô.

Rồi vì hôm đó là một ngày đẹp trời sao đó của anh ấy, rồi có thể vì tôi ôm cái đàn trong lòng mà ngắm nghía từng chi tiết nhỏ nhất của nó với sự ngưỡng mộ và trân trọng, anh nói “tao không bán đâu, nhưng nếu có duyên thì vẫn có cách để có nó”. Lát sau anh lại nói, cái duyên ấy là gì, là yêu nó thì có thể có được nó, mà phải thật sự yêu. Rồi cuối cùng anh nói, thôi nếu mày làm được hai điều này, đàn sẽ là của mày. Điều gì anh? Một là yêu nó, hai là khi hết yêu thì trả lại cho anh. Chứ tao đưa mày, rồi mấy năm sau hỏi lại mà mày bảo mày bán rồi, thì tao thề là tao sẽ tìm đến tận nhà mày đánh mày.

Cuối buổi học hôm ấy, tôi khoác cái đàn lên vai. Anh mới giật mình “ơ thế mày định cầm luôn đấy à”. Vâng, thì ít nhất là em mượn để tập. Ôi cái đàn này 20 năm nay nó chưa bao giờ đi ra khỏi nhà tao. Xong thì gục gặc đầu, thôi mày cầm về đi, có khi nó có duyên với mày thật. Tao sẽ đưa mày một cái giá vừa phải, để bọn nó không bảo tao bán đàn cũ mà đắt thế, nhưng nó cũng phải ở một mức giá nhất định để mày biết tôn trọng, bất cứ lúc nào mà mày chán nó trả lại tao thì tao trả lại mày tiền. Hôm sau anh nhắn tin “yêu nó, không được bán nó, thì giá của nó là …”. Tôi phải chớp cơ hội luôn, tôi yêu cái đàn xấu xí đó. Tôi đã lục lọi khắp internet, eBay, chỉ thấy một cái đàn gần giống. Gần giống thôi, cái đàn được rao bán trên eBay là cùng chủng loại, nhưng còn kém hơn một cái pickup (dòng này nhiều cây được sản xuất riêng cho người đặt hàng), cái đàn kém hơn đấy được người ta rao bán cao gấp gần 3 lần mức giá mà anh để cho tôi. Tôi không tin eBay, nhưng tôi tin một cái đàn được một cao thủ như anh Tuấn giữ trong nhà từng ấy năm thì ắt có giá trị, và tôi tin vào bản thân mình và tai nghe của mình khi cắm nó vào ampli và chơi nó.

“mày đừng có phân biệt mày là nghiệp dư, tao đéo muốn nghe cái từ nghiệp dư, đã lên sân khấu là bằng nhau hết, âm nhạc nó là hòa thanh của tất cả”.

***

Ngày diễn tới, buổi trưa chúng tôi đến nơi biểu diễn để căn chỉnh âm thanh, thử đàn, và duyệt một lượt các bài. Tôi trở nên bị áp lực và thiếu tự tin đến nỗi không thể đánh được câu nào cho đúng, không thể vào được nhịp nào cho đúng. Tôi thất vọng vô cùng, nhớ lại buổi diễn thất bại 6 năm trước, không biết làm thế nào nữa. Phần của tôi là những câu dẫn, những câu solo, cần to rõ ràng chứ không thể trốn đi đâu được. Tôi sẽ gây thảm họa nếu đánh sai những câu quan trọng ấy, sẽ hỏng luôn bài hát. Hỏng một bài tôi sẽ đánh hỏng cả chương trình. Mà chương trình có tới 14 bài. Anh Tuấn mắng tôi thậm tệ, anh Nam thì không nói gì vì không muốn gây thêm áp lực cho tôi.

Tôi trở về nhà trong tâm trạng nặng nề, thôi xong rồi, xong mẹ con ong. Tôi sẽ làm hỏng việc của thằng em Việt. Nó đã tin tưởng tôi, bản thân nó đã chịu rất nhiều áp lực mà trước giờ diễn còn phải nhìn thấy phong độ tệ hại hứa hẹn thất bại hoàn toàn. Buổi diễn lần này lại không giống những buổi trước. TTVN Nga, vì lý do nào đó, đã mời toàn VIP. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nga sẽ đến nghe, đại sứ Kazakhstan và đại sứ Azerbaidzhan cũng đến,… sẽ thế nào nếu tôi làm hỏng. Tôi không hề bị áp lực bởi khán giả, đó là thế mạnh duy nhất của tôi. Nhưng tôi bị áp lực bởi Việt, và nhất là bị áp lực bởi hai sư phụ. Các ông ấy đã tốn bao nhiêu công lao dành cho tôi, đã bỏ nhiều tiếng đồng hồ để luyện cho tôi. Trình các ông ấy thì chỉ cần 1 buổi tập là xong chương trình, toàn bộ thời gian và lo lắng là đều vì tôi cả. Thế mà tôi đang làm gì thế này, không thể đánh đúng được bất cứ câu nào, trời ơi.

Vợ con tôi, em trai tôi và hầu hết các bạn thân nhất của tôi đều đến nghe, nhưng họ cũng không làm tôi tự tin lên được, họ sẽ được chứng kiến sự thất bại thảm hại của tôi mà thôi. Việt cũng cực kỳ căng thẳng. Chỉ có anh Tuấn mặt ma là cười với tôi, ông ấy có một kiểu chửi như tát nước và cũng có một kiểu động viên bằng nụ cười tươi tắn. Anh Nam thì không cười, nhưng bảo tôi “chúng ta đã tập rất vất vả và rất kỹ lưỡng, thôi giờ đừng quá lo em ạ, lên sân khấu thôi, khán giả họ phê lên thì mình cũng sẽ phê theo thôi, sẽ hay, tin anh”. Tôi làm sao tin anh được, tôi thấy mình quên sạch mọi thứ cần phải chơi. Nghe lời Việt, tôi tìm một ly whisky trong tiệc nhẹ trước lúc lên sân khấu. Thằng Igor hát 5 bài đầu tiên, với một tay guitar bán chuyên của nó, cùng các sư phụ. Ban nhạc đánh chính xác và hay. Còn tôi và Việt đứng dưới, chờ đến lúc lên thớt, cả hai cùng căng thẳng và không thể nào khỏa lấp đi được không biết cách nào để động viên nhau.

Rồi cũng đến lúc phải lên sân khấu. Tôi bước lên, cắm đàn của mình vào, thử tiếng, so lại dây. Các sư phụ không nhìn tôi, không động viên nữa, giờ là lúc chiến đấu. Tôi không thấy sợ gì đám khán giả bên dưới, đó vẫn là thế mạnh của tôi. Tôi chỉ biết là tôi sẽ làm hỏng chương trình. Rồi tôi nhìn xuống sân khấu, vợ tôi hiểu tôi không có tí tự tin nào, nàng cười với tôi để động viên. Rồi nhìn sang thằng con trai, nó chả quan tâm đến việc tôi sẽ đánh hay dở thế nào. Rồi nhìn sang đứa con gái, con bé cười với tôi, hóng chờ tôi chơi. Có lần tôi cho nó nghe thử một bản nhạc mà ban nhạc quần đùi của tôi và các bạn chơi, nó nghe hết bài rồi bảo “sao bố không lên sân khấu biểu diễn cho nhiều người vỗ tay’”. Tôi nhận lời Việt chơi chương trình này trước hết là vì nó, tôi muốn nó thấy tôi trên sân khấu. Và giờ tôi đang làm thế đây. Bố mày sẽ chơi cho mày nghe, con gái, hay dở sao cũng được. Tôi liếc nhìn các bạn mình, họ đến đây để nghe tôi chơi trên sân khấu, tôi sẽ chơi cho các bạn nghe. Nếu thất bại, thì chúng ta vẫn cứ chơi nhạc với nhau và uống rượu với nhau cơ mà. Lạ thay sau đó tôi tập trung được trở lại, tôi nhớ lại được những câu mà mình sẽ phải chơi ở bản đầu tiên.

Bản đầu tiên trong phần của tôi và Việt, chỉ có 2 anh em trên sân khấu. Trống bass và keyboard đều ra cánh gà. Việt chọn bài này để mở màn, ý của nó là bài này dành cho hai anh em mình, tình bạn của chúng ta.

Những hợp âm đầu tiên của Việt vang lên, rồi bốn câu hát, rồi đến phần tôi. Tôi đánh câu của mình, không sai, có những cái đầu đung đưa của khán giả. Tôi liếc nhìn vào cánh gà, anh Tuấn đang đứng nhìn ra, anh cười với tôi, gật gù. Anh quá lo cho tôi và tìm mọi cách có thể để động viên tôi. Tôi đang chơi bản nhạc đầu tiên đó suôn sẻ, dù câu đàn chỉ đúng chứ chưa hay. Tôi còn rất căng thẳng. Bản nhạc có tên là Mùa thu cuối cùng. Tôi bắt đầu rời bỏ khán phòng này, tôi nghĩ về mùa thu với những cánh rừng vàng rực ở Moscow năm xưa, nơi mà chúng tôi nướng thịt ăn nhậu, nhớ về căn phòng 316 ở KTX, mà tôi đã lần đầu tiên được thằng Việt hát cho nghe bản này, tôi đã nhớ lại hết giai điệu của nó. Kết thúc bài hát, tiếng vỗ tay vang lên, dù còn ngập ngừng thưa thớt. Tôi nhìn vợ mình, nàng giơ ngón tay cái “anh đã chơi tốt đấy”. Và niềm tin đã quay trở lại.

Các sư phụ và anh keyboard đã ra trở lại sân khấu. Bài này phần tôi không quá nặng, tôi trốn được sau các sư phụ. Nhưng tôi đã hoàn toàn tập trung, tôi nhớ hết cấu trúc của bài, các hợp âm, tôi bắt đầu chơi theo một cách mà tôi chưa từng chơi khi tập luyện. Tôi thả những câu tỉa, tôi đánh thêm những nốt màu sắc, rất chân phương thôi, nhưng nó là cái màu mà vì thế tôi thích bài hát này, bài hát Metel, Cơn Bão. Bài hát thành công, tôi đánh tốt, không sai, duy có một lần anh Tuấn phải vừa đánh vừa quay sang nhắc, đánh to quá. Tôi nhớ ra việc kiểm soát âm lượng. Ban nhạc là một tổng hòa, anh Nam vẫn thường nhắc đi nhắc lại với tôi, không phải cứ thằng nào thằng nấy giã ầm ầm, phải nghe thấy cái tiếng chung.

Bài thứ ba bắt đầu, anh Tuấn mở màn trước. Câu đó đáng lẽ là của tôi, nhưng vì tôi đánh tệ quá nên đành nhờ anh Tuấn đánh hộ. Tôi lấy làm tiếc vì tôi đã nhờ anh, lúc này tôi cảm thấy tôi có thể đánh được nó. Bài hát cũng rất tốt, hết bài khán giả vỗ tay rào rào.

Bài thứ tư, lại là một thử thách của tôi. Hầu như toàn bài là tôi phải tỉa những câu rất hay của nó, trống bass chỉ vào ở lúc gần cuối. Vòng hợp âm intro của Việt kết thúc, đến phần tôi. Tôi bắt đầu đánh những nốt nhạc đẹp đẽ đó. Và khán giả vỗ tay, có người hú lên, là dành cho câu đàn của tôi, của chính tôi. Họ tán thưởng tôi, trời ơi, vào đúng khoảnh khắc đó, tôi biết mình sẽ không làm hỏng việc, tôi sẽ chơi tốt chương trình này. Từng câu một được thả vào chính xác, có âm hưởng, có tình cảm, có vodka và tuyết của những năm xưa chúng tôi. Đoạn cao trào kết thúc, trống bass vào rồi ngừng lại. Đến câu kết của tôi, một câu mà tôi chưa bao giờ đánh được chính xác khi tập. Nó vẫn phải vang lên, và cùng với nó là tiếng vỗ tay và hút hét tán thưởng của khán giả. Họ nghe được cái câu đẹp đẽ mà họ chờ đợi, vì bài hát quá nổi tiếng. Câu đàn được chơi đẹp, và chính xác tuyệt đối, điều mà tôi không làm được khi tập. Trong tiếng vỗ tay, tôi thở đến phù một cái.

Những bài sau đó, tôi chơi tốt, dù có những đoạn hơi phô do sai dây. Tôi đã quên mất duy nhất một điều anh Nam dặn, là thay bộ dây đàn mới trước khi biểu diễn. Tôi đã đánh được hết những bài mà khi tập luôn sai, luôn hỏng.

Bài gần cuối, Sau Tất cả, Việt chơi một mình gần như toàn bài, rồi sau đó band vào. Trong âm thanh mạnh mẽ, rõ nét, khán giả vỗ tay theo nhịp. Rồi anh Tuấn chạy một màn solo bass rất tuyệt vời. Sau đó đến lượt anh Nam làm một màn solo trống cực kỳ đẳng cấp của một tay trống dàn nhạc giao hưởng quốc gia. Khán giả vỗ tay không ngớt.

Hai bài cuối lại đến phần của tôi là chính, sẽ phải nổi bật. Đây là hai bài tôi thích nhất, và tôi thuộc nhất. Mọi người trong band nhạc đều đã thở phào. Hai bài này thì tôi đánh rất được, các sư phụ đã nhận xét như thế trong lúc tập. Và sự thể đã diễn ra như thế, hai bài tôi chơi đều hay, xuất sắc hơn nhiều lúc tập. Khán giả tán thưởng tôi. Tôi đã làm đúng được như anh Nam yêu cầu. “cái câu này, cái bài này tao đéo hiểu lời nhưng mà nó rất xa vắng, cô đơn, kết câu intro phải như một dáng người xa xa bước khuất dần đi trong rừng tuyết. mày phải đánh nó ra như thế”.

Khán giả vỗ tay rầm rập, đòi thêm nữa, thêm nữa. Nhưng chương trình đã hết rồi. Tôi hạnh phúc và tự hào. Cái mặt tôi trên sân khấu vẫn khổ sở, tay đàn của tôi vẫn vụng về. Nhưng tôi đã làm được cao hơn khả năng của mình, vào đúng lúc cần, và trong áp lực cao nhất.

***

Đêm trước diễn, ngồi đá bia sau giờ tập, Việt nói với tôi. Em biết anh từ khi em mới có 15 – 16 tuổi, em như tờ giấy trắng, anh là người viết lên tờ giấy ấy những dòng đầu tiên, thế mà anh chẳng bao giờ để tâm đến em. Lần này em muốn anh chơi cùng em, cùng với anh Nam và anh Tuấn, là những người anh thân thiết nhất, ảnh hưởng đến em nhiều nhất, và em yêu quý nhất.

Sau giờ diễn, sau khi đã thành công, ngồi bia, Việt nói với anh Nam: anh đã hiểu sao mà em cứ phải bắt anh Đức chơi chương trình này chưa, anh ấy chơi đàn nghiệp dư nhưng mà có cái tâm hồn để chơi nhạc này. Anh Nam quay sang nói với bố Việt, ông giám đốc của Dàn nhạc giao hưởng: “Cái nhạc Nga này nó quá hay, nhưng người ta làm theo cách tối giản, cực kỳ tinh tế nhưng cực kỳ đơn giản hiệu quả, tôi nói cho anh nghe là nhiều thằng chuyên nghiệp sẽ không đánh được nhạc Nga như thằng Đức này. Nó không có kỹ thuật tốt nhưng nó có tình cảm, nó đã biết tuyết và vodka”. Bố Việt nói với tôi, chúc mừng cháu, chơi tốt, nhưng sẽ hay hơn nếu biết chủ động hơn nữa. Việt nói “anh Tuấn có thể dạy anh câu đàn, nhưng chương trình này anh Nam mới là thầy tốt của anh, dạy anh thế nào là âm nhạc”. Ờ, đúng thế rồi, sư phụ Nam đã dạy cho anh rất nhiều thứ quý giá. Nhịp, kiểm soát âm lượng, âm sắc, dỏng tai lên mà nghe các bè khác và tìm lấy điểm cân bằng, chơi câu phải thật rõ ràng nhưng phải tình cảm và có không gian.

Cần nói thêm là anh Nam chơi guitar cũng cực hay. Trước đêm diễn một đêm, tập đàn từ 2h chiều đến 11h đêm, Việt quá mệt nên về luôn. Tôi đi uống rượu cùng sư phụ Nam đến rất khuya. Chúng tôi ngồi một bar nhỏ ở Bảo Khánh, tôi gọi whisky để mời sư phụ.

– Đức, anh thấy mày là người có nhiều uẩn khúc ở trong lòng, mày vừa tự tin vừa tự ti, vừa mạnh dạn vừa lo âu với con đường của mình, vừa nhiều bạn vừa là người hạnh phúc vừa là kẻ cô đơn.

– Anh là thầy bói à?

– Anh nghe mày đánh đàn là anh biết.

– Em đánh kém như thế, sao nghe tiếng đàn mà biết như thầy bói được.

– Cả đời anh phục vụ âm nhạc, nghe tiếng đàn của người mới tập chơi anh cũng biết người đó thế nào.

– Tiếng đàn của em sao?

– Nhạc Nga nó trong sáng, giản dị. Mày không phải là người chơi tốt nhạc Nga, mày cũng không yêu nhạc Nga lắm, mày chỉ yêu nhạc Nga vì những kỷ niệm của mày với thằng Việt thôi.

– Anh nói đúng.

– Mày không thể đánh một nốt đàn dài mà cân bằng. Cái đầu của mày nó giao động, nó không thuần khiết, nửa chính nửa tà. Một nốt dài mày đánh, đến cuối bao giờ cũng bị nghiêng đi bị luyến láy một chút.

– Không phải đâu anh, vì em đánh nốt không đủ tốt, thường bị ngắt sớm, nên cuối nốt hay phải nhấn nhá phím một tí để nó kéo được đủ dài.

– Mày lại cãi tao.

– Thế em chơi nhạc gì thì hợp?

– Mày nên chơi nhạc Queen.

– Anh lại đúng nữa, em rất rất thích nhạc Queen, nhưng đã lâu em không nghe lại.

– Đôi khi vì mình quá hợp với một thứ, quá yêu một thứ, nên không muốn nhìn thấy nó, không muốn nhìn thấy người ta hàng ngày. Mình muốn tránh đi, muốn quên đi thứ đó, quên đi người ta đó.

***

Từ khi ông thầy giáo già của tôi khuất núi, giờ tôi lại tìm được một người thầy của mình. Một người thầy đúng nghĩa, người mà, như bạn Nguyên lác của tôi, một triết gia mới nổi hơn năm nay, nói “thầy chính là thằng mà nó nói thì mình muốn nghe, chứ tầm này mình có muốn nghe thằng đéo nào đâu”.

Tối nay tôi đi với vợ, suất chiếu muộn, xem Bohemian Rhapsodi. Thằng diễn viên chính trông như con khỉ, chả ra được dáng hình của Freddie. Kịch bản phim cũng chả ra gì. Nhưng âm nhạc của Queen thì vẫn bất diệt, tôi nổi gai ốc với những soundtrack, với trường đoạn Live Aid. Tôi sẽ tập nhạc Queen. Nhưng tôi không nói với sư phụ là tôi sẽ tập chỉ để luyện kỹ năng và nghiên cứu thôi. Tôi muốn chơi nhạc của mình. Dù gì những bài học của Nam sư phụ là vô giá với tôi, mà tôi cũng sẽ tập Queen để còn lân la đi theo ông ấy. Trước hết là dự án Bắc Ninh, ông ấy đang hầu như miễn phí dạy dỗ cho hội thầy giáo yêu nhạc ở Bắc Ninh chơi nhạc rock.

Tôi ngồi xem Bohemian Rhapsodi, xem mà lại càng cảm phục Nam sư phụ. Vợ tôi bấm tay tôi mà cười, nửa thú vị nửa cay đắng, khi có đoạn Mary nói với Freddie “anh nói anh yêu em, nhưng anh lại cần phải có không gian riêng của anh”.

Tôi thấy yêu bản thân mình suốt từ đêm qua lúc xong biểu diễn, đến giờ vẫn còn chưa hết.

Advertisements

Written by Tequila

November 25, 2018 at 4:34 am

Ve sầu nhốt trong hộp diêm

with 5 comments

Hôm nay tôi được nghe một trình diễn tuyệt vời trên youtube, nghệ sĩ mù trẻ tuổi người Nhật Bản tên Nobuyuki Tsujii chơi bản Piano Concerto số 2 của Rachmaninoff.

https://www.youtube.com/watch?v=dGX3temma5Q

Thoạt tiên là không có gì nổi bật, youtube tự bật tự chơi theo list của nó. Bản nhạc quen thuộc này tôi đã nghe nhiều lần mỗi lần nghe một nghệ sỹ khác nhau trình tấu. Nghe một hồi, bỗng thấy lần này có cái gì đó đặc biệt. Các bản tôi thường nghe thì tiếng đàn của nghệ sỹ piano rất nổi bật, concerto cho piano mà. Lần này, tiếng piano hòa quyện với dàn nhạc dây một cách đáng ngạc nhiên. Nó như không phải là một concerto dành cho piano mà là một bản hòa tấu mà các bè đều được có vai trò cân bằng với nhau. Tiếng piano đứng cùng với những tiếng đàn khác, không nhảy ra phía trước, không đứng lên cao, khiêm tốn, tinh tế, nhưng rồi vẻ đẹp của nó vẫn cứ hiện ra uy nghi và sững sờ như sau khi xuyên qua một cánh rừng nhiệt đới rậm rạp bỗng ta nhìn thấy một tòa thành cổ bị bỏ quên cả nghìn năm.

Tôi phải chuyển qua màn hình youtube, bật lại từ đầu để xem.

Người nhạc trưởng lớn tuổi dìu nghệ sỹ piano Nobuyuki ra tới đàn piano, giúp anh ngồi xuống, rồi nhạc trưởng về vị trí của mình. Những nốt nhạc đầu tiên vang lên như từ chốn xa xôi chiếu tới, nó quyện vào rồi chìm đi trong bè dây. Nobuyki còng lưng ngồi bên đàn. Cái đầu của anh lắc bên trái, lắc bên phải, theo từng nhịp đàn, cách đung đưa đầu thường thấy của những người mù chơi nhạc. Anh không đeo kính, gương mặt anh có lẽ là đẹp trai nếu nó gắn với một đôi mắt sáng, nhưng với đôi mắt nửa nhắm nửa mở thì trông nó như thể một chiếc mặt nạ. Nhìn khá quái dị, dù không đáng sợ hay thương. Đôi bàn tay anh cũng quái, nhảy nhót trên phím đàn như là tự những ngón tay chúng thích nhảy nhót như thế chứ không ai điều khiển cả. Những ngón tay không có sự điệu đàng làm dáng của các nghệ sỹ mắt sáng. Chúng dính vào phím đàn này, rồi bật lên nhảy sang phím đàn kia, hoàn toàn tự nhiên do cái âm thanh nó cần phải thế, có điều sự tự nhiên thuần chất đấy lại khiến chúng có vẻ ma quái. Đôi bàn tay của Nobuyuki như những xúc tu của một con bạch tuộc bám dính và vê vảy trên phím đàn, hay đúng hơn là giống với những cái chân luôn quờ quạng loạn xạ của một con tôm biển.

Vậy là cái gương mặt như mặt nạ vô hồn, cái đầu lắc từ bên này sang bên kia chẳng ăn nhập gì với cái lưng còng, những cái chân tôm biển gõ gãi trên phím đàn… không hòa nhập gì với những gương mặt trí thức đẹp đẽ và biểu cảm của các nghệ sỹ xung quanh anh. Từ góc máy quay, ta thấy gần cạnh anh là một nữ nghệ sĩ vionlin tóc nâu áo hở ngực đẹp như một nàng công chúa, thật đối lập. Kết thúc chương, anh đung đưa người một cách kỳ quặc, rút trong túi ra chiếc khăn mùi xoa để lau mặt, rồi vào chương tiếp.

Cái đầu anh vẫn lắc qua lắc lại. Lúc này, hình dạng cổ quái của anh không còn nữa. Tôi có thể nhìn thấy anh đẹp như một hoàng tử trong truyện tranh, với mái tóc dài, gương mặt thanh tú, mũi cao, đôi mắt sáng trong xanh mơ mộng, thân hình thanh thoát. Vị hoàng tử đẹp đẽ đó vì một lời nguyền cổ mà bị nhốt vào trong thân hình xấu xí, quẫy đạp trong cái vỏ thân xác bị người ta chụp lên mình, cô đơn trong miền tối tăm của đôi mắt đã bị bịt lại. Hoàng tử bị nhốt trong bóng tối ấy, không nhìn thấy những hình ảnh dẫu là đẹp đẽ hay là xấu xa, không nhìn thấy loài người. Đám đông đang lắng nghe bên dưới sân khấu, anh biết có đám đông ấy, đám đông với anh chỉ là một khái niệm, một cái gì đó gồm nhiều những thứ giống nhau. Cái anh nắm bắt rõ nhất là âm thanh của dàn nhạc dây, rõ từng nốt từng nốt một, tạo thành một thứ ánh sáng mà anh nhìn thấy. Anh điều khiển cho đám cẳng chân tôm biển của mình múa trên phím piano, tạo ra những viên bi lấp lánh hòa hợp với thứ ánh sáng đó. Đôi chỗ, ở những đoạn mà bản nhạc để riêng đất diễn cho piano, thì tiếng đàn của anh nổi lên một cách dõng dạc và mãnh liệt bất ngờ.

Tôi lắng nghe bản nhạc mà không thể rời mắt ra khỏi những cử động quái dị của cái đầu và đám càng tôm biển của Nobuyuki, thật là một phần trình diễn quá đẹp đẽ, chính xác tới từng chi tiết nhưng rất lại hoang đường.

***

Mùa hè đến rồi, tối nay đạp xe với vợ ra phố lượn một vòng, phố đêm o e tiếng ve gọi hè. Tầm này ve vẫn còn kêu giọng kim, chúng đang gọi hè thôi, hè còn chưa đến hẳn. Khi hè đến hẳn, chúng sẽ đông hơn, kêu to hơn thành một dàn nhạc hoành tráng hơn.

Nhớ hồi nhỏ thường chơi trò bắt ve. Bắt được con ve đực xong thì cũng ác, con ve sẽ bị cắt cánh để không bay mất được, bỏ vào hộp. Khi nào thích thì lôi nó ra, nắm trong lòng bàn tay, bóp nhẹ, thế là nó kêu váng lên. Tất cả các trò chơi trẻ con đều ác, ác theo nhiều cấp độ. Giật đuôi mèo, đá đít chó, vặt đầu châu chấu để xem các hiệp sĩ không đầu tiếp tục bò, bỏ đói cá chọi chôn xuống đất mấy ngày rồi lôi lên lắc lọ ầm ầm cho chúng say để lao vào đánh nhau, vặt chân bọ xít dính vào lá cây làm xe đua F1… Cái nhân tính của loài người, loài duy nhất có sở thích hành hạ các con vật khác và hành hạ nhau cho vui, thể hiện rất rõ trong các trò trẻ con.

Tính tôi vốn yếu mềm như gái, cho nên cũng không chơi mấy trò ác được lâu. Tôi từ từ bỏ mấy trò vặt chân bọ xít, rồi thường chăm sóc chó mèo, rồi bắt được ve cũng không cắt cánh chúng nữa, chỉ nhốt vào hộp diêm, bóp bóp chơi một hồi rồi khuya lại thả nó đi. Về sau cũng không ham bắt ve nữa, thấy tội tội, vì đọc sách biết là bọn ve chúng lóp ngóp dưới đất tới mấy năm rồi mới bò lên kêu ầm ĩ tán nhau, rồi đẻ trứng và chết. Cơ hội của chúng rất ít, bắt chúng vặt cánh và bóp cho kêu như kèn, quả là ác với chúng. Sau này lớn lên, đọc thêm nhiều những cuốn sách ba vạ, thì hiểu thêm là cái độc ác không chỉ đơn giản là bắt con ve và hành hạ nó, mà ác hơn là trong khi đó thì con ve không biết là chúng bị hành hạ ra sao. Con ve đâu biết gì, nó ở dưới đất tới mấy năm mới bò lên, lột xác, còn chưa kịp hiểu gì thế giới thì đã bị nằm trong bàn tay của đứa trẻ. Thế giới của nó chính là bao diêm và bàn tay, nó thấy bị bóp một cái, thì kêu thôi. Nó sẽ nghĩ rằng nó đã làm đúng những việc nó cần phải làm rồi, và khi bị bóp thì rung cái bụng là đương nhiên. Chắc hẳn nó rung hết mình đầy tự hào như nó cho rằng phải như thế.

***

Quay lại với phần trình diễn của hoàng tử Nobuyuki Tsujii.

Tiếng đàn của anh thật hay, sự chính xác của anh rất tuyệt, khả năng kiểm soát của anh khi trình diễn rất tốt… Một phần trình diễn tuyệt vời, nhưng sẽ không phải là phần trình diễn mà tôi sẽ muốn nghe đi nghe lại nhiều lần. Dẫu có là hoàng tử đi chăng nữa thì bị lời nguyền vẫn là bị lời nguyền. Trình diễn của Nobuyuki Tsujii xuất sắc, đẹp đẽ, đầy nhạc tính, nhưng nó thiếu tính người.

Bản concerto số 2 của Rachmaninoff không phải là một bản nhạc vui, cũng không phải là một bản nhạc buồn, không giận dữ không thương cảm, nó là một bản nhạc mà theo tôi là một bản nhạc về sự xa cách và nỗi cô đơn. Chả thế mà chương hai của nó, đã được thằng nào chế thành ca khúc và Celine Dion đã hát All by myself rất phê. Hoàng tử Nobuyuki sinh ra đã mù, như một con ve bị bắt nhốt trong hộp diêm, chẳng bao giờ nhìn thấy mặt trời hay mặt người, sự xa cách là mặc định. Nỗi cô đơn và khác biệt cũng là mặc định. Nobuyuki đương nhiên luôn xa cách và cô đơn. Anh dĩ nhiên không thể hiểu về thế giới của loài người. Anh không nhìn thấy mâm cơm mà mẹ nấu cho anh ăn, anh không nhìn thấy đàn bà và không xem được JAV, anh không xem được bóng đá hay là không xem được phim ma để trau dồi nỗi sợ hãi, anh không xem được phim chiến tranh để mà hiểu bom rơi máu đổ, anh cũng không xem được tranh để mà hiểu cái đẹp phi thời gian mà một thứ gắn liền với thời gian như âm nhạc dù rất liên quan nhưng lại hoàn toàn khác biệt. Anh làm tôi nhớ đến một lần xem cố nghệ sĩ guitar Văn Vượng trình diễn trên TV, ông nói, sau khi trình diễn độc tấu Người Hà Nội, rằng Hà Nội đẹp lắm tôi biết thế nhưng chưa nhìn thấy Hà Nội bao giờ.

Và vì thế mà bản Concerto số 2 Racmaninoff mà Nobuyuki trình diễn thật tuyệt vời, đẹp đẽ, không thể nào mà không cảm động. Nhưng nó vẫn thiếu hay vì nó quá đúng. Nó đúng một cách đương nhiên và vì thế nó sai. Giống như chúng ta không thể nào hiểu tình yêu nếu xung quanh ta toàn tình yêu, chúng ta không thể nào hiểu được sự tử tế nếu lúc nào mọi người cũng tử tế với ta và ta cũng tử tế với mọi người. Chúng ta không thể vui được nếu lúc nào ta cũng vui và cũng không thể buồn cho ra buồn nếu lúc nào ta cũng buồn thảm.

***

Dưới phạm vi tác động của bản Concerto số 2 Rachmaninoff mà hoàng tử Nobuyuki trình diễn, và mấy lon bia, thật ra tôi rất muốn nói về một cái gì hoành tráng, mang tầm nhân loại. Nhưng một cách khôn ngoan thì những suy nghĩ mang tầm nhân loại ấy nên giữ riêng cho mình, không cần trình bày bởi vì chỉ cần nửa chai whisky là ai cũng phát biểu mang tầm nhân loại cả. Mẹ ơi hôm nay ăn gì thế, cũng là một phát biểu mang tầm nhân loại rồi.

Hôm nay trước khi nghe Noubyuki, trước khi nghe tiếng ve gọi hè, tôi cho bọn trẻ con xem một cái phim, xem cùng bố mẹ. Phim về một con chó, và dù đã tra cẩn thận độ tuổi để xem cùng với trẻ con, thì trong phim vẫn có một cảnh yêu đương hôn hít. Cô con gái 6 tuổi xem cảnh ấy bỗng bẽn lẽn, tự dưng đánh trống lảng bằng một câu nói gì đó, và sau đó thì kín đáo sờ môi mình. Gái mà, 2 tuổi đã ôm nựng búp bê và trong đầu suốt ngày công chúa hoàng tử và hôn hít và cầu hôn đám cưới, dĩ nhiên cũng thương con chó vì sao nó tình cảm thế vân vân. Thằng con giai thì cũng xúc động, như tôi, nhưng thiên về những thứ kiểu tình bạn, lòng trung thành. Đó là những dòng code của Thượng Đế.

Chứ còn thì cũng như một con ve sầu mà thôi. Chui lên, đầu tiên cố gắng bò lên gốc cây ở một độ cao ok, bám chắc, lột xác ra, chui ra khỏi cái vỏ cũ, người ướt át yếu đuối bò dần lên cao. Vỏ mới sẽ khô cứng lại, bắt đầu rung bụng được rồi, rung thôi toe toe. Toe toe. May mắn thì sẽ có một con ve cái nào đó bắt sóng, thế là ổn, phá đảo game, hoàn thành kiếp ve và rụng xác xuống đất. Còn nếu không, chả ảnh hưởng gì, mùa hè này và mùa hè sau đều có ngàn vạn con ve chui từ dưới đất lên và cố gắng làm những việc y chang như vậy.  Nếu một ngày nào đó những con ve bắt đầu tự hỏi nhau mình làm thế để làm gì, cho ai, tại sao, thế nào… thì nỗi đau khổ bắt đầu và những con ve bắt đầu cần đến tài sản và tôn giáo. Khi ấy chúng sẽ rưng rưng khi bỗng thấy có một con ve thuần khiết, chỉ có chui lên, lột xác, trèo cao hơn, và rung bụng, không suy nghĩ gì cả. Kể cả khi con ve ấy bị một đứa trẻ bắt được và bóp cho nó kêu toe toe.

Written by Tequila

May 11, 2018 at 3:11 am

Nhạc ngày mùa thu

with 4 comments

 Tháng 10 rồi, tiết thu đang rõ dần. Đã có những ngày đúng là mùa thu. Như mấy năm trước có lần viết. “Mùa thu Hà Nội là một mùa không rõ ràng, nó chỉ có vài ngày mà thôi, luôn qua đi trước khi người ta cảm thấy, phải ở Hà Nội nhiều năm người ta mới có thể nắm bắt được mùa thu. Chỉ vài ngày, diễn ra xen kẽ nhau, không liền mạch. Người ta không thể nói mùa này là mùa thu mà chỉ có thể nói đây là một ngày mùa thu. Hoa sữa chỉ thơm vào những ngày thu ấy”.

Những ngày thu, đi ra đường, tôi luôn có xu hướng hếch mặt lên mà ngó như con ếch. Đấy là vì những cửa hàng cửa hiệu trên phố ngày càng bóng bẩy, đẹp mắt, nhưng lại không phải là thứ thú vị để ngắm. Mà phải nhìn bên trên những cửa hàng và biển hiệu ấy, lấp ló sau những vòm cây. Đó là những ban công cũ, những cửa sổ cũ, những mái nhà cũ. Nhìn chúng, ta có thể đoán được ngôi nhà này đã tồn tại cả trăm năm, đã tồn tại năm mươi năm, hay là được xây từ những năm tám mươi, hoặc những năm chín mươi, những năm hai nghìn.

Tôi chẳng phải người ưa những gì cũ kỹ. Thành phố bây giờ đẹp hơn hồi trước nhiều, nhưng mà nó nhộn nhạo quá. Nó khiến cho sự tĩnh tại vốn đơn giản trở nên hiếm hoi. Cái đám đông xe cộ trên phố hòa mình vào đám đông trong các quán cafe, cùng với các cửa hàng biển hiệu, thành con nước lụt ngập lên đến lưng chừng tầng hai của các ngôi nhà. Bên trên con nước lụt ấy, những nóc nhà của Hà Nội ngày xưa ngập ngừng lấp ló. Thử tưởng tượng đường phố vỉa hè cứ rộng rãi sạch sẽ như giờ, mà con nước lụt này tự nhiên cạn đi, lại lộ ra những cửa ra vào sơn màu xanh đồng màu cửa sổ trên ban công, lại lộ ra cả một dãy phố toàn là những ngôi nhà cùng phong cách, cùng cả màu vôi ve, thì những ngày thu này đi dạo trên phố Hà Nội nó mới oách làm sao. Có khi như thế thì buổi tối, những quán rượu vỉa hè lại mọc ra đầy ở những ngã tư, bọn nó lại ngồi bệt xuống nói nhảm, tới quá nửa đêm khi chị lao công đi quét đường, chị ấy sẽ gom đầy những bài thơ mà bọn say rượu viết ra trên những vỏ bao thuốc lá.

Bọn chúng sẽ lại làm tiếp những bài thơ đã quá nhàm về là bàng hoa phượng, những con phố dài đầu đông heo hắt heo may, đôi tình nhân hẹn hò gặp nhau nơi góc đường mùa thu hoa sữa, bọn trẻ con sớm hè đi bắt ve khi trời tảng sáng. Và khi ấy, trên ban công hay gác thượng của những ngôi nhà, bọn trẻ trâu sẽ lại dặn nhau khẽ mồm thôi khi cầm guitar chuyền tay hướng dẫn nhau hát những khúc ballads.

***

Nhiều năm sau khi mà nhớ lại những ngày tháng này, thì bên cạnh những điều không tốt đẹp mấy trong cuộc sống và trong bản thân mình, tôi sẽ nhớ về những buổi đầu này, khi chúng tôi cùng nhau chơi nhạc. Chúng tôi điếc không sợ súng, lao đầu vào chơi nhạc do mình tự viết ra. Cuối tuần gặp nhau một buổi, chui vào phòng tập cày cuốc mấy tiếng mệt nhoài, rồi ra ven hồ ngồi uống bia, hoặc vào quán xơi vịt trời tiết canh, bàn tán tranh cãi liên tu bất tận.

Ngày xưa, ông thầy giáo già bé nhỏ của tôi, nói rằng, âm nhạc là nụ cười và nước mắt của con người. Tôi đã tin như thế nhiều năm, như trẻ thơ chúng ta vẫn thường tin rất nhiều điều người lớn nói. Ông ấy nói không sai, nhạc, văn, thơ,… mọi thứ nghệ thuật hay kể cả kỹ thuật, đều là như thế cả. Nhưng hồi thơ bé tôi cứ nghĩ rằng để làm ra được nhạc, người ta phải vui nổ trời hoặc buồn phát khóc, hoặc say rượu, thì mới làm ra được. Giờ hiểu rằng không phải thế. Nhạc cũng như ngôn từ, chỉ là những âm thanh vô nghĩa lý. Rồi một lúc nào đó tự nhiên thích lên, ta ngồi xâu chúng lại với nhau như một người thợ kim hoàn tỉa tót những hạt gỗ, sơn màu lên chúng và xâu lại với nhau, thành ra một thứ đáng để đeo lên tay một người đàn bà nào đó.

Tôi không được học nhạc lý, không biết ký xướng âm, nhắm mắt nghe một nốt nhạc tôi chịu chả biết là nốt gì. Từ hồi trẻ trâu rất nhiều khi tôi muốn làm một đoạn nhạc, mà không biết làm thế nào cả, không biết bắt đầu từ đâu. Tôi chỉ có thể nhìn bản nhạc của người khác và đánh theo, nghe bài hát của người khác và bắt theo.

***

Nhưng giờ tôi và các bạn đã thành ra một nhóm, và hiểu nhau. Chúng tôi mừng vui và hạnh phúc với nhau khi cùng thống nhất tôn chỉ là “cực kỳ nghiêm túc để làm ra những thứ như cứt” và khẩu quyết “In GTP we trust”.

Chúng tôi cực kỳ nghiêm túc, đến giờ tập là bỏ hết mọi thứ, việc cá nhân việc gia đình phải tự sắp xếp. Những buổi tập đầu còn vừa tập vừa uống bia, sau là chỉ có uống nước lọc, hút thuốc cũng ra ngoài dù cả band toàn con nghiện. Tập mấy tiếng mệt quá đá bóng. Rồi khi về nhà thì tranh thủ bất cứ thời gian nào rảnh là lại ngồi làm nhạc. Nhạc rác viết ra đầy một đống. Việc được đôi câu thấy được là lại phải ngồi tự google trong đầu, xem giai điệu này có quen hay không, có phải mình vô thức ăn cắp ở đâu đó hay không. Nhạc là phải của mình, chống ăn cắp dưới mọi hình thức. Nhạc như cứt cũng là cứt của mình. Đôi khi chúng tôi tranh cãi nhau, chơi nhạc làm nhạc để làm gì. Câu hỏi này khó trả lời quá đi. Dường như là chúng tôi sẽ gắng hết sức để làm ra những bản nhạc mà nó cứ nằm đâu đó trong người mình, là kết tủa của bao nhiêu buồn vui yêu thương tủi nhục hớn hở phê pha, việc giờ là viết chúng ra chơi chúng thành tiếng.

Rồi GTP. In GTP we trust. GTP là một phần mềm để viết nhạc, như Word để viết chữ. Trên GTP tôi bỏ qua nốt nhạc, chỉ ký âm bằng nốt TAB (một loại ký âm đặc dụng mô phỏng phím đàn guitar). Khi tôi có một đoạn nghịch được trên đàn, thấy hay hay, tôi viết nó vào TAB của GTP, bấm play nghe đi nghe lại và quan sát, quan sát bằng cả tai và mắt, trong đó mắt quan trọng hơn.

Hồi nhỏ tôi rất thích môn hình học, giờ tôi làm nhạc bằng tư duy hình học. Cái đoạn này nhìn có vẻ loãng loãng, phải thêm vài nốt vào chỗ bị trống này. Cái đoạn này nhiều nốt quá, đặc quánh, chen chúc, cần xóa đi vài nốt. Cái đoạn này mất cân bằng quá, cứ chạy từ thấp lên cao nhìn nó bị chênh vênh, phải cho vài nốt bass xuống phần nền. Cái đoạn này cân xứng quá, mà cái gì quá cân thì mất sướng, phải làm cho nó như sắp bị tuột ra khỏi nền, thì mới phê. Cái khúc này toàn phím 7 với 9 nhìn hơi tẻ, cho mẹ mấy số 8 hay 6 vào xem kêu thế nào. Cứ thế, rất nhiều khi tôi ra được một sản phẩm khiến mình tự ngạc nhiên, hợp âm quái đản mà tư duy nhạc theo lối mòn 5 gam chinh phục nhạc Việt của mình sẽ không bao giờ đánh ra, thế nhưng lại có một sự hợp lý bất ngờ.

Đấy là làm nhạc, dễ bỏ mẹ, cứ làm thì ra thôi. Hay hay không, lại là một chuyện hoàn toàn khác. Và không bao giờ có thể nắm được điều đó. Tự nghe nhạc của chính mình cũng giống như gái tự ngắm mình trước gương, sai số so với cái nhìn khách quan là cực kỳ lớn. Nhưng cái gì là cái nhìn khách quan lại là một câu hỏi không dễ trả lời.

***

Đây là một bài thơ của Kỳ, một bài thơ đẹp của bạn.

Làm điếm ở bến đò
mệt hơn ở thành phố
phải chòng chềnh sóng nước
phải ngước mắt thấy trời

Làm điếm ở bến đò
phải lò mò đêm tối
lối về là con nước
tiếp khách không là giường

Làm điếm ở bến đò
mò không ra hạt thóc
khách chơi thường trả rẻ
giá cơm cá trên trời

Làm điếm ở bến đò
đến con bò còn khóc

Một bài thơ rất không ăn khách, vi phạm thuần phong mỹ tục, nhưng thơ này đẹp. Tôi cứ thích bài này mãi, cứ đòi dùng để làm nhạc. Một tối bạn Kỳ giở iPhone ra, ư ử hát vài nét giai điệu bài thơ này rồi gửi cho tôi. Thơ là của bạn, concept giai điệu là của bạn, tôi ký âm vào GTP giai điệu đó, chỉnh sửa đi, rồi bắt đầu chơi trò vẽ hình nốt nhạc. Tôi mất gần cả đêm để làm nó, đủ các bè guitar trống bass solo, sáng đi làm mắt trũng sâu phải táng đôi cốc cafe mới tỉnh.

Bài này các bạn đã vote và quyết định sẽ làm kỹ nó, nó chắc chắn sẽ trở nên tốt hơn, nhưng cũng có nghĩa là cho tới khi thành phẩm thì sẽ có nhiều phiên bản mỗi phiên bản lại sẽ khác đi một chút. Tôi up youtube và post vào đây để giữ bản gốc làm kỷ niệm. Bản nhạc do phần mềm GTP chơi, sạch sẽ nhưng thiếu cảm xúc. Như một cô gái đứng trước gương, mình cũng xinh phết nhỉ, tôi thích bản nhạc này.

Mà vì bạn Kỳ bảo bài này ngày xưa làm ở Huế, nên trong câu solo tôi có trộn một câu Lý Mười Thương.

***

Chúng tôi đang là một band nhạc có trình độ chơi nhạc cụ kém nhất thiên hạ. Chắc còn lâu chúng tôi mới có thể chơi sạch được nhạc của mình như máy chơi, và có thể post nhạc của mình chơi mình hát thay cho nhạc máy chơi như thế này. Hồi mới tụ tập nhau, chúng tôi đặt mục tiêu đầu mùa thu sẽ có một bản thu bài hát đầu tiên. Giờ đã là giữa thu rồi, vẫn còn đang nhăn nhó vật vã vì chưa chơi được chuẩn nhạc của mình, không thằng này sai thì thằng kia sai, hoặc tất cả đều đánh hỏng.

Không sao, mặc dù chúng ta sinh ra là để chơi bời chứ không phải đề làm việc, song ngày nào mà chả phải đi làm. Cứ từ từ. Cái bài này, gọi là bài Đĩ Đò, oánh dễ, chắc sẽ sớm chơi được thôi. Chứ bài sáng tác đầu tiên là bài Đoàn Tàu, thì chắc đến Tết mới đánh tươm tươm được mất.

Sau mười năm, có thể chúng tôi sẽ ra được album, tên bài hát toàn là Đĩ đò, Tàu hỏa, Nắng đéo tả, Vợ vắng nhà, Sò huyết, Tư Lò… có ai mà chịu nghe thì ăn mừng hết cả thùng single malt mất. Nhưng mà sợ gì, niềm vui GTP chúng tôi đang được hưởng mỗi ngày, niềm vui tập nhạc với nhau được hưởng mỗi thứ bảy hàng tuần, mệt phờ ra rồi ra quán Tư Lò xơi tiết canh vịt trời, thì có ai hưởng được thay chúng tôi đâu.

In GTP we trust!

Written by Tequila

October 6, 2017 at 2:18 am

Đoàn tàu rời thành phố

with 3 comments

Phải chăng niềm hạnh phúc cũng như sự bất hạnh của con người, đều đến từ sự dũng cảm nhảy bừa vào toa tàu dừng ở một ga xép đêm mà không biết nó sẽ đi đâu  (!!!??? kaka). Hehe, viết câu này cho nó nguy hiểm, cho nó thấu cảm hehe. Mả cha cái từ “thấu cảm” này, mấy hôm nay đọc buồn cười quá. Cái đoạn văn trích dẫn đã ngẫn rồi, lại còn cãi nhau vì nghĩa của nó lại càng ngẫn hơn. Từ ngữ là để sử dụng, hiểu nhau là được. Mà cái từ này thì cũng có cái gì đâu. “Thấu cảm” đại loại cũng như “thông cảm”, xịn hơn tí. Như kiểu cái cống của ông già tôi thường xuyên bị tắc, gọi thợ đến thông, cho nó chảy được thì là thông cống, nhưng mà hiểu rõ vấn đề của cống làm sao trị đúng bệnh sau này không bị tắc nữa thì có thể gọi là thấu cống vậy.

À ở đây tôi viết cái rất câu thấu cảm trên, là vì tôi đang hạnh phúc sung sướng dã man, vì đã mạnh dạn hiên ngang bước vào một con đường không bao giờ tới đích và về cơ bản không để làm gì cả. Nhưng mà hoa thơm cỏ lạ thì đầy rẫy hai bên. Từ nay, xin goodbye các nhà sản xuất PC game, anh mày đã có một game khác chơi không thể chán được.

***

Số là tôi có một nhóm bạn thân. Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian cuộc đời để ngồi nói nhảm với nhau, từ tình yêu tình báo công việc ước mơ lẫn những nỗi buồn phiền. Nhưng khoảng độ năm năm trở lại đây, chúng tôi không còn chuyện gì để nói với nhau nữa cả. Nói nhiều quá hết cả đề tài rồi. Gặp nhau lại chỉ ngồi vần mấy chai rượu ngon, nghe nhạc, chả có đề tài gì. Tôi cũng phát chán lên, nhiều khi từ chối gặp các bạn. Tình bạn chuẩn bị tan vỡ đến nơi vì chẳng còn muốn ngồi với nhau.

Bọn chúng nó cũng chán. Một ngày kia, bọn chúng tán dóc với nhau trên facebook là cần phải thành lập một ban nhạc. Tôi email nộp đơn xin gia nhập ban nhạc ngay tắp lự. Thế là ban nhạc được thành lập. Trong đội, có một thằng hát hay quên sầu, trình cao, có số má trong giới nhạc nhẽo rock hardcore thanh niên Hà Nội. Thằng đó quá chuyên nghiệp, nên bị loại ngay. Cho ra rìa. Còn lại band có 5 thằng. Tôi, tất nhiên, một tay guitar cự phách đã cầm đàn từ năm 12 tuổi nhưng chưa bao giờ đánh được một bài gì ra hồn. Thằng Hiệp, một tay guitar cự phách khác, từ bé đến giờ chỉ chuyên quạt chả lúc rượu say. Thằng Nguyên, cũng tập đàn với tôi từ tấm bé, được giao đánh bass và tất nhiên là anh không biết đánh bass như nào rồi. Thằng Kỳ, một ca sỹ có màu giọng đẹp, nhưng luôn luôn sai nhịp và chưa hề biết nốt nhạc nào. Và thằng Tâm, được giao đánh trống, anh ấy tất nhiên chưa bao giờ biết một bộ trống có những bộ phận gì, thậm chí nhạc anh ấy còn chả thèm nghe.

Tập trống thì phải có trống, anh Tâm bèn đầu tư một bộ trống, đăng ký đi học. Nhưng trống thì phải có phòng riêng cách âm, không thì gia đình tan vỡ ngay sau vài buổi tập luyện. Chúng tôi tập trung nhau vào, tranh thủ lúc rảnh lao động chân tay làm được xong một cái phòng tập cách âm khá chuẩn. Đồ đạc nhạc cụ đầy đủ. Bây giờ chỉ còn tập thôi.

Mà tập cái gì? Chúng tôi thử chơi cover vài bản rock ballads nhưng ngay lập tức phát hiện ra anh em chưa đủ trình để chơi mấy bản nhạc ấy. Kể cả những bản dễ nhất. Chúng tôi ngồi uống bia với nhau bàn về tương lai u ám của ban nhạc, chúng tôi sẽ làm gì với phòng tập tiêu chuẩn và đống đàn đóm loa đài. Chúng tôi sẽ chẳng bao giờ chơi được một bài nào.

***

Tuy vậy chúng tôi có một thằng nhà thơ ở trong ban. Thời trẻ trâu thằng Kỳ điên đã có những bài thơ trác tuyệt viết trong lúc say rượu, rất nhiều nhạc tính, lời lẽ lại còn lãng mạn hoa lá, đại loại “Làm đĩ ở bến đò, cứ lò mò đêm tối, lối về là con nước, tiếp khách không là giường. Làm đĩ ở bến đò, mò không ra hạt thóc. Làm đĩ ở bến đò, đến con bò còn khóc”. Những bài thơ như thế viết ra chính để làm lyrics ca khúc rồi còn gì.

Chúng tôi có anh Nguyên lác, một con buôn đam mê công nghệ. Anh ấy sẽ làm chủ tất cả đống thiết bị âm thanh, các loại phần mềm thu âm, hậu kỳ. Và với tính thực tế của mình, thì tiếng bass của anh sẽ không màu mè phách lối. Anh sẽ sẵn sàng chê bai thẳng thừng những câu nhạc lởm.

Chúng tôi có anh Hiệp phò, con người anh đã chính là nghệ thuật rồi, chả có thứ nghệ thuật gì mà xa lạ với anh, nhạc nhẽo tất nhiên cũng thế. Anh sẽ chế tác ra những câu solo rụng rốn, lạ tai, như những cái cao siêu anh nói khi say rượu khiến chúng tôi không thể hiểu anh đang nói gì. Chỉ cần đưa cái đàn cho anh, bảo muốn chơi gì thì chơi, anh sẽ tuôn nhạc ra liên tu bất tận.

Chúng tôi có anh Tâm kỹ sư, một thủ môn xuất sắc và một quản trị viên database xuất sắc. Anh sẽ đánh trống chính xác chuẩn mực, trình lên tới đâu anh sẽ chơi đàng hoàng tới đấy.

Chúng tôi có tôi, một thằng điếc không sợ súng, chúng mày đá bóng hay thì tao đá bóng dở, chúng mày làm thơ hay thì tao làm thơ dở, chúng mày làm nhạc hay thì tao làm nhạc dở. Không sợ. Mà tôi lại là chuyên gia bắt lỗi ăn cắp của các vị nhạc sỹ. Nhạc chúng tôi làm sẽ không có nhạc ăn cắp.

Thế là chúng tôi quyết định sẽ chỉ tập và chơi nhạc do anh em tự làm, chả thèm chơi nhạc của thằng nào cả. Kể cả thằng ấy có là Chopin đi nữa.

***

Vui nhất có lẽ là hai cây đàn của tôi. Bây giờ chúng mới được chơi. Trước đây, mỗi khi buồn phiền hoặc vui vẻ, tôi cầm chúng lên gảy linh tinh dăm ba bài chả ra đâu vào đâu rồi lại treo chúng lên. Bây giờ chúng mới được làm một nhạc cụ đúng nghĩa.

Tôi mở phần mềm Guitar Pro trên máy tính, cầm đàn tìm kiếm những vòng hòa âm theo ý mình, những câu nhạc theo ý mình, rồi chép nó vào phần mềm. Nghe lại, xóa, sửa nghe lại. Khi quyết định tự làm nhạc của mình, tôi không còn bị bó buộc bởi cái gì nữa. Không còn những câu, những nhịp bị định sẵn bởi những giai điệu có sẵn. Cứ tự do tìm kiếm nét nhạc theo tai nghe của mình. Những hợp âm cũng không còn là hợp âm. Không còn bị bó buộc 6,7, dim gì nữa, chỉ đơn giản là với một hợp âm quen thuộc thì tôi cho vào những nốt lạ, có khi hay ho, có khi thối inh. Nhưng không sao, tay tôi chạy khắp cần đàn với một sự tự do mà trước đây khi chơi cover tôi chưa từng biết đến. Những kỹ thuật hạn chế mà tôi có, được dùng đúng vào chỗ tôi muốn, vào câu tôi muốn, nó trở nên rất hiệu quả.

Hồi nhỏ và hồi trẻ trâu, tôi chỉ thích chơi lead, tỉa những câu solo, cho oai. Nhưng bây giờ, khi bắt đầu mò mẫm viết nhạc, tôi mới thấy mình có khả năng trong sáng tạo bè guitar nền. Tôi muốn làm một bài hát, thì tôi sẽ chọn một hợp âm chủ, rồi cầm đàn gảy loạn cả lên cho đến khi bắt được một nhịp điệu và một hòa thanh hay, có hòa thanh rồi thì tôi bắt đầu làm giai điệu cho bài hát, tạo thành một concept chủ đạo của bài hát ấy. Rồi điền bè bass ví dụ, điền vài câu solo ví dụ, điền bè trống ví dụ, gửi cho các bạn để chế tác phần của các bạn.

Cũng như nhiều entry dang dở của cái blog này, tôi có nhiều những đoạn nhạc làm thử, rồi không thành công vứt đấy, chỉ coi là bài tập. Có những hôm làm ra một đoạn thấy hay ơi là hay, save lại, sáng mở ra nghe, thấy như dở hơi, hoặc phát hiện là giai điệu này mình đã vô thức ăn cắp ở đâu đó.

Những đoạn nhạc tiến bộ lên dần đều, đến bây giờ đã có một hai đoạn nhạc tôi thấy hay. Có những đoạn nhạc lởm, tôi giữ lại đấy, có thể lúc nào khác sẽ lấy ra làm lại. Tôi còn hứng khởi phổ nhạc với đầy đủ các bè hòa âm cho một bài thơ của Lưu Quang Vũ, một bài thơ tôi đặc biệt thích. Rất tiếc rằng khi xong, nghe lại, thì cái màu của nó vẫn còn tầm thường, lúc khác tôi sẽ làm lại nó.

Cafe ngoai o 4

 

***

Ba năm triền miên nghe nhạc cổ điển quả là có lợi ích của nó. Tôi đã hiểu làm sao để treo một giai điệu chủ đạo ở trên cao, rồi thả vào một chuỗi những note bay lượn xung quanh để làm nền cho nó, rồi kéo một chuỗi khác với màu khác hẳn từ bên ngoài vào, thả cho chúng chạy song song hay vòng quanh, ghép tất cả chúng cho tập trung tại một điểm, nhấn mạnh nó, rồi chuyển đoạn. Chúng sẽ vui tươi hay buồn thảm, là do ý mình thôi.

Nghe thì nguy hiểm như vậy, nhưng âm nhạc là thứ tự nhiên và gần gũi với con người, thò tay ra là nhặt lấy. Như một anh thượng cổ cầm chày gỗ đứng trước của hang rống lên u ú. Như một người đàn bà vớt củi bên sông, bất giác hát la la la trong trẻo. Như một đứa trẻ nhảy chân sáo húy gió khi được thả ra vườn chơi.

Nhạc của chúng tôi có thể không hay. Quyền làm ra nhạc là quyền của tất cả mọi người. Hay dở lại là chuyện khác. Nhưng đều là những thằng duy mỹ và khắt khe theo kiểu của riêng mình, chúng tôi sẽ cố làm ra được nhạc để chúng tôi tự nghe được, chẳng phải để nhận được lời khen từ ai hết. Nó cũng như làm một bài thơ viết một đoạn văn vậy thôi. Và không có một công thức nào cả. Người ta không phải cứ tốt nghiệp trường văn thì mới được viết văn. Người ta cũng chẳng cần phải tốt nghiệp nhạc viện thì mới được viết nhạc.

Bọn trẻ trâu mười tám hai mươi bây giờ chơi nhạc rất nhiều, họ cũng toàn chơi nhạc tự sáng tác, thỉnh thoảng đâu đó bắt gặp trên youtube những bài thật hay. Chúng tôi rất khâm phục họ. Chúng tôi nay đã gần bốn xịch cả rồi, vui buồn nếm trải biết bao nhiêu. Giờ lôi lại những ký ức vui buồn đó, cả những cái hiện tại nữa, chuyển thành nhạc mà chơi thôi.

Đoàn tàu rời thành phố

Mang nỗi buồn tuổi trẻ

Những khung cửa lướt nhìn

Làng mạc in bóng mình

Trong nỗi buồn thành phố

*

Chúng ta thời tuổi trẻ

Đi hoang trong mộng tưởng

Vắt vai đầy hoài niệm

Mắt nhìn thấy hoang mang

Tay nắm đầy ước mơ

Tâm hồn chưa vấy bẩn

Bài thơ này của anh Kỳ điên, trước đây đã được một anh kiến trúc sư người Đức phổ nhạc. Chúng tôi quyết định lấy giai điệu của anh người Đức, sửa đi một chút và làm một phối khí mới. Đêm qua tôi đã viết ra được một concept khá tốt cho nó, ngày mai cuối tuần chúng tôi sẽ ngồi tập thử xem nó ra sao. Nền guitar của tôi nghe như tiếng đoàn tàu lịch xịch chạy xa dần trong đêm, với những ánh đèn loang loáng, thế mới tài.

Tự làm nhạc, tự chơi, tự khen mình, thật không có gì sướng bằng tự sướng.

Written by Tequila

June 24, 2017 at 3:55 am

Xu Be

with 15 comments

Vào năm cỡ 93 – 94 gì đó, trên truyền hình chiếu một quả phim sến chuyển thể từ tiểu thuyết của Quỳnh Dao. Phim hay phết, có thằng nhà giàu bị mù do tai nạn, nó thuê một cô giáo dạy nhạc về dạy cho con gái, là con riêng với vợ cũ của nó, xong bèn phát sinh tình cảm với cô giáo, rồi thế quái nào sau lại phát hiện cô giáo chính là vợ cũ. Quá tài!

Phim đó hay, thời đó có phim mà xem thì đều là hay cả, nhưng cái đặc biệt của phim đó là nhạc phim hay. Toàn những bài nổi tiếng tương vào. Có một bản nhạc mà nhờ xem phim đó tôi mới biết đến, là bản Serenade của Schubert. Tôi thích quá, bèn bắt giai điệu của nó gảy trên guitar, đi hỏi ông thầy già của mình, thì mới biết tên bài, cụ bảo, Xu-be đấy cháu. Ừ thì Xu-be, tức là một thằng nhạc sỹ chết lâu quá rồi. Nhạc cổ điển hồi ấy với tôi chỉ giới hạn ở Beethoven với Xô-nát Ánh trăng (chương 1, chứ 2 chương sau nghìn năm sau mới biết) và thư gửi Elise, Mozart với hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng phương pháp dạy guitar huyền thoại mà cụ dạy cho tôi, không thể chơi được Serenade.

Vừa may, chị thằng bạn tôi, dạo đó chị ấy có một anh bạn học nhạc viện khoa guitar tới tán tỉnh. Tán chị có vẻ hơi khoai nên anh ấy tán hai thằng em trước, tuần hai buổi đi bộ từ nhạc viện tới Bách Khoa để dạy đàn cho chúng tôi. Yêu cầu đầu tiên của anh ấy, là phế bỏ võ công cũ, tập lại từ đầu. Khi đó tôi mới biết rằng bấm guitar cổ điển thì ngón tay nhất thiết phải vuông góc với dây đàn. Và dù anh không dạy, nhưng tôi tự kiếm bản nhạc và tự chơi được Seranade của Schubert.

Sau này mới thấy, bản Serenade này quá đẹp nhưng đơn giản, cái đẹp của nó là ở sự đơn giản. Và đó là một bản nhạc cổ điển hiếm hoi có thể chuyển soạn hoàn hảo sang guitar độc tấu, loại nhạc cụ vốn rất hạn chế khi chơi những bản nhạc cần nhiều bè phức tạp. Serenade không phức tạp, nó đơn giản, và hoàn hảo.

https://www.youtube.com/watch?v=nYKgOqRS6KI

***

Tương truyền Franz Schubert thuở đó còn rất trẻ, đem lòng yêu (tất nhiên đơn phương, nói chung bọn nhạc sỹ thiên tài luôn bị gái chê) một cô gái. Chàng bèn nghĩ đến việc tán gái bằng chiêu trò phổ biến thời đó, là tặng nàng một khúc Serenade, đến dưới ban công nhà nàng và tặng nàng. Serenade là một thể loại để tán gái, nó không có quy tắc gì nhiều cả, chỉ có một quy tắc là vác đàn đến và hát dưới ban công phòng ngủ của gái.

Schubert bèn nhặt một bài thơ mà chàng thấy là quá hay, phổ nhạc cho nó, nhờ một thằng bạn làm ca sỹ có giọng hát ngon nghẻ, nhờ mấy thằng bạn khác khiêng piano tới vườn nhà nàng. Mọi việc đã chuẩn bị sẵn sàng. Bản nhạc viết xong, hay vãi đái. Thằng bạn ca sỹ đã sẵn sàng đúng giờ. Đàn piano đã xếp đặt. Mỗi tội, Franz Schubert, hôm đó thế đéo nào, chàng quên mẹ nó mất, không đến. Bản serenade huyền thoại vẫn được vang lên dưới ban công cửa sổ nhà gái, và gái sau đó đem lòng yêu thằng bạn ca sỹ, mà chẳng biết chẳng màng tới Schubert. Không biết là nên tiếc hay thấy may cho gái. Gái lúc nào chả thế, luôn yêu những thứ long lanh và người ta luôn làm ra những thứ long lanh để tặng gái.

Franz Schubert xấu trai, bất tài, và nghèo khổ. Mẹ của chàng vốn là người hầu trong gia đình quý tộc nào đó, cha chàng làm nghề nhạc. Làm nghề nhạc thời đó, đại loại ngang với chăn ngựa. Bọn quý tộc Tây Âu thời đó, tất nhiên tri thức chúng cao rồi, nhưng chúng đọ nhau bằng ngựa, xe, lâu đài, rồi vì chưa có iPod nên bọn chúng nuôi nhạc sỹ để khi cần thì nhảy lên đàn chơi cho chúng nghe. Nói chung cũng là phục vụ cho nhu cầu cuộc sống của bọn quý tộc mà thôi.

Schubert là một nhạc công cừ khôi nhưng là một nhạc sỹ bất tài. Quả vậy, sinh thời chả thằng đéo nào thèm nghe giao hưởng với opera của chàng. Mà chỉ có làm giao hưởng và opera thì mới kéo được đám đông quý tộc đến nhà hát, và biết đến tên tuổi mình. Không ai nghe nhạc ấy của chàng, dù chàng vẫn sáng tác. Dù các nhạc sỹ khác vẫn biết đến chàng, qua cái network mà anh em trong giới biết nhau, như là Selieri – kẻ thù cay đắng của Mozart – làm thầy dạy cho chàng, hay các bạn chàng như Liszt, Schumann, Mendelsson mà sau này khi chàng chết đi mới công bố những tác phẩm của chàng và làm chàng bất tử khi đã chết rồi.

Schubert sống nghèo khổ, hình như cả đời chàng chẳng tán được gái nào cả. Ơ mà hình như cũng có tán được một cô nhưng lại không có tiền lấy vợ. Chàng không kiếm được tiền, chẳng có danh, một loser hoàn hảo. Những lúc rảnh quá hay đói quá hay buồn quá, chàng viết những ca khúc, và viết những bản nhạc không hoành tráng gì không dạy dỗ gì cho thế giới, như những bản Impromptu của chàng. Ân nhân của chàng là những người cho chàng công việc vớ vẩn nào đó kiếm cháo qua ngày, hoặc tài trợ cho chàng đơn giản là những tờ giấy viết nhạc, để chàng một mình buồn tủi và tự sướng và cô độc với những giai điệu đẹp đẽ phi thường trong cái đơn sơ giản dị, như một kiếm sỹ cả đời luyện kiếm chẳng để đấu với ai chỉ để mùa đông đến thì rút kiếm ra khỏi bao và thi đấu với những bông tuyết.

Schubert là bình minh của âm nhạc lãng mạn. Chàng nhanh chóng tiêu xài cuộc đời mình chỉ với âm nhạc. Chàng chết năm 31 tuổi không một xu dính túi nhưng có hàng đống những bản nhạc. Thật may cho nhân loại là những nhạc sỹ có biết đến chàng, họ tập hợp những bản nhạc ấy và công bố với thế giới. Nhiều năm sau này, tuyệt phẩm nhạc Việt là bài Nghìn thu áo tím, nghe chừng đâu giống giống với Impromptu No.2 A-Flat của chàng.

***

Một cái tam tấu hay, rất hay, cực hay, tóm lại là hay chứ từ ngữ chỉ có từng ấy:

https://www.youtube.com/watch?v=e52IMaE-3As

Có thể Schubert đã may mắn, khi còn có những ông bạn đồng nghiệp biết tới chàng và phổ biến những bản nhạc của chàng khi chàng đã chết. Có thể có những người khác kém may mắn hơn. Và hầu như chắc chắn rằng, chắc chắn đã tồn tại những người kém may mắn ấy. Có thể từng tồn tại một thiên tài còn hơn cả Schubert, Liszt, Beethoven, Mozart, Tchaikovsky… nhưng anh ta đã chết rụi trong một xó nào đó không ai biết anh từng tồn tại. Cũng như có thể đã có những thiên tài còn hơn Van Gogh nhưng không may mắn như Van Gogh.

Tôi chẳng thể biết được. Và không ai biết được.

Tối nay tôi tập thử một đoạn trên piano bản Serenade của Schubert (bản giản lược, tối giản, cực đơn giản chỉ giữ lại những giai điệu chính) và rồi nhảy lên máy tính và nghe tiếp Schubert như tôi vẫn nghe hàng ngày. Sau hai năm nghe nhạc cổ điển hàng ngày và mỗi ngày là nhiều tiếng trong giờ làm việc, tôi thấy thích Schubert nhất. Anh ấy trong sáng, giản dị, hồn nhiên và hay xấu hổ, anh ấy gần gũi và đáng yêu, anh ấy buồn nhưng anh ấy luôn yêu con người. Anh ấy không trưng trổ như Mozart, không bạo lực như Beethoven, không sến súa như Chopin, không hãnh tiến như Tchaikovsky, không sang chảnh như Liszt, không mafia như Rachmaninoff. Anh ấy hiền lành, tinh tế, nhân hậu, nhăn mặt há mồm gặm nỗi thất vọng nhưng mắt vẫn tràn đầy mơ ước. Anh ấy là một Roberto Baggio trong âm nhạc.

Nghe nhạc của Schubert khiến tôi nghĩ rằng bên cạnh loài người chúng ta, còn có một loài người khác. Có đôi khi tạm quên đi những mưu cầu không biết để làm gì cả mà vẫn mưu cầu, thật là tĩnh lặng tự hỏi chúng mình đang làm gì đây trong những năm tháng cuộc đời này, tôi nghĩ chúng ta là con hoang của cái loài người ấy.

Written by Tequila

August 18, 2016 at 2:43 am

Màu lá mạ của nỗi buồn

with 6 comments

Sáng đó trời hơi se lạnh, tầm –5 độ, một ngày chủ nhật, thành phố Magnitorgorsk nắng vàng rực rỡ nhưng bầu trời của nó vẫn không tan đi những đám khói đen vẩn vơ trôi giữa những làn mây trắng. Tôi bắt chước chính mình của mười hai mười ba năm về trước, lấy khăn quàng đen quấn một vòng quanh đầu, thắt nút sau gáy, đuôi khăn còn lại quấn quanh cổ. Khoác áo choàng đen, xỏ giày đen, cả một cây đen từ đầu đến chân. Tôi châm một điếu thuốc, nhìn mình trong tấm gương lớn của phòng khách sạn, thấy mình không khác đi bao nhiêu cả ngoại trừ rằng so với hồi đó ở Moscow thì tôi giờ đây đã mang thêm rất nhiều kỷ niệm.

Tôi xuống đường, cầm trên tay tờ giấy ghi địa chỉ, nhảy lên một toa xe điện mà không cần nhìn số và kiểm tra bản đồ. Hình như ở thành phố nhỏ này tất cả các chuyến xe điện đều đi qua tất cả mọi con đường. Có thể là không như thế, song khi đi bằng xe điện thì thành phố này quá nhỏ bé so với cả một ngày chủ nhật dài. Thực tình thì từ khách sạn của tôi đến địa chỉ cần tìm, xe điện chỉ có một ngã tư để rẽ và chỉ cần nó không rẽ ở đó là nó sẽ đưa tôi đến.

Cái xe điện vượt qua ngã tư, đi thẳng, dọc một đại lộ dài và có thể coi là xấu nếu như chúng ta quan niệm rằng chỉ những gì long lanh rực rỡ thì mới gọi là đẹp. Không, đại lộ này rất đẹp, với vẻ rầu rĩ cuối đông tuyết chưa tan hết mà cây chưa mọc lá, với những tòa nhà cũ kỹ từ những thập niên 50 – 70, với cái thư viện từ thời Xô Viết cửa đóng im lìm mà công năng chắc chắn đã thay đổi dẫu rằng dòng tên khắc bằng bê tông của nó vẫn là “Thư viện”, với rạp chiếu phim quê mùa đang chiếu những phim mà Hà Nội đã chiếu từ nhiều tháng trước, với trung tâm thương mại biển hiệu xanh đỏ đầy vẻ tỉnh lẻ, với những ông bà già đứng đợi xe bên đường, với những chiếc xe nội địa cũ kỹ, với tiếng lạch xạch lục cục đều đều của chiếc xe điện mà tôi đang đứng bên trong…

Tới nơi tôi nhảy khỏi xe điện, vượt qua một bãi đất rộng nơi tuyết vón cục thành từng đám trộn lẫn với nước lép bép. Tôi đến cửa hàng nhỏ nơi có tấm biển ghi “Cửa hiệu CD”.

***

Tôi mở cửa bước vào, thằng thanh niên đang đứng bên quầy đồ điện nhìn tôi lạ lẫm. Cửa hiệu CD này, bên trái là một quầy lớn bán đồ điện gia dụng lặt vặt bóng đèn ổ cắm, bên phải và nhỏ hơn là một kệ bày CD. Có thể đoán ông chủ của cửa hiệu này thoạt tiên bán CD, nhưng sau đó ế khách nên ông ta bán thêm đồ điện và dần dần đồ điện trở thành mặt hàng chính, nhưng tên cửa hiệu thì ông ta không đổi. Tôi nói với thằng thanh niên bán hàng:

– Xin chào. Tôi muốn tìm mua đĩa than.

– Đĩa than à, thằng ku tỏ vẻ hơi ngạc nhiên, thể loại gì?

– Cổ điển.

– Không có đĩa than cổ điển, ở đây chúng tôi chỉ có nhạc cổ điển ghi trên CD.

– Vậy cứ cho tôi xem anh có những đĩa than gì.

Thằng ku đi sang quầy nhạc bên phải, lôi dưới gầm bàn ra một hộp các-tông đựng đĩa than, khệ nệ bê lên kệ cho tôi lục lọi, và bỏ đi chỗ khác. Tôi xem những chiếc đĩa, có rất nhiều đĩa nhạc Tây giống như chợ Giời Hà Nội vẫn bật những năm 90. Có một ít đĩa nhạc Nga. Tôi chọn lấy hai đĩa, chỉ vì cái bìa, trong đó cái đĩa này tôi ấn tượng hơn vì bìa đẹp hơn.

sergej_i_tatjana_nikitini_hvosti_s_nikitin_a_miln_per_s_ja_marshaka

Bìa đĩa chẳng gợi lên điều gì, vì tôi biết nhạc Nga không nhiều. Cái tên lạ hoắc, Tatiana & Sergey Nikitin. Tôi nhặt hai đĩa than, đĩa cũ 500 rub tương đương 10 đô/chiếc. Tôi trả tiền rồi đi về. Trước khi sang đây, thằng bạn dặn kiếm cho nó đĩa than cũ, chứ tôi làm gì có đầu đĩa.

Khi về tới khách sạn, tôi google cái tên Tatiana & Sergey Nikitin, thì ra đôi vợ chồng này chính là hai ca sỹ hát bài mà tôi cực thích, sountrack của phim “Matxcơva không tin những giọt nước mắt”. Tôi có thể youtube để mà nghe thử những bài hát trong cái album đĩa than này. Nhưng tôi không làm việc đó, để lại sự tò mò.

***

Từ Magnitogorsk trở về, tôi ghé qua Saint Petersburg hai ngày. Trong hai ngày đó, một lần nữa tôi nghiệm ra rằng những kỷ niệm cũ những cảm xúc cũ những điều mơ màng cũ không thể nào mà tìm gặp lại được. Tôi đến những chỗ tôi từng đến hai năm trước đây, tôi tìm tượng Puskin nơi có vị say rượu đọc thơ – không thấy – do lạc đường và thời gian ít ỏi không thể đi tìm tiếp, ở vườn hoa cũng chẳng có cô gái nào khóc trong buổi chiều vì nỗi buồn yêu, không tìm thấy lại gì cả. Ở ga tàu, ngay tại cái quảng trường ấy, bọn sinh viên vẫn tập trung chơi nhạc khi chiều tối, vẫn đám đông như thế và bọn sinh viên trẻ trung như thế, nhưng chẳng còn hai cái thằng chơi nhạc khiến tôi ngậm ngùi đứng nghe hết ba điếu thuốc. Thay vào đó là một thằng trẻ trâu chơi như cứt mấy bài của Scorpions mà chỉ vài câu thôi là bọn xung quanh cười hô hố. Biết là không thể tìm lại những kỷ niệm cũ (mà vì thế thì những kỷ niệm mới là của riêng mình không ai cướp đi được), tôi đi tìm những gì mới hơn và lạc bước vào một căn hầm chứa đầy đĩa than khiến tôi mê mải cả chiều, rồi khi ra về thì xách theo trĩu nặng hai túi xách, hầu hết toàn cổ điển. Đống đĩa đó cùng vài món đồ khác là một màn tra tấn thể lực trong chuyến đi trở về Hà Nội, mà qua mỗi điểm trung chuyển tôi lại khệ nệ tới hai chục cân trên vai.

Về tới nhà, vì đống đĩa than nhiều quá, nên tôi không thể kiềm chế nổi mình, và cùng thằng bạn đi mua một đầu ghẻ giá bốn triệu. Đầu than giá bốn củ, ampli giá 2 củ mua đã mấy năm, đầu CD giá củ rưỡi, đôi loa đi xin được, hệ thống âm thanh của tôi chắc chắn khiến dân chơi cười thối mũi, nhưng kệ mẹ bọn nó, hệ thống của tôi vẫn khiến tôi run cả người mỗi khi nghe phải một bản nhạc hay.

Như là hôm qua và tối nay, sau một thời gian cày kéo đống cổ điển, tôi mới lấy cái đĩa than mang về từ “Cửa hiệu CD” kiêm đồ điện dân dụng, bỏ vào đầu máy và nghe kỹ. Nó thật hay. Album được phát hành năm 1986. Cả album chỉ được đệm bằng một cây guitar gỗ, thỉnh thoảng có điểm xuyết rất nhẹ một vài nhạc cụ làm nền khác. Guitar gỗ được Sergey chơi theo một kiểu đặc trưng của Nga, vừa đơn sơ lại vừa phức tạp, chất nhạc có thể so sánh với Simon & Garfunkel, thậm chí hay hơn, sự khác biệt đơn giản là một thì nhà quê kiểu Nga một thì nhà quê kiểu Mỹ. Hơn nữa, cái kiểu nhạc Nga thuần túy nó trộn rất nhiều chất liệu dân gian, cái ấm áp nhẹ nhàng sâu lắng mà lại hơi lạc lõng, đúng cái kiểu mà như thằng nào nói “không thể hiểu nước Nga bằng lý trí” (ý là sẽ hiểu bằng vodka).

Đĩa than đem lại một cảm giác khác hẳn mp3 hay youtube hay CD. Ngoài chất âm, thì cảm giác cầm trên tay một vật phẩm thuần túy vật lý chứa âm nhạc, nó khác hẳn. Nó chính là một kỷ niệm cũ được đóng gói và ta có thể mang ra mà cảm nhận lại.

Bài hay nhất của Album chính là bài đầu tiên. Bài hát có cái tên là “Với âm nhạc của Vivaldi”.

Bài hát được tôi google và dịch bậy như sau:

Với âm nhạc của Vivaldi,
Vivaldi, Vivaldi.
Với âm nhạc của Vivaldi,
Với âm thanh của bão tuyết bên ngoài cửa sổ
Hãy để chúng ta buồn đau một điều gì đó

Em có nghe thấy không,
Đó là nỗi buồn thương
Niềm tiếc nuối và niềm vô vọng
Các lãnh chúa đã bắt đầu khóc than
Với vợ và người hầu của họ
Với con chó ở trên giường
Và những đứa trẻ trong vòng tay

Nó trở nên rõ ràng với chúng ta
Rất rõ ràng
Rằng mưa đang rơi trong sân nhà
Như rơi trong tim chúng ta
Rằng cuộc sống này là hư ảo
Rằng cuộc sống này là đẹp đẽ
Rằng một ngày kia chúng ta sẽ hạnh phúc,
nếu Chúa muốn

Em im lặng, im lặng
Và lắc đầu với nhịp điệu tình yêu buồn bã
Rồi em hỏi:
Liệu có thể bắt đầu lại tất cả
Chúng ta sẽ làm lại tất cả
Tình yêu của em, hãy làm thế

Với âm nhạc của Vivaldi,
Vivaldi, Vivaldi.
Với âm nhạc của Vivaldi,
Với chuỗi dương cầm huy hoàng
Với dòng violin cuộn chảy
Với tiếng hú gào bão tuyết
Và chúng ta nguyện yêu nhau
Với tất cả những gì có thể

Tất nhiên tiếng Nga chợ Vòm của tôi chỉ đủ để đi đường không bị công an bắt, may thời đại này có internet, tôi nghĩ lời dịch này sẽ không sai lắm bởi vì giai điệu của bài hát chính là như thế.

Hai người ngồi trong căn nhà gỗ, tất nhiên nó phải là nhà gỗ đêm mùa đông, và bên ngoài là bão tuyết. Họ cùng nhau nghe nhạc Vivaldi trong nỗi buồn của một điều gì đó xảy ra trong tình yêu của họ. Người con trai, như cách thường phải thế, bắt đầu lảm nhảm những hình ảnh gợi ra từ bản nhạc buồn bã ấy của Vivaldi. Đó là nỗi buồn, em có nghe thấy nỗi buồn và niềm tiếc nuối không, anh như thể nhìn thấy vị lãnh chúa già nua nhăn nheo khổ đau, khóc lóc, và ở góc kia của bức tranh là bà vợ với đứa trẻ trong vòng tay, là người hầu, là con chó tai dài lông trắng… Người con gái im lặng nghe hồi lâu, rồi cuối cùng nói, thật đơn giản và sáng sủa “mình bắt đầu lại đi anh”.

n01005

***

Đêm đã khuya và tôi đang cưa được một nửa chai vang. Chai vang uống dở chừng đôi ly, đã mở ra từ nhiều tháng trước rồi nút lại để trong tủ lạnh. Nó có vị chua loét do đã mở rồi mà lại đóng vào và để lâu như vậy. Nhưng cũng như hệ thống âm thanh ghẻ của tôi, chai vang này tuy chua nhưng nó vẫn làm tôi thấy lâng lâng những dịu dàng buồn thương tiếc nuối lẫn với sự an lòng hầu như là hạnh phúc trong tiếng guitar của Sergey.

Trời đang mưa ngoài cửa sổ khi rào rào khi rả rích.

Nỗi buồn có màu lá mạ.

Written by Tequila

August 5, 2015 at 3:27 am

Impromptu

with 3 comments

Gần đây tôi hầu như không thể nghe được pop rock country gì nữa, chỉ toàn nghe cổ điển, hết sức bệnh hoạn. Khuya rồi mà vẫn đang nghe, muốn viết về nó mà thực sự khó, vì nhạc cổ điển quả là thứ khó miêu tả và khó chia sẻ. Do đang nghe Impromptu số 2 của Schubert nên tương đại cái tiêu đề như thế.

***

Vào năm 2007, trên diễn đàn Thanhnienxame.net, Gaup post một cái rất thú vị, là bản dịch của anh, dịch một bài báo trên báo Bưu điện Washington. Bài báo kể về một cuộc thí nghiệm, cho một nghệ sỹ violin đình đám là Joshua Bell, trên tay là cây vĩ cầm huyền thoại của Stradivari, đứng chơi những bản nhạc thần thánh ở ga tầu điện ngầm, xem có thằng nào đi qua mà nhận ra được sự thần thánh ấy không. Link đây: Vẻ đẹp cơ thể phụ nữ

Đầu topic này, trước khi post bản dịch, anh Gaup viết một đoạn mà tôi cứ nhớ:

Cách đây mấy tháng em có nhảy dù vào blog của Cavenui phát biểu chê trách bọn Việt Nam nhà mình đa phần "mê" nhạc cổ điển là mê theo kiểu bầy đàn, thấy người ta mê mình cũng mê, thấy mê nhạc cổ điển là hoành tráng thì cũng mê theo. Em cũng nói thẳng là em chỉ thích thú say mê cái gì mà em hiểu và đa số nhạc cổ điển dạng nặng ký là em chẳng hiểu mẹ gì. Em chỉ thích những thứ giai điệu mượt mà dễ hiểu như đa số người khác. Bài báo này giúp em khẳng định lại những gì em đã phát biểu trước đây, rằng là đa số người ta bố láo ba xiên về những thứ như nhạc cổ điển, tranh trừu tượng lập thể, lý thuyết tương đối của Anh Tanh, vv và vv chứ thực ra người ta chả hiểu con mẹ gì cả kể cả khi những thứ tốt lành đấy được dí vào tận sát mũi. Người ta tuyên bố say mê thích là bởi vì hoàn cảnh, chạy theo những gì đã được người ta bày sẵn ra đấy bảo là ngon đấy ăn đi chứ không phải người ta có đều có cái mũi thính cảm nhận ngay được cái gì là hay là tốt để tự thân thích thú. Và vì thế trên đường đời người ta rất lắm khi bỏ lỡ không nhận ra nhiều thứ tuyệt vời mà nếu được trưng bày hoàn hảo xứng đáng người ta sẽ chết mê chết mệt.

Hồi đó, khi đọc bài báo tuyệt vời này (cám ơn Gaup) tôi cũng khá nghi hoặc. Giá kể mình là một trong những thằng đi qua Joshua Bell và cây vĩ cầm Stradivari huyền thoại ấy, tôi có dừng lại để nghe không. Chắc là không. Hoặc có thể là có, nếu đang rảnh đi dạo chơi không vướng gì.

Hồi 2002 – 2003, tôi thường dạo các bến metro ở Moscow. Ở dưới đó, người ta thường chơi nhạc xin tiền, và nhiều người kéo violin. Cây đàn nhỏ bé ấy kêu rất là to, vang vọng cả hành lang metro mà chẳng cần loa kích âm. Nhớ nhất có lần, từ metro đi lên bến gần quảng trường Đỏ, tôi thấy bốn thằng chơi đàn dây, ba cái violin và một cái cello. Bốn thằng đều mặc complet như thể đang ở trong nhà hát, rất phê, tôi định đến nghe nhưng bất thành. Đi trước tôi ba bốn bước là một thằng công chức, cũng mặc vét. Đúng lúc đi ngang qua bọn chơi nhạc, thằng đấy giật giật như nhảy rap rồi lăn đùng ra đất sùi bọt mép. Thế là cả người đi đường cả bọn chơi nhạc cùng chạy tới giúp thằng động kinh ấy, hết cả nhạc. Nhưng hồi ấy tôi vẫn chưa nghe nhạc cổ điển.

Đúng ra là có nghe một số, một ít Chopin, một vài chương của mấy bản sonata đình đám, chẳng quan tâm ai chơi vì nghĩ rằng ai chơi cũng ra bản nhạc như thế cả. Hồi đó cũng phải cố gắng lắm mới nghe được hết một chương đầu hoành tráng của Beethoven Symphony 5, và có một ngày quyết tâm ngồi nghe từ đầu đến cuối bản Beethoven Symphony 9 mà muốn gần phát điên do sốt ruột. Hay thì hay đấy nhưng bố ai mà ngồi nghe lâu như thế được, lại trở về với rock và country, dễ nghe dễ phê.

Thế cho nên hồi 2007 đọc bài báo này do Gaup dịch, tôi nghĩ mình chẳng biết có nhận ra mà dừng lại nghe Joshua hay không. Và mãi đến năm ngoái, đến Nhà hát lớn Hà Nội nghe một chương trình giao hưởng, tôi đã phải lên youtube nghe trước mấy lần bản giao hưởng ấy trước khi đến nghe, vì sợ không quen sẽ không cảm được, sẽ buồn ngủ. Thậm chí sẽ giật mình vỗ tay khi người ta mới chơi hết một chương.

***

Bây giờ chắc chắn tôi sẽ dừng lại để nghe. Có một cái gì đã thay đổi. Một thay đổi khiến tôi cảm thấy mình hạnh phúc lên nhiều.

Written by Tequila

May 29, 2015 at 2:18 am