Teq's Blog

Đoàn tàu rời thành phố

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on June 24, 2017

Phải chăng niềm hạnh phúc cũng như sự bất hạnh của con người, đều đến từ sự dũng cảm nhảy bừa vào toa tàu dừng ở một ga xép đêm mà không biết nó sẽ đi đâu  (!!!??? kaka). Hehe, viết câu này cho nó nguy hiểm, cho nó thấu cảm hehe. Mả cha cái từ “thấu cảm” này, mấy hôm nay đọc buồn cười quá. Cái đoạn văn trích dẫn đã ngẫn rồi, lại còn cãi nhau vì nghĩa của nó lại càng ngẫn hơn. Từ ngữ là để sử dụng, hiểu nhau là được. Mà cái từ này thì cũng có cái gì đâu. “Thấu cảm” đại loại cũng như “thông cảm”, xịn hơn tí. Như kiểu cái cống của ông già tôi thường xuyên bị tắc, gọi thợ đến thông, cho nó chảy được thì là thông cống, nhưng mà hiểu rõ vấn đề của cống làm sao trị đúng bệnh sau này không bị tắc nữa thì có thể gọi là thấu cống vậy.

À ở đây tôi viết cái rất câu thấu cảm trên, là vì tôi đang hạnh phúc sung sướng dã man, vì đã mạnh dạn hiên ngang bước vào một con đường không bao giờ tới đích và về cơ bản không để làm gì cả. Nhưng mà hoa thơm cỏ lạ thì đầy rẫy hai bên. Từ nay, xin goodbye các nhà sản xuất PC game, anh mày đã có một game khác chơi không thể chán được.

***

Số là tôi có một nhóm bạn thân. Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian cuộc đời để ngồi nói nhảm với nhau, từ tình yêu tình báo công việc ước mơ lẫn những nỗi buồn phiền. Nhưng khoảng độ năm năm trở lại đây, chúng tôi không còn chuyện gì để nói với nhau nữa cả. Nói nhiều quá hết cả đề tài rồi. Gặp nhau lại chỉ ngồi vần mấy chai rượu ngon, nghe nhạc, chả có đề tài gì. Tôi cũng phát chán lên, nhiều khi từ chối gặp các bạn. Tình bạn chuẩn bị tan vỡ đến nơi vì chẳng còn muốn ngồi với nhau.

Bọn chúng nó cũng chán. Một ngày kia, bọn chúng tán dóc với nhau trên facebook là cần phải thành lập một ban nhạc. Tôi email nộp đơn xin gia nhập ban nhạc ngay tắp lự. Thế là ban nhạc được thành lập. Trong đội, có một thằng hát hay quên sầu, trình cao, có số má trong giới nhạc nhẽo rock hardcore thanh niên Hà Nội. Thằng đó quá chuyên nghiệp, nên bị loại ngay. Cho ra rìa. Còn lại band có 5 thằng. Tôi, tất nhiên, một tay guitar cự phách đã cầm đàn từ năm 12 tuổi nhưng chưa bao giờ đánh được một bài gì ra hồn. Thằng Hiệp, một tay guitar cự phách khác, từ bé đến giờ chỉ chuyên quạt chả lúc rượu say. Thằng Nguyên, cũng tập đàn với tôi từ tấm bé, được giao đánh bass và tất nhiên là anh không biết đánh bass như nào rồi. Thằng Kỳ, một ca sỹ có màu giọng đẹp, nhưng luôn luôn sai nhịp và chưa hề biết nốt nhạc nào. Và thằng Tâm, được giao đánh trống, anh ấy tất nhiên chưa bao giờ biết một bộ trống có những bộ phận gì, thậm chí nhạc anh ấy còn chả thèm nghe.

Tập trống thì phải có trống, anh Tâm bèn đầu tư một bộ trống, đăng ký đi học. Nhưng trống thì phải có phòng riêng cách âm, không thì gia đình tan vỡ ngay sau vài buổi tập luyện. Chúng tôi tập trung nhau vào, tranh thủ lúc rảnh lao động chân tay làm được xong một cái phòng tập cách âm khá chuẩn. Đồ đạc nhạc cụ đầy đủ. Bây giờ chỉ còn tập thôi.

Mà tập cái gì? Chúng tôi thử chơi cover vài bản rock ballads nhưng ngay lập tức phát hiện ra anh em chưa đủ trình để chơi mấy bản nhạc ấy. Kể cả những bản dễ nhất. Chúng tôi ngồi uống bia với nhau bàn về tương lai u ám của ban nhạc, chúng tôi sẽ làm gì với phòng tập tiêu chuẩn và đống đàn đóm loa đài. Chúng tôi sẽ chẳng bao giờ chơi được một bài nào.

***

Tuy vậy chúng tôi có một thằng nhà thơ ở trong ban. Thời trẻ trâu thằng Kỳ điên đã có những bài thơ trác tuyệt viết trong lúc say rượu, rất nhiều nhạc tính, lời lẽ lại còn lãng mạn hoa lá, đại loại “Làm đĩ ở bến đò, cứ lò mò đêm tối, lối về là con nước, tiếp khách không là giường. Làm đĩ ở bến đò, mò không ra hạt thóc. Làm đĩ ở bến đò, đến con bò còn khóc”. Những bài thơ như thế viết ra chính để làm lyrics ca khúc rồi còn gì.

Chúng tôi có anh Nguyên lác, một con buôn đam mê công nghệ. Anh ấy sẽ làm chủ tất cả đống thiết bị âm thanh, các loại phần mềm thu âm, hậu kỳ. Và với tính thực tế của mình, thì tiếng bass của anh sẽ không màu mè phách lối. Anh sẽ sẵn sàng chê bai thẳng thừng những câu nhạc lởm.

Chúng tôi có anh Hiệp phò, con người anh đã chính là nghệ thuật rồi, chả có thứ nghệ thuật gì mà xa lạ với anh, nhạc nhẽo tất nhiên cũng thế. Anh sẽ chế tác ra những câu solo rụng rốn, lạ tai, như những cái cao siêu anh nói khi say rượu khiến chúng tôi không thể hiểu anh đang nói gì. Chỉ cần đưa cái đàn cho anh, bảo muốn chơi gì thì chơi, anh sẽ tuôn nhạc ra liên tu bất tận.

Chúng tôi có anh Tâm kỹ sư, một thủ môn xuất sắc và một quản trị viên database xuất sắc. Anh sẽ đánh trống chính xác chuẩn mực, trình lên tới đâu anh sẽ chơi đàng hoàng tới đấy.

Chúng tôi có tôi, một thằng điếc không sợ súng, chúng mày đá bóng hay thì tao đá bóng dở, chúng mày làm thơ hay thì tao làm thơ dở, chúng mày làm nhạc hay thì tao làm nhạc dở. Không sợ. Mà tôi lại là chuyên gia bắt lỗi ăn cắp của các vị nhạc sỹ. Nhạc chúng tôi làm sẽ không có nhạc ăn cắp.

Thế là chúng tôi quyết định sẽ chỉ tập và chơi nhạc do anh em tự làm, chả thèm chơi nhạc của thằng nào cả. Kể cả thằng ấy có là Chopin đi nữa.

***

Vui nhất có lẽ là hai cây đàn của tôi. Bây giờ chúng mới được chơi. Trước đây, mỗi khi buồn phiền hoặc vui vẻ, tôi cầm chúng lên gảy linh tinh dăm ba bài chả ra đâu vào đâu rồi lại treo chúng lên. Bây giờ chúng mới được làm một nhạc cụ đúng nghĩa.

Tôi mở phần mềm Guitar Pro trên máy tính, cầm đàn tìm kiếm những vòng hòa âm theo ý mình, những câu nhạc theo ý mình, rồi chép nó vào phần mềm. Nghe lại, xóa, sửa nghe lại. Khi quyết định tự làm nhạc của mình, tôi không còn bị bó buộc bởi cái gì nữa. Không còn những câu, những nhịp bị định sẵn bởi những giai điệu có sẵn. Cứ tự do tìm kiếm nét nhạc theo tai nghe của mình. Những hợp âm cũng không còn là hợp âm. Không còn bị bó buộc 6,7, dim gì nữa, chỉ đơn giản là với một hợp âm quen thuộc thì tôi cho vào những nốt lạ, có khi hay ho, có khi thối inh. Nhưng không sao, tay tôi chạy khắp cần đàn với một sự tự do mà trước đây khi chơi cover tôi chưa từng biết đến. Những kỹ thuật hạn chế mà tôi có, được dùng đúng vào chỗ tôi muốn, vào câu tôi muốn, nó trở nên rất hiệu quả.

Hồi nhỏ và hồi trẻ trâu, tôi chỉ thích chơi lead, tỉa những câu solo, cho oai. Nhưng bây giờ, khi bắt đầu mò mẫm viết nhạc, tôi mới thấy mình có khả năng trong sáng tạo bè guitar nền. Tôi muốn làm một bài hát, thì tôi sẽ chọn một hợp âm chủ, rồi cầm đàn gảy loạn cả lên cho đến khi bắt được một nhịp điệu và một hòa thanh hay, có hòa thanh rồi thì tôi bắt đầu làm giai điệu cho bài hát, tạo thành một concept chủ đạo của bài hát ấy. Rồi điền bè bass ví dụ, điền vài câu solo ví dụ, điền bè trống ví dụ, gửi cho các bạn để chế tác phần của các bạn.

Cũng như nhiều entry dang dở của cái blog này, tôi có nhiều những đoạn nhạc làm thử, rồi không thành công vứt đấy, chỉ coi là bài tập. Có những hôm làm ra một đoạn thấy hay ơi là hay, save lại, sáng mở ra nghe, thấy như dở hơi, hoặc phát hiện là giai điệu này mình đã vô thức ăn cắp ở đâu đó.

Những đoạn nhạc tiến bộ lên dần đều, đến bây giờ đã có một hai đoạn nhạc tôi thấy hay. Có những đoạn nhạc lởm, tôi giữ lại đấy, có thể lúc nào khác sẽ lấy ra làm lại. Tôi còn hứng khởi phổ nhạc với đầy đủ các bè hòa âm cho một bài thơ của Lưu Quang Vũ, một bài thơ tôi đặc biệt thích. Rất tiếc rằng khi xong, nghe lại, thì cái màu của nó vẫn còn tầm thường, lúc khác tôi sẽ làm lại nó.

Cafe ngoai o 4

 

***

Ba năm triền miên nghe nhạc cổ điển quả là có lợi ích của nó. Tôi đã hiểu làm sao để treo một giai điệu chủ đạo ở trên cao, rồi thả vào một chuỗi những note bay lượn xung quanh để làm nền cho nó, rồi kéo một chuỗi khác với màu khác hẳn từ bên ngoài vào, thả cho chúng chạy song song hay vòng quanh, ghép tất cả chúng cho tập trung tại một điểm, nhấn mạnh nó, rồi chuyển đoạn. Chúng sẽ vui tươi hay buồn thảm, là do ý mình thôi.

Nghe thì nguy hiểm như vậy, nhưng âm nhạc là thứ tự nhiên và gần gũi với con người, thò tay ra là nhặt lấy. Như một anh thượng cổ cầm chày gỗ đứng trước của hang rống lên u ú. Như một người đàn bà vớt củi bên sông, bất giác hát la la la trong trẻo. Như một đứa trẻ nhảy chân sáo húy gió khi được thả ra vườn chơi.

Nhạc của chúng tôi có thể không hay. Quyền làm ra nhạc là quyền của tất cả mọi người. Hay dở lại là chuyện khác. Nhưng đều là những thằng duy mỹ và khắt khe theo kiểu của riêng mình, chúng tôi sẽ cố làm ra được nhạc để chúng tôi tự nghe được, chẳng phải để nhận được lời khen từ ai hết. Nó cũng như làm một bài thơ viết một đoạn văn vậy thôi. Và không có một công thức nào cả. Người ta không phải cứ tốt nghiệp trường văn thì mới được viết văn. Người ta cũng chẳng cần phải tốt nghiệp nhạc viện thì mới được viết nhạc.

Bọn trẻ trâu mười tám hai mươi bây giờ chơi nhạc rất nhiều, họ cũng toàn chơi nhạc tự sáng tác, thỉnh thoảng đâu đó bắt gặp trên youtube những bài thật hay. Chúng tôi rất khâm phục họ. Chúng tôi nay đã gần bốn xịch cả rồi, vui buồn nếm trải biết bao nhiêu. Giờ lôi lại những ký ức vui buồn đó, cả những cái hiện tại nữa, chuyển thành nhạc mà chơi thôi.

Đoàn tàu rời thành phố

Mang nỗi buồn tuổi trẻ

Những khung cửa lướt nhìn

Làng mạc in bóng mình

Trong nỗi buồn thành phố

*

Chúng ta thời tuổi trẻ

Đi hoang trong mộng tưởng

Vắt vai đầy hoài niệm

Mắt nhìn thấy hoang mang

Tay nắm đầy ước mơ

Tâm hồn chưa vấy bẩn

Bài thơ này của anh Kỳ điên, trước đây đã được một anh kiến trúc sư người Đức phổ nhạc. Chúng tôi quyết định lấy giai điệu của anh người Đức, sửa đi một chút và làm một phối khí mới. Đêm qua tôi đã viết ra được một concept khá tốt cho nó, ngày mai cuối tuần chúng tôi sẽ ngồi tập thử xem nó ra sao. Nền guitar của tôi nghe như tiếng đoàn tàu lịch xịch chạy xa dần trong đêm, với những ánh đèn loang loáng, thế mới tài.

Tự làm nhạc, tự chơi, tự khen mình, thật không có gì sướng bằng tự sướng.

Xu Be

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on August 18, 2016

Vào năm cỡ 93 – 94 gì đó, trên truyền hình chiếu một quả phim sến chuyển thể từ tiểu thuyết của Quỳnh Dao. Phim hay phết, có thằng nhà giàu bị mù do tai nạn, nó thuê một cô giáo dạy nhạc về dạy cho con gái, là con riêng với vợ cũ của nó, xong bèn phát sinh tình cảm với cô giáo, rồi thế quái nào sau lại phát hiện cô giáo chính là vợ cũ. Quá tài!

Phim đó hay, thời đó có phim mà xem thì đều là hay cả, nhưng cái đặc biệt của phim đó là nhạc phim hay. Toàn những bài nổi tiếng tương vào. Có một bản nhạc mà nhờ xem phim đó tôi mới biết đến, là bản Serenade của Schubert. Tôi thích quá, bèn bắt giai điệu của nó gảy trên guitar, đi hỏi ông thầy già của mình, thì mới biết tên bài, cụ bảo, Xu-be đấy cháu. Ừ thì Xu-be, tức là một thằng nhạc sỹ chết lâu quá rồi. Nhạc cổ điển hồi ấy với tôi chỉ giới hạn ở Beethoven với Xô-nát Ánh trăng (chương 1, chứ 2 chương sau nghìn năm sau mới biết) và thư gửi Elise, Mozart với hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng phương pháp dạy guitar huyền thoại mà cụ dạy cho tôi, không thể chơi được Serenade.

Vừa may, chị thằng bạn tôi, dạo đó chị ấy có một anh bạn học nhạc viện khoa guitar tới tán tỉnh. Tán chị có vẻ hơi khoai nên anh ấy tán hai thằng em trước, tuần hai buổi đi bộ từ nhạc viện tới Bách Khoa để dạy đàn cho chúng tôi. Yêu cầu đầu tiên của anh ấy, là phế bỏ võ công cũ, tập lại từ đầu. Khi đó tôi mới biết rằng bấm guitar cổ điển thì ngón tay nhất thiết phải vuông góc với dây đàn. Và dù anh không dạy, nhưng tôi tự kiếm bản nhạc và tự chơi được Seranade của Schubert.

Sau này mới thấy, bản Serenade này quá đẹp nhưng đơn giản, cái đẹp của nó là ở sự đơn giản. Và đó là một bản nhạc cổ điển hiếm hoi có thể chuyển soạn hoàn hảo sang guitar độc tấu, loại nhạc cụ vốn rất hạn chế khi chơi những bản nhạc cần nhiều bè phức tạp. Serenade không phức tạp, nó đơn giản, và hoàn hảo.

https://www.youtube.com/watch?v=nYKgOqRS6KI

***

Tương truyền Franz Schubert thuở đó còn rất trẻ, đem lòng yêu (tất nhiên đơn phương, nói chung bọn nhạc sỹ thiên tài luôn bị gái chê) một cô gái. Chàng bèn nghĩ đến việc tán gái bằng chiêu trò phổ biến thời đó, là tặng nàng một khúc Serenade, đến dưới ban công nhà nàng và tặng nàng. Serenade là một thể loại để tán gái, nó không có quy tắc gì nhiều cả, chỉ có một quy tắc là vác đàn đến và hát dưới ban công phòng ngủ của gái.

Schubert bèn nhặt một bài thơ mà chàng thấy là quá hay, phổ nhạc cho nó, nhờ một thằng bạn làm ca sỹ có giọng hát ngon nghẻ, nhờ mấy thằng bạn khác khiêng piano tới vườn nhà nàng. Mọi việc đã chuẩn bị sẵn sàng. Bản nhạc viết xong, hay vãi đái. Thằng bạn ca sỹ đã sẵn sàng đúng giờ. Đàn piano đã xếp đặt. Mỗi tội, Franz Schubert, hôm đó thế đéo nào, chàng quên mẹ nó mất, không đến. Bản serenade huyền thoại vẫn được vang lên dưới ban công cửa sổ nhà gái, và gái sau đó đem lòng yêu thằng bạn ca sỹ, mà chẳng biết chẳng màng tới Schubert. Không biết là nên tiếc hay thấy may cho gái. Gái lúc nào chả thế, luôn yêu những thứ long lanh và người ta luôn làm ra những thứ long lanh để tặng gái.

Franz Schubert xấu trai, bất tài, và nghèo khổ. Mẹ của chàng vốn là người hầu trong gia đình quý tộc nào đó, cha chàng làm nghề nhạc. Làm nghề nhạc thời đó, đại loại ngang với chăn ngựa. Bọn quý tộc Tây Âu thời đó, tất nhiên tri thức chúng cao rồi, nhưng chúng đọ nhau bằng ngựa, xe, lâu đài, rồi vì chưa có iPod nên bọn chúng nuôi nhạc sỹ để khi cần thì nhảy lên đàn chơi cho chúng nghe. Nói chung cũng là phục vụ cho nhu cầu cuộc sống của bọn quý tộc mà thôi.

Schubert là một nhạc công cừ khôi nhưng là một nhạc sỹ bất tài. Quả vậy, sinh thời chả thằng đéo nào thèm nghe giao hưởng với opera của chàng. Mà chỉ có làm giao hưởng và opera thì mới kéo được đám đông quý tộc đến nhà hát, và biết đến tên tuổi mình. Không ai nghe nhạc ấy của chàng, dù chàng vẫn sáng tác. Dù các nhạc sỹ khác vẫn biết đến chàng, qua cái network mà anh em trong giới biết nhau, như là Selieri – kẻ thù cay đắng của Mozart – làm thầy dạy cho chàng, hay các bạn chàng như Liszt, Schumann, Mendelsson mà sau này khi chàng chết đi mới công bố những tác phẩm của chàng và làm chàng bất tử khi đã chết rồi.

Schubert sống nghèo khổ, hình như cả đời chàng chẳng tán được gái nào cả. Ơ mà hình như cũng có tán được một cô nhưng lại không có tiền lấy vợ. Chàng không kiếm được tiền, chẳng có danh, một loser hoàn hảo. Những lúc rảnh quá hay đói quá hay buồn quá, chàng viết những ca khúc, và viết những bản nhạc không hoành tráng gì không dạy dỗ gì cho thế giới, như những bản Impromptu của chàng. Ân nhân của chàng là những người cho chàng công việc vớ vẩn nào đó kiếm cháo qua ngày, hoặc tài trợ cho chàng đơn giản là những tờ giấy viết nhạc, để chàng một mình buồn tủi và tự sướng và cô độc với những giai điệu đẹp đẽ phi thường trong cái đơn sơ giản dị, như một kiếm sỹ cả đời luyện kiếm chẳng để đấu với ai chỉ để mùa đông đến thì rút kiếm ra khỏi bao và thi đấu với những bông tuyết.

Schubert là bình minh của âm nhạc lãng mạn. Chàng nhanh chóng tiêu xài cuộc đời mình chỉ với âm nhạc. Chàng chết năm 31 tuổi không một xu dính túi nhưng có hàng đống những bản nhạc. Thật may cho nhân loại là những nhạc sỹ có biết đến chàng, họ tập hợp những bản nhạc ấy và công bố với thế giới. Nhiều năm sau này, tuyệt phẩm nhạc Việt là bài Nghìn thu áo tím, nghe chừng đâu giống giống với Impromptu No.2 A-Flat của chàng.

***

Một cái tam tấu hay, rất hay, cực hay, tóm lại là hay chứ từ ngữ chỉ có từng ấy:

https://www.youtube.com/watch?v=e52IMaE-3As

Có thể Schubert đã may mắn, khi còn có những ông bạn đồng nghiệp biết tới chàng và phổ biến những bản nhạc của chàng khi chàng đã chết. Có thể có những người khác kém may mắn hơn. Và hầu như chắc chắn rằng, chắc chắn đã tồn tại những người kém may mắn ấy. Có thể từng tồn tại một thiên tài còn hơn cả Schubert, Liszt, Beethoven, Mozart, Tchaikovsky… nhưng anh ta đã chết rụi trong một xó nào đó không ai biết anh từng tồn tại. Cũng như có thể đã có những thiên tài còn hơn Van Gogh nhưng không may mắn như Van Gogh.

Tôi chẳng thể biết được. Và không ai biết được.

Tối nay tôi tập thử một đoạn trên piano bản Serenade của Schubert (bản giản lược, tối giản, cực đơn giản chỉ giữ lại những giai điệu chính) và rồi nhảy lên máy tính và nghe tiếp Schubert như tôi vẫn nghe hàng ngày. Sau hai năm nghe nhạc cổ điển hàng ngày và mỗi ngày là nhiều tiếng trong giờ làm việc, tôi thấy thích Schubert nhất. Anh ấy trong sáng, giản dị, hồn nhiên và hay xấu hổ, anh ấy gần gũi và đáng yêu, anh ấy buồn nhưng anh ấy luôn yêu con người. Anh ấy không trưng trổ như Mozart, không bạo lực như Beethoven, không sến súa như Chopin, không hãnh tiến như Tchaikovsky, không sang chảnh như Liszt, không mafia như Rachmaninoff. Anh ấy hiền lành, tinh tế, nhân hậu, nhăn mặt há mồm gặm nỗi thất vọng nhưng mắt vẫn tràn đầy mơ ước. Anh ấy là một Roberto Baggio trong âm nhạc.

Nghe nhạc của Schubert khiến tôi nghĩ rằng bên cạnh loài người chúng ta, còn có một loài người khác. Có đôi khi tạm quên đi những mưu cầu không biết để làm gì cả mà vẫn mưu cầu, thật là tĩnh lặng tự hỏi chúng mình đang làm gì đây trong những năm tháng cuộc đời này, tôi nghĩ chúng ta là con hoang của cái loài người ấy.

Màu lá mạ của nỗi buồn

Posted in Âm nhạc - Phim ảnh - Vẽ vời by Tequila on August 5, 2015

Sáng đó trời hơi se lạnh, tầm –5 độ, một ngày chủ nhật, thành phố Magnitorgorsk nắng vàng rực rỡ nhưng bầu trời của nó vẫn không tan đi những đám khói đen vẩn vơ trôi giữa những làn mây trắng. Tôi bắt chước chính mình của mười hai mười ba năm về trước, lấy khăn quàng đen quấn một vòng quanh đầu, thắt nút sau gáy, đuôi khăn còn lại quấn quanh cổ. Khoác áo choàng đen, xỏ giày đen, cả một cây đen từ đầu đến chân. Tôi châm một điếu thuốc, nhìn mình trong tấm gương lớn của phòng khách sạn, thấy mình không khác đi bao nhiêu cả ngoại trừ rằng so với hồi đó ở Moscow thì tôi giờ đây đã mang thêm rất nhiều kỷ niệm.

Tôi xuống đường, cầm trên tay tờ giấy ghi địa chỉ, nhảy lên một toa xe điện mà không cần nhìn số và kiểm tra bản đồ. Hình như ở thành phố nhỏ này tất cả các chuyến xe điện đều đi qua tất cả mọi con đường. Có thể là không như thế, song khi đi bằng xe điện thì thành phố này quá nhỏ bé so với cả một ngày chủ nhật dài. Thực tình thì từ khách sạn của tôi đến địa chỉ cần tìm, xe điện chỉ có một ngã tư để rẽ và chỉ cần nó không rẽ ở đó là nó sẽ đưa tôi đến.

Cái xe điện vượt qua ngã tư, đi thẳng, dọc một đại lộ dài và có thể coi là xấu nếu như chúng ta quan niệm rằng chỉ những gì long lanh rực rỡ thì mới gọi là đẹp. Không, đại lộ này rất đẹp, với vẻ rầu rĩ cuối đông tuyết chưa tan hết mà cây chưa mọc lá, với những tòa nhà cũ kỹ từ những thập niên 50 – 70, với cái thư viện từ thời Xô Viết cửa đóng im lìm mà công năng chắc chắn đã thay đổi dẫu rằng dòng tên khắc bằng bê tông của nó vẫn là “Thư viện”, với rạp chiếu phim quê mùa đang chiếu những phim mà Hà Nội đã chiếu từ nhiều tháng trước, với trung tâm thương mại biển hiệu xanh đỏ đầy vẻ tỉnh lẻ, với những ông bà già đứng đợi xe bên đường, với những chiếc xe nội địa cũ kỹ, với tiếng lạch xạch lục cục đều đều của chiếc xe điện mà tôi đang đứng bên trong…

Tới nơi tôi nhảy khỏi xe điện, vượt qua một bãi đất rộng nơi tuyết vón cục thành từng đám trộn lẫn với nước lép bép. Tôi đến cửa hàng nhỏ nơi có tấm biển ghi “Cửa hiệu CD”.

***

Tôi mở cửa bước vào, thằng thanh niên đang đứng bên quầy đồ điện nhìn tôi lạ lẫm. Cửa hiệu CD này, bên trái là một quầy lớn bán đồ điện gia dụng lặt vặt bóng đèn ổ cắm, bên phải và nhỏ hơn là một kệ bày CD. Có thể đoán ông chủ của cửa hiệu này thoạt tiên bán CD, nhưng sau đó ế khách nên ông ta bán thêm đồ điện và dần dần đồ điện trở thành mặt hàng chính, nhưng tên cửa hiệu thì ông ta không đổi. Tôi nói với thằng thanh niên bán hàng:

– Xin chào. Tôi muốn tìm mua đĩa than.

– Đĩa than à, thằng ku tỏ vẻ hơi ngạc nhiên, thể loại gì?

– Cổ điển.

– Không có đĩa than cổ điển, ở đây chúng tôi chỉ có nhạc cổ điển ghi trên CD.

– Vậy cứ cho tôi xem anh có những đĩa than gì.

Thằng ku đi sang quầy nhạc bên phải, lôi dưới gầm bàn ra một hộp các-tông đựng đĩa than, khệ nệ bê lên kệ cho tôi lục lọi, và bỏ đi chỗ khác. Tôi xem những chiếc đĩa, có rất nhiều đĩa nhạc Tây giống như chợ Giời Hà Nội vẫn bật những năm 90. Có một ít đĩa nhạc Nga. Tôi chọn lấy hai đĩa, chỉ vì cái bìa, trong đó cái đĩa này tôi ấn tượng hơn vì bìa đẹp hơn.

sergej_i_tatjana_nikitini_hvosti_s_nikitin_a_miln_per_s_ja_marshaka

Bìa đĩa chẳng gợi lên điều gì, vì tôi biết nhạc Nga không nhiều. Cái tên lạ hoắc, Tatiana & Sergey Nikitin. Tôi nhặt hai đĩa than, đĩa cũ 500 rub tương đương 10 đô/chiếc. Tôi trả tiền rồi đi về. Trước khi sang đây, thằng bạn dặn kiếm cho nó đĩa than cũ, chứ tôi làm gì có đầu đĩa.

Khi về tới khách sạn, tôi google cái tên Tatiana & Sergey Nikitin, thì ra đôi vợ chồng này chính là hai ca sỹ hát bài mà tôi cực thích, sountrack của phim “Matxcơva không tin những giọt nước mắt”. Tôi có thể youtube để mà nghe thử những bài hát trong cái album đĩa than này. Nhưng tôi không làm việc đó, để lại sự tò mò.

***

Từ Magnitogorsk trở về, tôi ghé qua Saint Petersburg hai ngày. Trong hai ngày đó, một lần nữa tôi nghiệm ra rằng những kỷ niệm cũ những cảm xúc cũ những điều mơ màng cũ không thể nào mà tìm gặp lại được. Tôi đến những chỗ tôi từng đến hai năm trước đây, tôi tìm tượng Puskin nơi có vị say rượu đọc thơ – không thấy – do lạc đường và thời gian ít ỏi không thể đi tìm tiếp, ở vườn hoa cũng chẳng có cô gái nào khóc trong buổi chiều vì nỗi buồn yêu, không tìm thấy lại gì cả. Ở ga tàu, ngay tại cái quảng trường ấy, bọn sinh viên vẫn tập trung chơi nhạc khi chiều tối, vẫn đám đông như thế và bọn sinh viên trẻ trung như thế, nhưng chẳng còn hai cái thằng chơi nhạc khiến tôi ngậm ngùi đứng nghe hết ba điếu thuốc. Thay vào đó là một thằng trẻ trâu chơi như cứt mấy bài của Scorpions mà chỉ vài câu thôi là bọn xung quanh cười hô hố. Biết là không thể tìm lại những kỷ niệm cũ (mà vì thế thì những kỷ niệm mới là của riêng mình không ai cướp đi được), tôi đi tìm những gì mới hơn và lạc bước vào một căn hầm chứa đầy đĩa than khiến tôi mê mải cả chiều, rồi khi ra về thì xách theo trĩu nặng hai túi xách, hầu hết toàn cổ điển. Đống đĩa đó cùng vài món đồ khác là một màn tra tấn thể lực trong chuyến đi trở về Hà Nội, mà qua mỗi điểm trung chuyển tôi lại khệ nệ tới hai chục cân trên vai.

Về tới nhà, vì đống đĩa than nhiều quá, nên tôi không thể kiềm chế nổi mình, và cùng thằng bạn đi mua một đầu ghẻ giá bốn triệu. Đầu than giá bốn củ, ampli giá 2 củ mua đã mấy năm, đầu CD giá củ rưỡi, đôi loa đi xin được, hệ thống âm thanh của tôi chắc chắn khiến dân chơi cười thối mũi, nhưng kệ mẹ bọn nó, hệ thống của tôi vẫn khiến tôi run cả người mỗi khi nghe phải một bản nhạc hay.

Như là hôm qua và tối nay, sau một thời gian cày kéo đống cổ điển, tôi mới lấy cái đĩa than mang về từ “Cửa hiệu CD” kiêm đồ điện dân dụng, bỏ vào đầu máy và nghe kỹ. Nó thật hay. Album được phát hành năm 1986. Cả album chỉ được đệm bằng một cây guitar gỗ, thỉnh thoảng có điểm xuyết rất nhẹ một vài nhạc cụ làm nền khác. Guitar gỗ được Sergey chơi theo một kiểu đặc trưng của Nga, vừa đơn sơ lại vừa phức tạp, chất nhạc có thể so sánh với Simon & Garfunkel, thậm chí hay hơn, sự khác biệt đơn giản là một thì nhà quê kiểu Nga một thì nhà quê kiểu Mỹ. Hơn nữa, cái kiểu nhạc Nga thuần túy nó trộn rất nhiều chất liệu dân gian, cái ấm áp nhẹ nhàng sâu lắng mà lại hơi lạc lõng, đúng cái kiểu mà như thằng nào nói “không thể hiểu nước Nga bằng lý trí” (ý là sẽ hiểu bằng vodka).

Đĩa than đem lại một cảm giác khác hẳn mp3 hay youtube hay CD. Ngoài chất âm, thì cảm giác cầm trên tay một vật phẩm thuần túy vật lý chứa âm nhạc, nó khác hẳn. Nó chính là một kỷ niệm cũ được đóng gói và ta có thể mang ra mà cảm nhận lại.

Bài hay nhất của Album chính là bài đầu tiên. Bài hát có cái tên là “Với âm nhạc của Vivaldi”.

Bài hát được tôi google và dịch bậy như sau:

Với âm nhạc của Vivaldi,
Vivaldi, Vivaldi.
Với âm nhạc của Vivaldi,
Với âm thanh của bão tuyết bên ngoài cửa sổ
Hãy để chúng ta buồn đau một điều gì đó

Em có nghe thấy không,
Đó là nỗi buồn thương
Niềm tiếc nuối và niềm vô vọng
Các lãnh chúa đã bắt đầu khóc than
Với vợ và người hầu của họ
Với con chó ở trên giường
Và những đứa trẻ trong vòng tay

Nó trở nên rõ ràng với chúng ta
Rất rõ ràng
Rằng mưa đang rơi trong sân nhà
Như rơi trong tim chúng ta
Rằng cuộc sống này là hư ảo
Rằng cuộc sống này là đẹp đẽ
Rằng một ngày kia chúng ta sẽ hạnh phúc,
nếu Chúa muốn

Em im lặng, im lặng
Và lắc đầu với nhịp điệu tình yêu buồn bã
Rồi em hỏi:
Liệu có thể bắt đầu lại tất cả
Chúng ta sẽ làm lại tất cả
Tình yêu của em, hãy làm thế

Với âm nhạc của Vivaldi,
Vivaldi, Vivaldi.
Với âm nhạc của Vivaldi,
Với chuỗi dương cầm huy hoàng
Với dòng violin cuộn chảy
Với tiếng hú gào bão tuyết
Và chúng ta nguyện yêu nhau
Với tất cả những gì có thể

Tất nhiên tiếng Nga chợ Vòm của tôi chỉ đủ để đi đường không bị công an bắt, may thời đại này có internet, tôi nghĩ lời dịch này sẽ không sai lắm bởi vì giai điệu của bài hát chính là như thế.

Hai người ngồi trong căn nhà gỗ, tất nhiên nó phải là nhà gỗ đêm mùa đông, và bên ngoài là bão tuyết. Họ cùng nhau nghe nhạc Vivaldi trong nỗi buồn của một điều gì đó xảy ra trong tình yêu của họ. Người con trai, như cách thường phải thế, bắt đầu lảm nhảm những hình ảnh gợi ra từ bản nhạc buồn bã ấy của Vivaldi. Đó là nỗi buồn, em có nghe thấy nỗi buồn và niềm tiếc nuối không, anh như thể nhìn thấy vị lãnh chúa già nua nhăn nheo khổ đau, khóc lóc, và ở góc kia của bức tranh là bà vợ với đứa trẻ trong vòng tay, là người hầu, là con chó tai dài lông trắng… Người con gái im lặng nghe hồi lâu, rồi cuối cùng nói, thật đơn giản và sáng sủa “mình bắt đầu lại đi anh”.

n01005

***

Đêm đã khuya và tôi đang cưa được một nửa chai vang. Chai vang uống dở chừng đôi ly, đã mở ra từ nhiều tháng trước rồi nút lại để trong tủ lạnh. Nó có vị chua loét do đã mở rồi mà lại đóng vào và để lâu như vậy. Nhưng cũng như hệ thống âm thanh ghẻ của tôi, chai vang này tuy chua nhưng nó vẫn làm tôi thấy lâng lâng những dịu dàng buồn thương tiếc nuối lẫn với sự an lòng hầu như là hạnh phúc trong tiếng guitar của Sergey.

Trời đang mưa ngoài cửa sổ khi rào rào khi rả rích.

Nỗi buồn có màu lá mạ.