Teq's Blog

Nhạc ngày mùa thu

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on October 6, 2017

 Tháng 10 rồi, tiết thu đang rõ dần. Đã có những ngày đúng là mùa thu. Như mấy năm trước có lần viết. “Mùa thu Hà Nội là một mùa không rõ ràng, nó chỉ có vài ngày mà thôi, luôn qua đi trước khi người ta cảm thấy, phải ở Hà Nội nhiều năm người ta mới có thể nắm bắt được mùa thu. Chỉ vài ngày, diễn ra xen kẽ nhau, không liền mạch. Người ta không thể nói mùa này là mùa thu mà chỉ có thể nói đây là một ngày mùa thu. Hoa sữa chỉ thơm vào những ngày thu ấy”.

Những ngày thu, đi ra đường, tôi luôn có xu hướng hếch mặt lên mà ngó như con ếch. Đấy là vì những cửa hàng cửa hiệu trên phố ngày càng bóng bẩy, đẹp mắt, nhưng lại không phải là thứ thú vị để ngắm. Mà phải nhìn bên trên những cửa hàng và biển hiệu ấy, lấp ló sau những vòm cây. Đó là những ban công cũ, những cửa sổ cũ, những mái nhà cũ. Nhìn chúng, ta có thể đoán được ngôi nhà này đã tồn tại cả trăm năm, đã tồn tại năm mươi năm, hay là được xây từ những năm tám mươi, hoặc những năm chín mươi, những năm hai nghìn.

Tôi chẳng phải người ưa những gì cũ kỹ. Thành phố bây giờ đẹp hơn hồi trước nhiều, nhưng mà nó nhộn nhạo quá. Nó khiến cho sự tĩnh tại vốn đơn giản trở nên hiếm hoi. Cái đám đông xe cộ trên phố hòa mình vào đám đông trong các quán cafe, cùng với các cửa hàng biển hiệu, thành con nước lụt ngập lên đến lưng chừng tầng hai của các ngôi nhà. Bên trên con nước lụt ấy, những nóc nhà của Hà Nội ngày xưa ngập ngừng lấp ló. Thử tưởng tượng đường phố vỉa hè cứ rộng rãi sạch sẽ như giờ, mà con nước lụt này tự nhiên cạn đi, lại lộ ra những cửa ra vào sơn màu xanh đồng màu cửa sổ trên ban công, lại lộ ra cả một dãy phố toàn là những ngôi nhà cùng phong cách, cùng cả màu vôi ve, thì những ngày thu này đi dạo trên phố Hà Nội nó mới oách làm sao. Có khi như thế thì buổi tối, những quán rượu vỉa hè lại mọc ra đầy ở những ngã tư, bọn nó lại ngồi bệt xuống nói nhảm, tới quá nửa đêm khi chị lao công đi quét đường, chị ấy sẽ gom đầy những bài thơ mà bọn say rượu viết ra trên những vỏ bao thuốc lá.

Bọn chúng sẽ lại làm tiếp những bài thơ đã quá nhàm về là bàng hoa phượng, những con phố dài đầu đông heo hắt heo may, đôi tình nhân hẹn hò gặp nhau nơi góc đường mùa thu hoa sữa, bọn trẻ con sớm hè đi bắt ve khi trời tảng sáng. Và khi ấy, trên ban công hay gác thượng của những ngôi nhà, bọn trẻ trâu sẽ lại dặn nhau khẽ mồm thôi khi cầm guitar chuyền tay hướng dẫn nhau hát những khúc ballads.

***

Nhiều năm sau khi mà nhớ lại những ngày tháng này, thì bên cạnh những điều không tốt đẹp mấy trong cuộc sống và trong bản thân mình, tôi sẽ nhớ về những buổi đầu này, khi chúng tôi cùng nhau chơi nhạc. Chúng tôi điếc không sợ súng, lao đầu vào chơi nhạc do mình tự viết ra. Cuối tuần gặp nhau một buổi, chui vào phòng tập cày cuốc mấy tiếng mệt nhoài, rồi ra ven hồ ngồi uống bia, hoặc vào quán xơi vịt trời tiết canh, bàn tán tranh cãi liên tu bất tận.

Ngày xưa, ông thầy giáo già bé nhỏ của tôi, nói rằng, âm nhạc là nụ cười và nước mắt của con người. Tôi đã tin như thế nhiều năm, như trẻ thơ chúng ta vẫn thường tin rất nhiều điều người lớn nói. Ông ấy nói không sai, nhạc, văn, thơ,… mọi thứ nghệ thuật hay kể cả kỹ thuật, đều là như thế cả. Nhưng hồi thơ bé tôi cứ nghĩ rằng để làm ra được nhạc, người ta phải vui nổ trời hoặc buồn phát khóc, hoặc say rượu, thì mới làm ra được. Giờ hiểu rằng không phải thế. Nhạc cũng như ngôn từ, chỉ là những âm thanh vô nghĩa lý. Rồi một lúc nào đó tự nhiên thích lên, ta ngồi xâu chúng lại với nhau như một người thợ kim hoàn tỉa tót những hạt gỗ, sơn màu lên chúng và xâu lại với nhau, thành ra một thứ đáng để đeo lên tay một người đàn bà nào đó.

Tôi không được học nhạc lý, không biết ký xướng âm, nhắm mắt nghe một nốt nhạc tôi chịu chả biết là nốt gì. Từ hồi trẻ trâu rất nhiều khi tôi muốn làm một đoạn nhạc, mà không biết làm thế nào cả, không biết bắt đầu từ đâu. Tôi chỉ có thể nhìn bản nhạc của người khác và đánh theo, nghe bài hát của người khác và bắt theo.

***

Nhưng giờ tôi và các bạn đã thành ra một nhóm, và hiểu nhau. Chúng tôi mừng vui và hạnh phúc với nhau khi cùng thống nhất tôn chỉ là “cực kỳ nghiêm túc để làm ra những thứ như cứt” và khẩu quyết “In GTP we trust”.

Chúng tôi cực kỳ nghiêm túc, đến giờ tập là bỏ hết mọi thứ, việc cá nhân việc gia đình phải tự sắp xếp. Những buổi tập đầu còn vừa tập vừa uống bia, sau là chỉ có uống nước lọc, hút thuốc cũng ra ngoài dù cả band toàn con nghiện. Tập mấy tiếng mệt quá đá bóng. Rồi khi về nhà thì tranh thủ bất cứ thời gian nào rảnh là lại ngồi làm nhạc. Nhạc rác viết ra đầy một đống. Việc được đôi câu thấy được là lại phải ngồi tự google trong đầu, xem giai điệu này có quen hay không, có phải mình vô thức ăn cắp ở đâu đó hay không. Nhạc là phải của mình, chống ăn cắp dưới mọi hình thức. Nhạc như cứt cũng là cứt của mình. Đôi khi chúng tôi tranh cãi nhau, chơi nhạc làm nhạc để làm gì. Câu hỏi này khó trả lời quá đi. Dường như là chúng tôi sẽ gắng hết sức để làm ra những bản nhạc mà nó cứ nằm đâu đó trong người mình, là kết tủa của bao nhiêu buồn vui yêu thương tủi nhục hớn hở phê pha, việc giờ là viết chúng ra chơi chúng thành tiếng.

Rồi GTP. In GTP we trust. GTP là một phần mềm để viết nhạc, như Word để viết chữ. Trên GTP tôi bỏ qua nốt nhạc, chỉ ký âm bằng nốt TAB (một loại ký âm đặc dụng mô phỏng phím đàn guitar). Khi tôi có một đoạn nghịch được trên đàn, thấy hay hay, tôi viết nó vào TAB của GTP, bấm play nghe đi nghe lại và quan sát, quan sát bằng cả tai và mắt, trong đó mắt quan trọng hơn.

Hồi nhỏ tôi rất thích môn hình học, giờ tôi làm nhạc bằng tư duy hình học. Cái đoạn này nhìn có vẻ loãng loãng, phải thêm vài nốt vào chỗ bị trống này. Cái đoạn này nhiều nốt quá, đặc quánh, chen chúc, cần xóa đi vài nốt. Cái đoạn này mất cân bằng quá, cứ chạy từ thấp lên cao nhìn nó bị chênh vênh, phải cho vài nốt bass xuống phần nền. Cái đoạn này cân xứng quá, mà cái gì quá cân thì mất sướng, phải làm cho nó như sắp bị tuột ra khỏi nền, thì mới phê. Cái khúc này toàn phím 7 với 9 nhìn hơi tẻ, cho mẹ mấy số 8 hay 6 vào xem kêu thế nào. Cứ thế, rất nhiều khi tôi ra được một sản phẩm khiến mình tự ngạc nhiên, hợp âm quái đản mà tư duy nhạc theo lối mòn 5 gam chinh phục nhạc Việt của mình sẽ không bao giờ đánh ra, thế nhưng lại có một sự hợp lý bất ngờ.

Đấy là làm nhạc, dễ bỏ mẹ, cứ làm thì ra thôi. Hay hay không, lại là một chuyện hoàn toàn khác. Và không bao giờ có thể nắm được điều đó. Tự nghe nhạc của chính mình cũng giống như gái tự ngắm mình trước gương, sai số so với cái nhìn khách quan là cực kỳ lớn. Nhưng cái gì là cái nhìn khách quan lại là một câu hỏi không dễ trả lời.

***

Đây là một bài thơ của Kỳ, một bài thơ đẹp của bạn.

Làm điếm ở bến đò
mệt hơn ở thành phố
phải chòng chềnh sóng nước
phải ngước mắt thấy trời

Làm điếm ở bến đò
phải lò mò đêm tối
lối về là con nước
tiếp khách không là giường

Làm điếm ở bến đò
mò không ra hạt thóc
khách chơi thường trả rẻ
giá cơm cá trên trời

Làm điếm ở bến đò
đến con bò còn khóc

Một bài thơ rất không ăn khách, vi phạm thuần phong mỹ tục, nhưng thơ này đẹp. Tôi cứ thích bài này mãi, cứ đòi dùng để làm nhạc. Một tối bạn Kỳ giở iPhone ra, ư ử hát vài nét giai điệu bài thơ này rồi gửi cho tôi. Thơ là của bạn, concept giai điệu là của bạn, tôi ký âm vào GTP giai điệu đó, chỉnh sửa đi, rồi bắt đầu chơi trò vẽ hình nốt nhạc. Tôi mất gần cả đêm để làm nó, đủ các bè guitar trống bass solo, sáng đi làm mắt trũng sâu phải táng đôi cốc cafe mới tỉnh.

Bài này các bạn đã vote và quyết định sẽ làm kỹ nó, nó chắc chắn sẽ trở nên tốt hơn, nhưng cũng có nghĩa là cho tới khi thành phẩm thì sẽ có nhiều phiên bản mỗi phiên bản lại sẽ khác đi một chút. Tôi up youtube và post vào đây để giữ bản gốc làm kỷ niệm. Bản nhạc do phần mềm GTP chơi, sạch sẽ nhưng thiếu cảm xúc. Như một cô gái đứng trước gương, mình cũng xinh phết nhỉ, tôi thích bản nhạc này.

Mà vì bạn Kỳ bảo bài này ngày xưa làm ở Huế, nên trong câu solo tôi có trộn một câu Lý Mười Thương.

***

Chúng tôi đang là một band nhạc có trình độ chơi nhạc cụ kém nhất thiên hạ. Chắc còn lâu chúng tôi mới có thể chơi sạch được nhạc của mình như máy chơi, và có thể post nhạc của mình chơi mình hát thay cho nhạc máy chơi như thế này. Hồi mới tụ tập nhau, chúng tôi đặt mục tiêu đầu mùa thu sẽ có một bản thu bài hát đầu tiên. Giờ đã là giữa thu rồi, vẫn còn đang nhăn nhó vật vã vì chưa chơi được chuẩn nhạc của mình, không thằng này sai thì thằng kia sai, hoặc tất cả đều đánh hỏng.

Không sao, mặc dù chúng ta sinh ra là để chơi bời chứ không phải đề làm việc, song ngày nào mà chả phải đi làm. Cứ từ từ. Cái bài này, gọi là bài Đĩ Đò, oánh dễ, chắc sẽ sớm chơi được thôi. Chứ bài sáng tác đầu tiên là bài Đoàn Tàu, thì chắc đến Tết mới đánh tươm tươm được mất.

Sau mười năm, có thể chúng tôi sẽ ra được album, tên bài hát toàn là Đĩ đò, Tàu hỏa, Nắng đéo tả, Vợ vắng nhà, Sò huyết, Tư Lò… có ai mà chịu nghe thì ăn mừng hết cả thùng single malt mất. Nhưng mà sợ gì, niềm vui GTP chúng tôi đang được hưởng mỗi ngày, niềm vui tập nhạc với nhau được hưởng mỗi thứ bảy hàng tuần, mệt phờ ra rồi ra quán Tư Lò xơi tiết canh vịt trời, thì có ai hưởng được thay chúng tôi đâu.

In GTP we trust!

Advertisements

Đoàn tàu rời thành phố

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on June 24, 2017

Phải chăng niềm hạnh phúc cũng như sự bất hạnh của con người, đều đến từ sự dũng cảm nhảy bừa vào toa tàu dừng ở một ga xép đêm mà không biết nó sẽ đi đâu  (!!!??? kaka). Hehe, viết câu này cho nó nguy hiểm, cho nó thấu cảm hehe. Mả cha cái từ “thấu cảm” này, mấy hôm nay đọc buồn cười quá. Cái đoạn văn trích dẫn đã ngẫn rồi, lại còn cãi nhau vì nghĩa của nó lại càng ngẫn hơn. Từ ngữ là để sử dụng, hiểu nhau là được. Mà cái từ này thì cũng có cái gì đâu. “Thấu cảm” đại loại cũng như “thông cảm”, xịn hơn tí. Như kiểu cái cống của ông già tôi thường xuyên bị tắc, gọi thợ đến thông, cho nó chảy được thì là thông cống, nhưng mà hiểu rõ vấn đề của cống làm sao trị đúng bệnh sau này không bị tắc nữa thì có thể gọi là thấu cống vậy.

À ở đây tôi viết cái rất câu thấu cảm trên, là vì tôi đang hạnh phúc sung sướng dã man, vì đã mạnh dạn hiên ngang bước vào một con đường không bao giờ tới đích và về cơ bản không để làm gì cả. Nhưng mà hoa thơm cỏ lạ thì đầy rẫy hai bên. Từ nay, xin goodbye các nhà sản xuất PC game, anh mày đã có một game khác chơi không thể chán được.

***

Số là tôi có một nhóm bạn thân. Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian cuộc đời để ngồi nói nhảm với nhau, từ tình yêu tình báo công việc ước mơ lẫn những nỗi buồn phiền. Nhưng khoảng độ năm năm trở lại đây, chúng tôi không còn chuyện gì để nói với nhau nữa cả. Nói nhiều quá hết cả đề tài rồi. Gặp nhau lại chỉ ngồi vần mấy chai rượu ngon, nghe nhạc, chả có đề tài gì. Tôi cũng phát chán lên, nhiều khi từ chối gặp các bạn. Tình bạn chuẩn bị tan vỡ đến nơi vì chẳng còn muốn ngồi với nhau.

Bọn chúng nó cũng chán. Một ngày kia, bọn chúng tán dóc với nhau trên facebook là cần phải thành lập một ban nhạc. Tôi email nộp đơn xin gia nhập ban nhạc ngay tắp lự. Thế là ban nhạc được thành lập. Trong đội, có một thằng hát hay quên sầu, trình cao, có số má trong giới nhạc nhẽo rock hardcore thanh niên Hà Nội. Thằng đó quá chuyên nghiệp, nên bị loại ngay. Cho ra rìa. Còn lại band có 5 thằng. Tôi, tất nhiên, một tay guitar cự phách đã cầm đàn từ năm 12 tuổi nhưng chưa bao giờ đánh được một bài gì ra hồn. Thằng Hiệp, một tay guitar cự phách khác, từ bé đến giờ chỉ chuyên quạt chả lúc rượu say. Thằng Nguyên, cũng tập đàn với tôi từ tấm bé, được giao đánh bass và tất nhiên là anh không biết đánh bass như nào rồi. Thằng Kỳ, một ca sỹ có màu giọng đẹp, nhưng luôn luôn sai nhịp và chưa hề biết nốt nhạc nào. Và thằng Tâm, được giao đánh trống, anh ấy tất nhiên chưa bao giờ biết một bộ trống có những bộ phận gì, thậm chí nhạc anh ấy còn chả thèm nghe.

Tập trống thì phải có trống, anh Tâm bèn đầu tư một bộ trống, đăng ký đi học. Nhưng trống thì phải có phòng riêng cách âm, không thì gia đình tan vỡ ngay sau vài buổi tập luyện. Chúng tôi tập trung nhau vào, tranh thủ lúc rảnh lao động chân tay làm được xong một cái phòng tập cách âm khá chuẩn. Đồ đạc nhạc cụ đầy đủ. Bây giờ chỉ còn tập thôi.

Mà tập cái gì? Chúng tôi thử chơi cover vài bản rock ballads nhưng ngay lập tức phát hiện ra anh em chưa đủ trình để chơi mấy bản nhạc ấy. Kể cả những bản dễ nhất. Chúng tôi ngồi uống bia với nhau bàn về tương lai u ám của ban nhạc, chúng tôi sẽ làm gì với phòng tập tiêu chuẩn và đống đàn đóm loa đài. Chúng tôi sẽ chẳng bao giờ chơi được một bài nào.

***

Tuy vậy chúng tôi có một thằng nhà thơ ở trong ban. Thời trẻ trâu thằng Kỳ điên đã có những bài thơ trác tuyệt viết trong lúc say rượu, rất nhiều nhạc tính, lời lẽ lại còn lãng mạn hoa lá, đại loại “Làm đĩ ở bến đò, cứ lò mò đêm tối, lối về là con nước, tiếp khách không là giường. Làm đĩ ở bến đò, mò không ra hạt thóc. Làm đĩ ở bến đò, đến con bò còn khóc”. Những bài thơ như thế viết ra chính để làm lyrics ca khúc rồi còn gì.

Chúng tôi có anh Nguyên lác, một con buôn đam mê công nghệ. Anh ấy sẽ làm chủ tất cả đống thiết bị âm thanh, các loại phần mềm thu âm, hậu kỳ. Và với tính thực tế của mình, thì tiếng bass của anh sẽ không màu mè phách lối. Anh sẽ sẵn sàng chê bai thẳng thừng những câu nhạc lởm.

Chúng tôi có anh Hiệp phò, con người anh đã chính là nghệ thuật rồi, chả có thứ nghệ thuật gì mà xa lạ với anh, nhạc nhẽo tất nhiên cũng thế. Anh sẽ chế tác ra những câu solo rụng rốn, lạ tai, như những cái cao siêu anh nói khi say rượu khiến chúng tôi không thể hiểu anh đang nói gì. Chỉ cần đưa cái đàn cho anh, bảo muốn chơi gì thì chơi, anh sẽ tuôn nhạc ra liên tu bất tận.

Chúng tôi có anh Tâm kỹ sư, một thủ môn xuất sắc và một quản trị viên database xuất sắc. Anh sẽ đánh trống chính xác chuẩn mực, trình lên tới đâu anh sẽ chơi đàng hoàng tới đấy.

Chúng tôi có tôi, một thằng điếc không sợ súng, chúng mày đá bóng hay thì tao đá bóng dở, chúng mày làm thơ hay thì tao làm thơ dở, chúng mày làm nhạc hay thì tao làm nhạc dở. Không sợ. Mà tôi lại là chuyên gia bắt lỗi ăn cắp của các vị nhạc sỹ. Nhạc chúng tôi làm sẽ không có nhạc ăn cắp.

Thế là chúng tôi quyết định sẽ chỉ tập và chơi nhạc do anh em tự làm, chả thèm chơi nhạc của thằng nào cả. Kể cả thằng ấy có là Chopin đi nữa.

***

Vui nhất có lẽ là hai cây đàn của tôi. Bây giờ chúng mới được chơi. Trước đây, mỗi khi buồn phiền hoặc vui vẻ, tôi cầm chúng lên gảy linh tinh dăm ba bài chả ra đâu vào đâu rồi lại treo chúng lên. Bây giờ chúng mới được làm một nhạc cụ đúng nghĩa.

Tôi mở phần mềm Guitar Pro trên máy tính, cầm đàn tìm kiếm những vòng hòa âm theo ý mình, những câu nhạc theo ý mình, rồi chép nó vào phần mềm. Nghe lại, xóa, sửa nghe lại. Khi quyết định tự làm nhạc của mình, tôi không còn bị bó buộc bởi cái gì nữa. Không còn những câu, những nhịp bị định sẵn bởi những giai điệu có sẵn. Cứ tự do tìm kiếm nét nhạc theo tai nghe của mình. Những hợp âm cũng không còn là hợp âm. Không còn bị bó buộc 6,7, dim gì nữa, chỉ đơn giản là với một hợp âm quen thuộc thì tôi cho vào những nốt lạ, có khi hay ho, có khi thối inh. Nhưng không sao, tay tôi chạy khắp cần đàn với một sự tự do mà trước đây khi chơi cover tôi chưa từng biết đến. Những kỹ thuật hạn chế mà tôi có, được dùng đúng vào chỗ tôi muốn, vào câu tôi muốn, nó trở nên rất hiệu quả.

Hồi nhỏ và hồi trẻ trâu, tôi chỉ thích chơi lead, tỉa những câu solo, cho oai. Nhưng bây giờ, khi bắt đầu mò mẫm viết nhạc, tôi mới thấy mình có khả năng trong sáng tạo bè guitar nền. Tôi muốn làm một bài hát, thì tôi sẽ chọn một hợp âm chủ, rồi cầm đàn gảy loạn cả lên cho đến khi bắt được một nhịp điệu và một hòa thanh hay, có hòa thanh rồi thì tôi bắt đầu làm giai điệu cho bài hát, tạo thành một concept chủ đạo của bài hát ấy. Rồi điền bè bass ví dụ, điền vài câu solo ví dụ, điền bè trống ví dụ, gửi cho các bạn để chế tác phần của các bạn.

Cũng như nhiều entry dang dở của cái blog này, tôi có nhiều những đoạn nhạc làm thử, rồi không thành công vứt đấy, chỉ coi là bài tập. Có những hôm làm ra một đoạn thấy hay ơi là hay, save lại, sáng mở ra nghe, thấy như dở hơi, hoặc phát hiện là giai điệu này mình đã vô thức ăn cắp ở đâu đó.

Những đoạn nhạc tiến bộ lên dần đều, đến bây giờ đã có một hai đoạn nhạc tôi thấy hay. Có những đoạn nhạc lởm, tôi giữ lại đấy, có thể lúc nào khác sẽ lấy ra làm lại. Tôi còn hứng khởi phổ nhạc với đầy đủ các bè hòa âm cho một bài thơ của Lưu Quang Vũ, một bài thơ tôi đặc biệt thích. Rất tiếc rằng khi xong, nghe lại, thì cái màu của nó vẫn còn tầm thường, lúc khác tôi sẽ làm lại nó.

Cafe ngoai o 4

 

***

Ba năm triền miên nghe nhạc cổ điển quả là có lợi ích của nó. Tôi đã hiểu làm sao để treo một giai điệu chủ đạo ở trên cao, rồi thả vào một chuỗi những note bay lượn xung quanh để làm nền cho nó, rồi kéo một chuỗi khác với màu khác hẳn từ bên ngoài vào, thả cho chúng chạy song song hay vòng quanh, ghép tất cả chúng cho tập trung tại một điểm, nhấn mạnh nó, rồi chuyển đoạn. Chúng sẽ vui tươi hay buồn thảm, là do ý mình thôi.

Nghe thì nguy hiểm như vậy, nhưng âm nhạc là thứ tự nhiên và gần gũi với con người, thò tay ra là nhặt lấy. Như một anh thượng cổ cầm chày gỗ đứng trước của hang rống lên u ú. Như một người đàn bà vớt củi bên sông, bất giác hát la la la trong trẻo. Như một đứa trẻ nhảy chân sáo húy gió khi được thả ra vườn chơi.

Nhạc của chúng tôi có thể không hay. Quyền làm ra nhạc là quyền của tất cả mọi người. Hay dở lại là chuyện khác. Nhưng đều là những thằng duy mỹ và khắt khe theo kiểu của riêng mình, chúng tôi sẽ cố làm ra được nhạc để chúng tôi tự nghe được, chẳng phải để nhận được lời khen từ ai hết. Nó cũng như làm một bài thơ viết một đoạn văn vậy thôi. Và không có một công thức nào cả. Người ta không phải cứ tốt nghiệp trường văn thì mới được viết văn. Người ta cũng chẳng cần phải tốt nghiệp nhạc viện thì mới được viết nhạc.

Bọn trẻ trâu mười tám hai mươi bây giờ chơi nhạc rất nhiều, họ cũng toàn chơi nhạc tự sáng tác, thỉnh thoảng đâu đó bắt gặp trên youtube những bài thật hay. Chúng tôi rất khâm phục họ. Chúng tôi nay đã gần bốn xịch cả rồi, vui buồn nếm trải biết bao nhiêu. Giờ lôi lại những ký ức vui buồn đó, cả những cái hiện tại nữa, chuyển thành nhạc mà chơi thôi.

Đoàn tàu rời thành phố

Mang nỗi buồn tuổi trẻ

Những khung cửa lướt nhìn

Làng mạc in bóng mình

Trong nỗi buồn thành phố

*

Chúng ta thời tuổi trẻ

Đi hoang trong mộng tưởng

Vắt vai đầy hoài niệm

Mắt nhìn thấy hoang mang

Tay nắm đầy ước mơ

Tâm hồn chưa vấy bẩn

Bài thơ này của anh Kỳ điên, trước đây đã được một anh kiến trúc sư người Đức phổ nhạc. Chúng tôi quyết định lấy giai điệu của anh người Đức, sửa đi một chút và làm một phối khí mới. Đêm qua tôi đã viết ra được một concept khá tốt cho nó, ngày mai cuối tuần chúng tôi sẽ ngồi tập thử xem nó ra sao. Nền guitar của tôi nghe như tiếng đoàn tàu lịch xịch chạy xa dần trong đêm, với những ánh đèn loang loáng, thế mới tài.

Tự làm nhạc, tự chơi, tự khen mình, thật không có gì sướng bằng tự sướng.

Xu Be

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on August 18, 2016

Vào năm cỡ 93 – 94 gì đó, trên truyền hình chiếu một quả phim sến chuyển thể từ tiểu thuyết của Quỳnh Dao. Phim hay phết, có thằng nhà giàu bị mù do tai nạn, nó thuê một cô giáo dạy nhạc về dạy cho con gái, là con riêng với vợ cũ của nó, xong bèn phát sinh tình cảm với cô giáo, rồi thế quái nào sau lại phát hiện cô giáo chính là vợ cũ. Quá tài!

Phim đó hay, thời đó có phim mà xem thì đều là hay cả, nhưng cái đặc biệt của phim đó là nhạc phim hay. Toàn những bài nổi tiếng tương vào. Có một bản nhạc mà nhờ xem phim đó tôi mới biết đến, là bản Serenade của Schubert. Tôi thích quá, bèn bắt giai điệu của nó gảy trên guitar, đi hỏi ông thầy già của mình, thì mới biết tên bài, cụ bảo, Xu-be đấy cháu. Ừ thì Xu-be, tức là một thằng nhạc sỹ chết lâu quá rồi. Nhạc cổ điển hồi ấy với tôi chỉ giới hạn ở Beethoven với Xô-nát Ánh trăng (chương 1, chứ 2 chương sau nghìn năm sau mới biết) và thư gửi Elise, Mozart với hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng phương pháp dạy guitar huyền thoại mà cụ dạy cho tôi, không thể chơi được Serenade.

Vừa may, chị thằng bạn tôi, dạo đó chị ấy có một anh bạn học nhạc viện khoa guitar tới tán tỉnh. Tán chị có vẻ hơi khoai nên anh ấy tán hai thằng em trước, tuần hai buổi đi bộ từ nhạc viện tới Bách Khoa để dạy đàn cho chúng tôi. Yêu cầu đầu tiên của anh ấy, là phế bỏ võ công cũ, tập lại từ đầu. Khi đó tôi mới biết rằng bấm guitar cổ điển thì ngón tay nhất thiết phải vuông góc với dây đàn. Và dù anh không dạy, nhưng tôi tự kiếm bản nhạc và tự chơi được Seranade của Schubert.

Sau này mới thấy, bản Serenade này quá đẹp nhưng đơn giản, cái đẹp của nó là ở sự đơn giản. Và đó là một bản nhạc cổ điển hiếm hoi có thể chuyển soạn hoàn hảo sang guitar độc tấu, loại nhạc cụ vốn rất hạn chế khi chơi những bản nhạc cần nhiều bè phức tạp. Serenade không phức tạp, nó đơn giản, và hoàn hảo.

https://www.youtube.com/watch?v=nYKgOqRS6KI

***

Tương truyền Franz Schubert thuở đó còn rất trẻ, đem lòng yêu (tất nhiên đơn phương, nói chung bọn nhạc sỹ thiên tài luôn bị gái chê) một cô gái. Chàng bèn nghĩ đến việc tán gái bằng chiêu trò phổ biến thời đó, là tặng nàng một khúc Serenade, đến dưới ban công nhà nàng và tặng nàng. Serenade là một thể loại để tán gái, nó không có quy tắc gì nhiều cả, chỉ có một quy tắc là vác đàn đến và hát dưới ban công phòng ngủ của gái.

Schubert bèn nhặt một bài thơ mà chàng thấy là quá hay, phổ nhạc cho nó, nhờ một thằng bạn làm ca sỹ có giọng hát ngon nghẻ, nhờ mấy thằng bạn khác khiêng piano tới vườn nhà nàng. Mọi việc đã chuẩn bị sẵn sàng. Bản nhạc viết xong, hay vãi đái. Thằng bạn ca sỹ đã sẵn sàng đúng giờ. Đàn piano đã xếp đặt. Mỗi tội, Franz Schubert, hôm đó thế đéo nào, chàng quên mẹ nó mất, không đến. Bản serenade huyền thoại vẫn được vang lên dưới ban công cửa sổ nhà gái, và gái sau đó đem lòng yêu thằng bạn ca sỹ, mà chẳng biết chẳng màng tới Schubert. Không biết là nên tiếc hay thấy may cho gái. Gái lúc nào chả thế, luôn yêu những thứ long lanh và người ta luôn làm ra những thứ long lanh để tặng gái.

Franz Schubert xấu trai, bất tài, và nghèo khổ. Mẹ của chàng vốn là người hầu trong gia đình quý tộc nào đó, cha chàng làm nghề nhạc. Làm nghề nhạc thời đó, đại loại ngang với chăn ngựa. Bọn quý tộc Tây Âu thời đó, tất nhiên tri thức chúng cao rồi, nhưng chúng đọ nhau bằng ngựa, xe, lâu đài, rồi vì chưa có iPod nên bọn chúng nuôi nhạc sỹ để khi cần thì nhảy lên đàn chơi cho chúng nghe. Nói chung cũng là phục vụ cho nhu cầu cuộc sống của bọn quý tộc mà thôi.

Schubert là một nhạc công cừ khôi nhưng là một nhạc sỹ bất tài. Quả vậy, sinh thời chả thằng đéo nào thèm nghe giao hưởng với opera của chàng. Mà chỉ có làm giao hưởng và opera thì mới kéo được đám đông quý tộc đến nhà hát, và biết đến tên tuổi mình. Không ai nghe nhạc ấy của chàng, dù chàng vẫn sáng tác. Dù các nhạc sỹ khác vẫn biết đến chàng, qua cái network mà anh em trong giới biết nhau, như là Selieri – kẻ thù cay đắng của Mozart – làm thầy dạy cho chàng, hay các bạn chàng như Liszt, Schumann, Mendelsson mà sau này khi chàng chết đi mới công bố những tác phẩm của chàng và làm chàng bất tử khi đã chết rồi.

Schubert sống nghèo khổ, hình như cả đời chàng chẳng tán được gái nào cả. Ơ mà hình như cũng có tán được một cô nhưng lại không có tiền lấy vợ. Chàng không kiếm được tiền, chẳng có danh, một loser hoàn hảo. Những lúc rảnh quá hay đói quá hay buồn quá, chàng viết những ca khúc, và viết những bản nhạc không hoành tráng gì không dạy dỗ gì cho thế giới, như những bản Impromptu của chàng. Ân nhân của chàng là những người cho chàng công việc vớ vẩn nào đó kiếm cháo qua ngày, hoặc tài trợ cho chàng đơn giản là những tờ giấy viết nhạc, để chàng một mình buồn tủi và tự sướng và cô độc với những giai điệu đẹp đẽ phi thường trong cái đơn sơ giản dị, như một kiếm sỹ cả đời luyện kiếm chẳng để đấu với ai chỉ để mùa đông đến thì rút kiếm ra khỏi bao và thi đấu với những bông tuyết.

Schubert là bình minh của âm nhạc lãng mạn. Chàng nhanh chóng tiêu xài cuộc đời mình chỉ với âm nhạc. Chàng chết năm 31 tuổi không một xu dính túi nhưng có hàng đống những bản nhạc. Thật may cho nhân loại là những nhạc sỹ có biết đến chàng, họ tập hợp những bản nhạc ấy và công bố với thế giới. Nhiều năm sau này, tuyệt phẩm nhạc Việt là bài Nghìn thu áo tím, nghe chừng đâu giống giống với Impromptu No.2 A-Flat của chàng.

***

Một cái tam tấu hay, rất hay, cực hay, tóm lại là hay chứ từ ngữ chỉ có từng ấy:

https://www.youtube.com/watch?v=e52IMaE-3As

Có thể Schubert đã may mắn, khi còn có những ông bạn đồng nghiệp biết tới chàng và phổ biến những bản nhạc của chàng khi chàng đã chết. Có thể có những người khác kém may mắn hơn. Và hầu như chắc chắn rằng, chắc chắn đã tồn tại những người kém may mắn ấy. Có thể từng tồn tại một thiên tài còn hơn cả Schubert, Liszt, Beethoven, Mozart, Tchaikovsky… nhưng anh ta đã chết rụi trong một xó nào đó không ai biết anh từng tồn tại. Cũng như có thể đã có những thiên tài còn hơn Van Gogh nhưng không may mắn như Van Gogh.

Tôi chẳng thể biết được. Và không ai biết được.

Tối nay tôi tập thử một đoạn trên piano bản Serenade của Schubert (bản giản lược, tối giản, cực đơn giản chỉ giữ lại những giai điệu chính) và rồi nhảy lên máy tính và nghe tiếp Schubert như tôi vẫn nghe hàng ngày. Sau hai năm nghe nhạc cổ điển hàng ngày và mỗi ngày là nhiều tiếng trong giờ làm việc, tôi thấy thích Schubert nhất. Anh ấy trong sáng, giản dị, hồn nhiên và hay xấu hổ, anh ấy gần gũi và đáng yêu, anh ấy buồn nhưng anh ấy luôn yêu con người. Anh ấy không trưng trổ như Mozart, không bạo lực như Beethoven, không sến súa như Chopin, không hãnh tiến như Tchaikovsky, không sang chảnh như Liszt, không mafia như Rachmaninoff. Anh ấy hiền lành, tinh tế, nhân hậu, nhăn mặt há mồm gặm nỗi thất vọng nhưng mắt vẫn tràn đầy mơ ước. Anh ấy là một Roberto Baggio trong âm nhạc.

Nghe nhạc của Schubert khiến tôi nghĩ rằng bên cạnh loài người chúng ta, còn có một loài người khác. Có đôi khi tạm quên đi những mưu cầu không biết để làm gì cả mà vẫn mưu cầu, thật là tĩnh lặng tự hỏi chúng mình đang làm gì đây trong những năm tháng cuộc đời này, tôi nghĩ chúng ta là con hoang của cái loài người ấy.