Teq's Blog

Tìm bạn trên rẻo cao

Posted in Những con đường by Tequila on September 19, 2016

Hà Giang lần thứ hai trong năm nay. Tôi vốn không định đi đâu giờ này, công việc đang gặp rắc rối không nhỏ, mất ăn mất ngủ, lo lắng khôn nguôi, muốn định tâm mà suy nghĩ cũng không được vì đã nghĩ quá nhiều chẳng có gì để nghĩ thêm, những việc cần xử lý thì lại phải đợi đến thời điểm mà cũng chẳng phụ thuộc vào mình. Bó gối ngồi nhà chờ đợi cũng không được, vì nỗi lo lắng lớn quá đến nỗi chơi game cũng không ngon chuột phím. Thế nên quyết định gia nhập đoàn đi chơi Hà Giang này.

Đi chơi Hà Giang mà bằng một cái xe ô tô bảy chỗ, là một điểm trừ lớn đối với tôi. Leo lên xe ô tô mà mình không phải thằng lái, thì chỉ vài phút là tôi ngủ. Chuyến đi sẽ là, lên xe, ngủ, đến điểm dừng ngắm cảnh, xuống ngắm cảnh, lại lên xe, ngủ. Cứ thế cho đến hết lịch trình, và sự thể diễn ra đúng như thế. Nhưng không sao, vẫn vui.

Đội này, ngoài tôi và anh lái xe thuê ra thì có 3 anh già. Chắc chẳng phạm gì mà không ghi tên thật của các anh. Anh Hùng hơn tôi cả chục tuổi,  là bạn lâu năm của tôi, chơi từ thời còn ở bên Nga, không quá thân thiết vì vài năm mới gặp cafe một lần, nhưng cũng đủ quý nhau để làm một chuyến đi chơi cùng nhau. Anh Ba là bạn học thuở bé của anh Hùng, hai anh đi học cùng nhau ở phố phường Hà Nội. Còn một anh nữa, lớn hơn anh Hùng anh Ba vài tuổi, tên là Văn, là anh em thân thiết của hai anh. Các anh là bạn thân thiết của nhau, còn tôi là một chú em đi cùng. Các anh lo hết mọi việc, tôi chỉ việc leo lên xe, ngủ, uống rượu với các anh mỗi khi đến bữa ăn. Chẳng suy nghĩ gì, con đường xa xôi cũng khiến tôi gạt được những lo lắng sang một bên, kệ mẹ, tính sau, let it be John bảo thế, ngày mai là một ngày mới Scarlett bảo thế.

Đèo dốc cảnh vật Hà Giang thì không cần phải tả nữa. Lại đi trúng lúc lúa chín, ruộng bậc thang óng ả như lụa, ngắm rất đã mắt. Cảnh rất đẹp, thỏa mãn chuyến đi. Nhưng câu chuyện về những người bạn thơ ấu gặp nhau mới là chuyện vui của chuyến đi này.

***

Những thằng bạn thuở ấu thơ khác với những thằng bạn sau này lớn lên mới kết, thằng bạn ấu thơ có thể không còn thân nữa nhưng vẫn khiến chúng ta có cảm giác trìu mến khi nghĩ tới, như cách mà chúng ta vẫn trìu mến bản thân mình khi nhớ về những năm thơ bé. Như mấy tuần trước, con xe cổ lỗ của ông già bị chết máy giữa đường vắng trên Yên Bái, tôi đã alo cho thằng bạn hàng xóm và được nó tư vấn tận tình để sửa xe, dù mỗi khi có nhìn thấy nhau thì chúng tôi cũng chẳng biết nói gì với nhau ngoài câu chào và hỏi thăm khỏe chứ. Chuyến đi Hà Giang lần này, ngoài đi chơi, thì anh Ba có một ý định là tìm lại thằng bạn, đã 30 năm không gặp và mất liên lạc gần 20 năm.

Trong bữa cơm trưa, anh Ba bày tỏ ý định này. Anh Văn, anh lớn nhất trong đoàn, cùng với chòm râu đẹp của mình, kể cho mọi người nghe một câu chuyện tìm bạn. Chuyện như sau:

Chuyện thằng K và bạn nó.

Lần ấy bọn anh cùng vài thằng nữa có công việc trong miền Tây, thằng K nói có bạn ở chỗ này chỗ này, tiện đường anh em đi ngang, nên muốn tìm thăm bạn. Thằng K và thằng bạn nó dân Nam Định, hai thằng chơi thân hồi bé, K nhà bình thường nhưng thằng bạn là con nhà giàu, rất giàu. Sau này lớn lên K lên Hà Nội học, không gặp thằng bạn nữa, nhưng vẫn có số điện thoại thỉnh thoảng gọi điện thăm hỏi nhau. Theo những gì nói chuyện qua điện thoại, thì thằng bạn rất ổn, vào trong miền Tây lập nghiệp, lấy vợ đẻ con, cuộc sống không quá giàu sang nhưng ổn định sung túc. K gọi điện cho bạn, hẹn sẽ qua chơi, thằng bạn hẹn sẽ đón ở bên đường.

Đến điểm hẹn, bên đường cái, K xuống xe nhưng không thấy bạn đâu, chỉ có hai ba anh lao động đứng bên kia đường trông vất vả khắc khổ. K rút điện thoại gọi, một anh lao động cũng rút điện thoại ra, nhận ra nhau qua số điện thoại chứ nhìn mặt chẳng còn nhận ra bạn mình. Thằng bạn dẫn anh em đi tới nhà nó. Từ đường cái, rẽ vào một con đường nhỏ hơn, rồi rẽ vào một đường nhỏ hơn nữa, nhỏ hơn nữa… cho tới khi đến trước một mái nhà. Thằng bạn mời anh em vào nhà, nhà giống một cái lán nát hơn là nhà, ngoài ba bốn cái ghế thì chẳng có đồ đạc gì cả, uống chén nước suông rồi hỏi thăm qua loa đôi câu, K cảm thấy bất tiện nên cáo là anh em còn có việc bận, đến biết nhà được rồi, đằng nào giờ vợ con thằng bạn cũng không có nhà, hẹn chiều nay ra quán ăn nhậu cùng cả gia đình thằng bạn. Thằng bạn nhận lời.

Chiều anh em tới đón, thằng bạn ăn mặc sạch sẽ, vợ nó mặc đồ rẻ tiền thôi nhưng diện như đi hội, hai đứa con cũng mặc áo mới. K bảo thằng bạn dẫn ra quán nhậu nào ngon, chuẩn. Thằng bạn dẫn tới một cái vỉa hè, dăm ba cái ghế đẩu, quán nhậu cỏ thợ thuyền. Anh em bảo, không được, hôm nay lâu ngày hội ngộ, phải đi nhà hàng.

Hình như vợ thằng bạn chưa được đi nhà hàng bao giờ, dù nhà hàng cũng không phải quá sang trọng gì cả. Con vợ nó ngồi, lấy bát đũa lau cho anh em, tay cứ run lẩy bẩy. Hai đứa trẻ con mắt tròn mắt dẹt nhưng giữ phép ngoan ngoãn ngồi yên. Bọn anh biết ý, vẫy nhà hàng bảo mang ngay ra hai cái đùi gà trước để cho trẻ con ăn đỡ đói. Đùi gà được mang ra. Hai đứa trẻ ngồi phăng phắc như đóng đinh trên ghế. Bố mẹ chúng cũng vậy. Bọn anh bèn đưa đùi gà cho chúng, ra lệnh, ăn đi, nhanh! Thế là chúng ăn, các em có tưởng tượng được không, như trong phim ấy, hai đứa bé cầm ngang cái đùi gà của mình, gầm gừ gặm soàm soạp như hai con sói con bị bỏ đói.

Bấy giờ thằng bạn thằng K ngồi nhìn hai con ăn thịt gà, rồi không màu mè thể diện hão nữa, vừa uống rượu với anh em vừa kể lể lại chặng đường lưu lạc, làm sao mà từ con nhà giàu có lại phiêu bạt đến đây, cuộc sống vất vả ra sao, nghèo túng thế nào, bế tắc làm sao.

Cuối tiệc, chia tay, K và bọn anh gửi cho vợ chồng thằng bạn ít tiền trong phong bì, để gọi là cho các cháu. Thằng bạn nhận. Hai thằng hẹn nhau tiếp tục giữ liên lạc rồi có gì còn san sẻ chăm sóc nhau phần nào.

Đấy là chuyện đi tìm cố nhân mà anh đã chứng kiến. Chú Ba có thường liên hệ với bạn không, có khi qua điện thoại thì tưởng nhau ổn lắm, mà khi gặp mới rõ được các chú ạ.

Nghe chuyện xong, anh Ba nói, em mất liên lạc với thằng Vinh này lâu lắm rồi, nhưng qua người quen kể qua thì biết là nó vẫn đang ở Hà Giang này, làm nghề chạy xe tải. Cuộc sống chắc cũng vất vả. Hà Giang nhỏ lắm, nhất là những người sống ở đây lâu năm, chắc dễ tìm thôi.

Lát sau rượu ngà ngà say, anh Ba ra đầu quán hỏi mấy người đàn ông ở đấy, có biết Vinh thế này thế này nhà ở dốc Mã Tim không. Có anh trả lời không, anh Ba đang phê phê, lại đang máu tìm bạn quá, bèn quát “Thế là thế nào, ông bảo ông ở Hà Giang từ bé mà không biết thằng Vinh là thế đéo nào, ông có bị làm sao không đấy!”. Cứ như thể cả thiên hạ phải có trách nhiệm biết bạn Vinh của anh, may ông kia cũng hiền không bật lại gì. Anh Ba bèn ra cửa quán, gọi xe ôm, yêu cầu đi một vòng Hà Giang tìm cho tôi số điện thoại thằng Vinh. May quá, anh chủ quán nghe chuyện, biết tới nhân vật đang nói, bèn nhận tìm hộ và một lúc sau đã đưa được số điện thoại của anh Vinh cho anh Ba. Hai anh alo cho nhau, “tao Ba đây, khỏe chứ, Ba nào Ba nào cái gì, thằng Ba đen đây…” Cuối cùng sau một hồi hai anh cũng nhận ra nhau thằng nào là thằng nào, và hẹn nhau tối mai gặp ở Đồng Văn uống rượu, vì anh Vinh đang chạy xe tải mãi trên Mèo Vạc.

– Thế là tìm được đúng người rồi chứ gì? Anh Văn hỏi.

– Vâng – anh Ba trả lời – đúng thằng bạn em rồi. Nó đang chạy xe tải ở tít đâu gần biên giới cách Mèo Vạc tới mấy chục cây.

– Uh, anh Văn bảo, rút kinh nghiệm chuyện nãy anh kể, trao đổi qua điện thoại không biết đâu phải gặp mới biết được.

– Em nghĩ nó cũng sống ổn thôi, nhưng chắc vất vả.

– Anh lại nghĩ mai mình phải mời bạn em ở cái quán nào đàng hoàng. Không thằng Vinh đấy nó thấy anh em nhếch nhác nó lại rút ví bo cho anh em mỗi thằng một triệu cầm về thì bỏ mẹ. Hê hê.

– Hê hê.

***

Năm 1987, nghỉ hè hết phổ thông, thanh niên trẻ trâu dân phố cổ Hà Nội mười bảy tuổi tên Ba khăn gói lên Hà Giang thăm bạn. Bạn của Ba tên là Vinh, hai thằng là hàng xóm bạn nối khố, gia đình cũng chơi thân với nhau. Mẹ của Vinh mất sớm, bố của Vinh nuôi chị gái và Vinh được mấy năm thì bắt đầu đi làm ăn xa, rồi cưới một người vợ thứ hai ở mãi trên Hà Giang, đẻ ra một đứa con gái nhỏ, rồi đón các con lên. Hai gia đình thân nhau nên cha của Vinh vẫn giữ liên lạc và có một đôi lần Vinh cũng được về Hà Nội chơi với Ba.

Năm ấy Ba đón xe lên Hà Giang, đi lâu lắm mới tới. Vinh nghèo chẳng có tiền. Ba có ít tiền dặn lưng, hai thằng ăn uống rượu chè lung tung beng một hai tuần, tới khi hết tiền thì Vinh lại dẫn Ba đi nhậu chịu. Ngày cuối, hết quán cho nhậu chịu, hết cả tiền mua vé về Hà Nội. Ba cởi cái áo khoác được coi là sành điệu hồi đó, nhờ Vinh dẫn đi bán, đủ tiền mua vé xe khách về nhà.

Sau đó, thỉnh thoảng vẫn gọi điện thoại bàn hỏi thăm nhau. Tới năm 99, 2000, cả hai thằng đều lấy vợ, có gọi điện thoại bàn báo tin chúc mừng nhau. Rồi dần dần điện thoại bàn không ai dùng nữa, điện thoại di động thì không cập nhật, ai cũng bận rộn vợ con mưu sinh, mười sáu mười bảy năm rồi mất liên lạc. Một hai lần đi ngang qua Hà Giang, Ba có ghé qua dốc Mã Tim hỏi thăm bạn, nhưng không liên lạc được.

***

Năm 2016, tháng Chín, lúa đang ngả từ xanh sang vàng óng trên các triền đất nhỏ hẹp rải rác trên cao nguyên đá Hà Giang, thủy điện Nho Quế đã xây được khá khá, từ đỉnh đèo có thể ngắm nhìn rõ con ngáo ộp bê tông này và có thể tưởng tượng khi nó xong thì nó giết tươi con sông Nho Quế dịu dàng tội nghiệp như thế nào… Vinh đang chở hàng ở một điểm chất ngất trên đỉnh núi đối diện với đèo Mã Pí Lèng, mà từ đập thủy điện đi lên đó phải hơn bốn mươi km. Mãi đến 10h đêm Vinh mới về tới Đồng Văn, tới quán rượu bên đường, gặp thằng bạn cũ là thằng Ba và mấy thằng bạn của Ba.

Vinh cao lớn dềnh dàng, tấm lưng gù gù như gấu, hai cánh tay như hai cái càng cua lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh như đang vặn vô lăng, mắt lá răm lúc nào cũng như cười, miệng hơi méo dùng để cười cũng rất dễ thương mà nếu dùng để chửi nhau chắc chắn cũng sẽ rất ấn tượng. Vinh vào quán, bắt tay Ba và anh em, ngồi xuống uống rượu, từ tốn thăm hỏi, kiệm lợi, cười là chính, như thể không phải mấy chục năm mà mới chỉ mấy chục ngày gặp lại nhau.

Chúng tôi uống với Vinh và Ba vài chén rượu, làm quen với Vinh, rồi để đôi bạn rủ rỉ tâm sự uống với nhau, anh em chuyển qua uống rượu chém gió với ông chủ quán nhậu, bày tỏ niềm hâm mộ với ông chủ quán 50 tuổi mới lấy cô vợ 23 tuổi cực trắng trẻo xinh xắn. Rồi rút đàn ra hát hỏng từ nhạc rock cho tới nhạc vàng, um cả khu phố Đồng Văn vốn đã mất hẳn cái vắng vẻ của phố núi mà thay vào đó là sự xô bồ.

Say sưa, anh em kéo nhau về khách sạn, chân nam đá chân xiêu. Vinh và Ba khoác vai nhau gục gặc đi trước, tới khách sạn, hai anh thuê thêm một phòng riêng nữa để khỏi phiền anh em, tiếp tục ngồi hàn huyên cho đã những câu chuyện xuyên từ kỷ niệm Hà Nội 198x cho tới thời thanh niên vất vả và thời trung niên bây giờ. Sáng, anh Vinh lên xe tải đi sớm, về Hà Giang. Chúng tôi tiếp tục lịch trình như đã định và hẹn ăn tối ở Hà Giang cùng gia đình anh Vinh.

***

Chiều tối, hết chuyến du lịch qua các điểm đẹp của Hà Giang, tôi nằm như con tôm ngủ được vài giấc ở băng sau, thỉnh thoảng dậy ngắm cảnh với các anh già, thì tới thành phố và vào thăm nhà anh Vinh.

Chào nhau chưa dứt lời, anh Vinh ngoắc thằng con trai mười sáu tuổi của mình, thằng con giai hai tay xác ra hai can rượu to đùng mỗi can 20 lít. Anh Văn nói với anh em, bỏ mẹ rồi, bạn thằng Ba tưởng anh em là bợm nhậu, thương quá nên cho cả đống rượu thế kia. Lát sau anh Văn lại nói, bỏ mẹ rồi, anh đã bảo mà, qua điện thoại không thể biết được đâu, cứ phải tới nhà mới biết. Thì ra anh Vinh nhà mặt phố, đất to đùng, đang xây một cái nhà mấy tầng phía trong, phía ngoài chỉ để đậu xe tải.

Anh Vinh mời đoàn chúng tôi đi nhậu thịt dê, lại uống rượu, rượu hơi nồng và tôi uống cầm chừng không vào lắm. Nhưng hai anh bạn già kia, anh Vinh và anh Ba, vẫn uống thùm thụp. Như thể nói bao nhiêu lời cũng không đủ mà chỉ có rượu mới tải được nỗi niềm cố nhân nhiều năm gặp lại. Chị anh Vinh cũng tới quán để gặp anh Ba, em gái anh Vinh cũng tới quán để gặp anh Ba, họ vẫn thân tình như anh chị em trong nhà dù sau biết bao năm xa cách. Đường còn xa, nên nhậu không kịp say, phải chia tay để còn đi 320km về Hà Nội kịp trước nửa đêm.

***

Đấy là chuyện của anh Ba gặp lại bạn cũ của mình là anh Vinh. Chuyện chẳng có gì mà thấy lòng rất vui.

Trong cuộc rượu ở Đồng Văn, vodka thì quá ngon mà hứng khởi vì câu chuyện anh Văn kể, trong chuyến đi Mỹ khi gần hết tiền rồi anh đã dốc cạn túi mua vé trực thăng đi thăm hẻm vực Grand Canyon, tôi đã thổ lộ ước mơ được một lần chạy xe xuyên Mỹ trên route 66 huyền thoại của Jack Keroac, thổ lộ với anh Hùng ước mơ được một lần đi xuyên Siberi dọc từ Tây sang Đông nước Nga. Ôi giời, quên bố mất là mình đang gặp phải khó khăn như thế nào. Quên bố mất là khả năng tèo con mèo là rất cao, và cần nghĩ tới việc nếu có gì thì lên Sapa chăn lợn với con anh Chư.

Biết đâu được, Let it be John bảo thế, mà ngày mai lại là một ngày khác Scarlett nói rồi, cuộc sống là một hành trình mà dẫu thông minh hay ngu ngốc tốt đẹp hay khổ sở thì niềm vui đều là ở trên đường cả, lo làm gì về kết quả. Tôi đã sẵn sàng với thất bại nếu nó xảy ra, bởi vì trên Mèo Vạc chợ phiên bọn nó vẫn quây quần vui tươi với mỗi một chai rượu, vì trên rẻo cao đối diện Mã Pí Lèng anh Vinh vẫn coi chặng được 150km về Hà Giang không khác gì đi từ Thụy Khuê về Hàng Đào, vì anh Ba thì vẫn luôn tin rằng cả cái Hà Giang rộng lớn này thằng nào cũng có trách nhiệm phải biết tới thằng bạn ấu thơ của anh.

Đường lên Lũng Cú gặp đúng lúc lúa vàng đẹp quá. Mấy ông kia chụp được bao nhiêu ảnh đẹp, mình trình còi nên chỉ làm cái đánh dấu mà thôi.

ruong Lung Cu

Sapa ngày tết

Posted in Những con đường by Tequila on February 14, 2016

Lũ trẻ trai H’mong có một trò chơi thú vị. Mùa này nước cạn, những mô đá nổi lên lổn nhổn giữa lòng con suối. Lũ trẻ lấy những viên đá xếp lên những mô đá nổi ấy, viên to ở dưới, viên nhỏ ở trên, ba bốn tầng như thế, thành một bức tượng người. Chốc lát đã có cả chục bức tượng nhỏ nhỏ xinh xinh như những ông bụt nhỏ cao chừng gang tay, rải rác giữa suối. Song các ông bụt nhỏ không tồn tại được lâu. Bọn trẻ đứng xếp hàng bên bờ suối, nhặt sỏi và thi ném, mục tiêu là các bức tượng. Thằng con tôi phấn khích xem trò chơi của các anh, rồi cũng bò ra một tảng đá, rồi trượt chân tụt xuống, ướt hết quần dưới làn nước buốt mà nó không kêu lạnh. Mẹ nó ra lệnh tự xử lý, cu cậu lếch thếch quần ướt, bò lên dốc, một mình lọ mọ trèo qua các thửa ruộng bậc thang mùa này còn khô cong chưa đổ nước, để lên nhà Chư mượn quần anh Lù mặc tạm. Tôi rút điện thoại định chụp cho nó một tấm ảnh, nhưng không thành công, độ phân giải của cái điện thoại quá yếu, lên hình chỉ thấy màu xanh của trời và màu vàng úa lờ nhờ của cây cối.

Sau đợt băng tuyết, lên bản thấy đâu đâu cũng là màu vàng tàn úa. Đến tre trúc cũng chết rồi khô queo đi dưới nắng. Chỉ có hoa đào là vẫn nở, đào nở khắp nơi, nhưng màu hồng đỏ của hoa đào không nổi bật lên được trên cái nền vàng vọt của cây cối xung quanh. Dường như nhà nào cũng bị thiệt hại, không ít thì nhiều. Thảo quả chết sạch, đã ba năm nay năm nào cũng có tuyết rồi, chẳng thu hoạch được vụ nào. Nhà anh Pho chết mất con trâu mẹ, may hai con trâu con lại qua được đợt rét. Nhà thằng Rồng cũng bị chết một con trâu. Những con trâu trưởng thành có giá trên bốn mươi triệu, bị chết rét xẻ thịt mang ra Sapa bán gấp, chỉ được mười lăm triệu. Anh Chư ngồi xe máy cùng thằng nào ấy đi làm lượn qua đèo Ô Quy Hồ, chả may bị một thằng ô tô không rõ là say rượu hay vì băng trơn, tông cho gãy chân. Chàng đã di chuyển được, không dùng nạng bệnh viện cấp mà chống bằng một cây tre. Khi uống rượu chàng chỉ uống một chén đầu, sau đó là uống Fanta.

Tôi ngồi trước hiên nhà, trời nắng hanh và gió mạnh như bão, thổi lồng lộng từ phía Thác Bạc xuống dọc suốt thung lũng. Nhà cửa lâu chẳng được chăm sóc, ngoài sân dê lợn phá tung tóe. Tết này chỉ lên có hai ngày, chứ nếu không cũng phải bỏ công ra dọn dẹp che chắn lại. Hy vọng thời gian tới kinh tế miền xuôi ấm áp hơn một chút để tiếp tục những gì còn đang dang dở. Mấy năm đã qua, bọn trẻ đang lớn dần lên, chúng coi bản như là nhà của chúng, cho chúng mặc đồ H’mong là trông y hệt những đứa trẻ khác. Tôi thì có thêm một cộng đồng và một gia đình lớn hiền hòa mà mình là người trong nhà.

Ở phía trên kia, đỉnh Fansipan tròn tròn bớt đi vẻ tôn nghiêm trầm tĩnh đơn độc. Nó đã có bạn là một cái cục bê tông vuông vuông. Mấy sợi tơ nhện treo ngang lưng trời. Dăm ba con nhện nhỏ treo mình bò bò trên mấy sợi tơ, là các cabin chứa được hai mươi người, những ngày này kín khách.

***

Những năm trước để lên được tới bản, tôi thường xuất phát từ 8h tối, dọc theo quốc lộ 32C qua cầu Trung Hòa lên tới Yên Bái thì nghỉ đêm, sáng sau lại đi, tới trưa thì vào bản. Chặng đường thân quen đó dài dằng dặc nhưng cũng có  nhiều thú vị. Nay thì có cao tốc rồi. Xe chui vào cao tốc như chui vào cái ống ở công viên nước, hút tụt một phát lên thẳng tới Sapa.

Vì thế mà Sapa đông nghẹt người. Tất cả các vỉa dè lề đường vốn là chỗ người dân tộc bày bán măng rau, thổ cẩm… thì nay xe biển 29-30 đậu san sát chiếm lĩnh hết. Cả trung tâm thị trấn là một quán cơm bình dân khổng lồ. Chen giữa đám người nhộn nhạo ấy, vài anh tây chị tây đi lại ngơ ngác, tay cầm cuốn Vietnam mà chả hiểu mình đang đi lạc ở giữa chợ Đồng Xuân hay là bến xe Giáp Bát. Ban ngày tắc đường từ công viên xuống tới tận Cát Cát, buổi tối ồn ào ý ới tiếng gọi đồ ăn xen tiếng chửi tục. Dọc đèo Ô Quy Hồ, chỗ nào có view đẹp là chỗ ấy có hàng quán và dăm bảy chiếc xe biển 30, xịn có ghẻ có, đậu ken nhau nép bên đường, chờ đợi các du khách lăm lăm máy ảnh và điện thoại huých vai nhau để có tấm ảnh post facebook Sapa mộng mơ.

Sapa, cô gái mơ mộng tóc dài mượt óng với ánh mắt long lanh và nụ cười dịu dàng ngày nào, giờ đã trát phấn quết son, khoác lên mình chiếc áo thun hở cổ có màu cháo lòng, tiếng nói chao chát, tay dao tay thớt, làm bà chủ quán cơm cạnh bến xe đường dài. Em phải kiếm tiền thôi, bố em bảo thế, ai bảo người ta đặt bến xe cạnh nhà em làm gì. Người ta làm thơ về em nhiều rồi, giờ đến lúc người ta nên đến ăn cơm suất và trả tiền cho em.

Sự thể gì diễn ra, bao giờ cũng có lý của nó. Đã mấy lần tôi định viết bài chửi cái cáp treo, nhưng lại thôi vì như thế khác gì chửi nhau với TV. Tất cả các hoa hậu đều thích du lịch, và mọi người dân cũng thế. Họ phải có chỗ để đi, và sẽ đi đến tất cả những chỗ nào có cái gì đó để xem. Cái thị trấn Sapa này buộc phải phình ra, loang lổ, tạp nham nhộn nhạo, để có thể làm cái dạ dày khổng lồ tiêu hóa cho được đám người đàn đàn lũ lũ này. Giống như Hội An phải tiến hóa và lòe loẹt hóa nhộn nhạo hóa để tiêu hóa hàng đống người trôi qua nó mỗi ngày. Giống như Hà Giang phải thêm nhiều bê tông để tiêu hóa bọn phượt thủ. Nhu cầu của số đông sẽ cần có những thứ phục vụ số đông.

Thế nên dẫu có nhớ tiếc đi nữa, thì đứng trước sự thật cách tốt nhất là chấp nhận nó. Người ta đã trảy hội Chùa Hương được thì ắt cũng có thể trảy hội cái chùa gì mới xây trên đỉnh Fans.

Tôi đã hết bực mình vì cái công trình cáp treo. Kệ cha nó thôi. Đằng nào tôi cũng leo Fans hai lần rồi, lần sau cũng có thể sẽ bỏ tiền mua vé leo bằng đường tơ nhện xem sao. Đằng nào có cáp treo rồi thì vẫn có nhiều người leo đường bộ, vừa đi vừa chụp ảnh và xả rác. Chừng nào số đông vẫn còn cái thói vừa đi vừa xả rác, ném vỏ hộp và túi nôn ra khỏi cửa xe ô tô, vừa đi xe máy vừa nghiêng đầu nhổ bọt, thì chẳng nên chê bai cái cáp treo làm gì.

***

Tôi hỏi Câu:

– Sapa giờ đông thế này, cháu thích hay không thích?

– Không thích, đông quá nhìn hoa hết cả mắt.

Sapa nay đã là cái bến xe và quán ăn. Tà Phìn đã tan hoang. Cát Cát thì chả thèm vào nên chẳng biết giờ nó như thế nào. Sín Chải, thì nghe nói cũng sắp có đường ô tô đi xuyên qua, thẳng từ Ô Quy Hồ xuống. Anh em H’mong ngày càng nhiều người chuyển nhà lên ở sâu trên Đầu Dù. Người H’mong tiếp tục bị người Kinh đẩy lùi sâu vào núi, như cha ông họ thuở trước.

Có lẽ tôi cũng sẽ du canh du cư như họ. Kiếm một ô đất chiếu manh khác trong núi, chuyển nhà lên đó.

Anh Hùng ở Mù Cang Chải

Posted in Những con đường by Tequila on September 28, 2015

Khuya rồi mà nghe phải mấy bản nhạc hay đâm lại tỉnh ngủ.

Thế là sau chuyến độc hành Cao Bằng – Hà Giang có một tháng, tôi lại đi chuyến nữa, ngắn ngày. Lần này phục vụ anh em là chính. Tôi không hào hứng lắm, vì Mù Cang Chải quá gần, chưa đi đã tới, thành phần đội hình lại không như dự kiến ban đầu. Nhưng thôi cứ đi, cũng là ủng hộ thằng em giai, lấy vợ xong hai năm nay chả đi được đâu, cuồng cẳng quá rồi. Sau hóa ra lại vui. Mấy ông anh cũ rích hay mấy cô em mới tinh cũng đều vui cả.

Đi với đội anh em này cũng có cái lạ, là bất kể đông hay ít, thì tôi vẫn lo từ đầu đến cuối, mình giống thằng hướng dẫn viên (là do xung phong và anh em tin cậy chứ chẳng ai ép buộc gì). Mấy ông anh lớn thì thôi mình lo liệu chăm sóc cho các anh ấy vì mình làm em. Mấy thằng em dại thì thôi mình lo liệu chăm sóc vì mình làm anh. Nói tóm lại, dù sao lên núi thì tôi lúc nào cũng thấy thoải mái tự tin.

***

Chuyến này ngắn ngày, chả có gì mấy. Mà kể cũng lạ là, thằng em ruột mình, dù nó đã hơn ba mươi tuổi rồi, mà mình vẫn cứ thấy lo lắng cho nó những cái nhỏ nhặt. Nó hỏng xe cũng thấy lo. Anh em tắm suối xong nó mới tới, xuống suối một mình, cũng thấy lo sợ nó hứng quá lao ra chỗ sâu lại bị cuốn vào chỗ xoáy. Rồi do xe hỏng, nó đổi con xe Win siêu siêu ghẻ của thợ sửa để đi, thì mình cũng lấy đi thay lên đèo vì xe ghẻ mình phải đi thì mình mới yên tâm. Nó làm hướng đạo dẫn anh em đến bãi cỏ ven suối ở Mù Cang Chải cắm trại, mình cũng lo vì nhỡ cái bãi không đẹp như ý muốn thì anh em lại phàn nàn nó. Mình về tới nhà là 9h tối, thằng em do hỏng xe vẫn đang vật vờ trên Nghĩa Lộ với một thằng em của nó. Bà già nhăn nhó hỏi:

– Thế Nguyên đâu con, chưa về được à?

– Nó hỏng xe, ở lại Nghĩa Lộ. Mai về.

– Thế nó có một mình à?

– Không,còn có thằng Tuấn Anh nữa mẹ đừng lo.

– Thế là còn có người ở lại với nó chứ gì con?

– Vâng. Mà nó lớn rồi mẹ. Hơn ba mươi rồi. Một mình thì có sao.

Nói với bà già thế nhưng vẫn phải lên gọi điện cho nó, hỏi xem tình hình sao định như thế nào.

***

Tú Lệ – Mù Cang Chải thì đẹp quá rồi, google ra đầy ảnh đẹp. Chỉ tiếc là chuyến đi ngắn ngày, mà thành phần đội hình không phải ai cũng máu thích lang thang đến đâu thì đến, thành ra chỉ lanh quanh ven quốc lộ. Dù vậy, cũng có nhiều thú vui. Tắm suối buổi trưa. Đêm lại cắm trại ở một con suối khác. Thằng bán thịt nướng ở chợ Mù Cang Chải ướp thịt quá ngon. Lần sau mà có đi qua đường này, kiểu gì cũng phải vào làm ba xiên thịt của nó.

Đêm trên Mù Cang Chải thời tiết quá đẹp, đốt lửa uống rượu đánh đàn ngâm thơ ngắm trăng Trung Thu mười ba cho tới khi trăng lặn. Mà cũng chẳng nhớ trăng lặn hay không (nghe anh em nói thế) vì rượu táo mèo ngon quá, về cuối mình uống như uống chè đá, bèn gục trước bò vào lều ngủ. Sáng ra buồn thiu nhìn đôi giày, lần nào ngủ lều trời cũng mưa, và lần nào tỉnh dậy cũng thấy đôi giày ở ngoài lều, sũng nước.

***

Mặc dù tốc độ có khác nhau, chỗ nhanh chỗ chậm, nhưng tôi thấy là phong cảnh chỗ nào cũng đang bị làm cho xấu dần đi.

Sapa thì đã hỏng rồi, hỏng cả thị trấn lẫn Fans. Còn mấy cái thung lũng ruộng bậc thang, thì chả có chỗ nào đứng ngắm vì các sườn dốc có góc nhìn đẹp thì đều bị xây khách sạn. Hà Giang đã hỏng mất cái điểm đẹp nhất để ngắm Mã Pì Lèng, nơi người ta xây tới mấy lớp sàn bê tông ra đó. Mà Thủy điện Nho Quế mà xong, thì toi luôn khúc sông quá trời đẹp dưới chân đèo.  Chợ Đồng Văn đã hỏng, Phố Cáo lởm rồi, rồi còn lởm thêm cái gì nữa (tối nay Trung Thu nghe thời sự thấy lãnh đạo Hà Giang phàn nàn là nhiệm kỳ tới này Hà Giang không có kinh phí để cho các dự án lớn, thấy mừng ghê, các anh mà có nhiều kinh phí thì bỏ mẹ tất cả những chỗ đẹp nhất).

Lần này đi Mù Cang Chải, thấy những góc đẹp nhất từ trên đèo nhìn xuống Tú Lệ, các bạn đã cho dựng những chòi cao, bán bia và chắc để cho dân chụp ảnh đứng chụp. Ờ thì uống bia là rất tốt, chụp ảnh cũng vậy, nhưng có cần phải làm cái chòi như thế không. Rồi một chòi sẽ có nhiều chòi, nhiều hàng quán bên cạnh, rồi chả có chỗ nào mà ngắm cái thung lũng cẩm tú diễm lệ ấy.

Rồi qua khúc lên mâm xôi ở Mù Cang Chải, thấy các bạn dân tộc tụ tập đông đúc dưới đường cái, vẫy khách để chạy xe ôm đưa khách lên chụp ảnh mâm xôi, giá 80k/chuyến. Tất nhiên đông thế thì tôi chả đi làm gì. Sau mùa lúa này trên mạng chắc phải có vài chục nghìn tấm ảnh mâm xôi. Chỉ e là sau khi dân tự phát được mấy bữa, lãnh đạo thấy ngon, bèn dẹp dân xe ôm, cho làm lại đường lên góc view ngắm mâm xôi, xây trên đó một cái nhà để chụp ảnh, có thêm quán nhậu, thậm chí cả chùa, thế là xong cái mâm xôi.

Ruộng bậc thang thì nghèo. Nhà cổ truyền thì ẩm thấp kém vệ sinh. Trang phục dân tộc thì nóng, kém tiện nghi. Biết là không nên mong người ta cứ nghèo mãi lạc hậu mãi để mà mình đi qua ngắm cho đẹp. Nhưng chơi với người dân tộc nhiều, tôi thấy họ sống tự nhiên và họ muốn sự sung túc theo cách cha ông họ muốn. Rượu đầy vò thóc đầy bồ. Chứ không thích đông đúc chật chội. Cảnh đẹp toàn bị bọn người Kinh phá hoại và lối sống cổ truyền của họ cũng bị bọn người Kinh phá hoại. Tôi cũng là một trong những thằng người Kinh tham gia phá hoại.

Một chi tiết nhỏ.

Sau khi sáng tỉnh dậy, thu dọn lều xong, chúng tôi gom hết rác vào một tấm bạt lớn, gói vào, hai anh em tôi khệ nệ bê lên đường mòn, định là buộc vào xe rồi chạy ra thị trấn kiếm bãi rác vứt, thì có một anh dân tộc đến xin. Anh xin rất khẩn khoản nên cho. Lúc ấy mới thấy rằng đống rác của mình, anh có thể làm được nhiều thứ. Bát nhựa có thể dùng cho gia đình. Đũa ăn một lần có thể rửa đi dùng. Chai nước uống hết có thể đựng nước mới. Hộp xôi giấy có thể dùng lại để gói cơm mang đi làm đồng. Túi nilon có thể rửa đi làm nhiều việc. Tấm bạt có thể che cả một chái nhà khi mùa đông sắp đến. Ờ thì cũng tốt. Nhưng tháng sau ở trên núi gần thị trấn Mù Cang Chải sẽ có một nếp nhà xấu vãi cả đái do chắn gió bằng một tấm bạt in chữ “Lễ khai giảng năm học…”.

Sự tiện nghi là không thể chối bỏ và ai cũng cần cả. Chúng ta không thể nào chê bai mấy em nhỏ đứng bên đường ở Hà Giang xòe tay chào khách du lịch để xin kẹo, trẻ con đứa nào chả thích kẹo. Chúng ta cũng không thể nói là không cần thủy điện, khi mà điện lưới quốc gia chưa đủ cho thành phố nói gì vùng sâu, để cho nhà họ cứ mất điện chúng ta đi chơi chụp ảnh không bị dây điện vướng và vào nhà thì chỉ có ngồi bếp lửa, sướng quá, hai hôm sau ta về văn phòng đi làm hễ mất điện mất điều hòa một cái là bỏ việc ra café ngồi cho mát. Chúng ta không thể cứ leo Fans rồi xả rác bừa bãi trên đó rồi thuê H’mong làm khuân vác có hai trăm nghìn một ngày đường vác ba bốn chục cân trên vai, rồi về post ảnh facebook nêu từ “chinh phục”. Chúng ta không thể đến Sapa đòi ăn thịt ngon, café ngon, bia cũng có mà whisky cũng có, rồi ta thán rằng sao cái thị trấn này nó đông và xô bồ đéo tả, mất hết cả chất. Chúng ta làm việc với tây suốt ngày xong lên núi lại kêu ôi zồi chỗ này du lịch hóa quá rồi mấy em tộc mắt xanh mỏ đỏ nói tiếng Tây rành hơn tiếng Kinh. Vân vân…

Tất nhiên có thể giữ được mọi thứ đẹp, nguyên sơ, mà người dân vẫn sung túc, việc đó các anh lãnh đạo IQ cao đang ngày ngày viết dự án.

Còn IQ chúng ta đéo cao. Chúng ta là dân, đi du lịch, chụp ảnh, tắm suối, cắm trại,… chúng ta chỉ cần biết rằng cảnh đẹp đó là nhờ công lao của những người dân nghèo trong núi. Chúng ta cần tôn trọng và lễ độ với họ. Chúng ta cần cảm ơn họ khi mua được một xiên thịt ngon, mua được một gùi củi. Chúng ta cần cảm ơn họ khi họ xin chúng ta bọc rác, đỡ phải đi đổ. Chúng ta cần cảm ơn họ khi mình giương máy ảnh và thốt lên “nước mình sao đẹp quá!”. Cái cảnh đẹp mà chúng ta đứng trên Khau Phạ nhìn xuống thung lũng Tú Lệ, đó là sự lao động. Cái cảnh xấu mà chúng ta đứng ở lưng chừng núi nào đó mà nhìn những mỏm núi trọc lốc trơ khấc, đó là sự nghèo đói và cái chết chờ chực khi lũ nguồn về.

Và cái vẻ mặt xấu hổ, hơi buồn, ngơ ngác và tự thấy mình thấp kém, của thằng nhóc 18 tuổi một vợ một con bên suối ấy, khi nhìn chúng ta bầu đoàn hoành tráng đàn ca sáo nhị rượu tràn thơm lừng, phải là cái đau xót của chúng ta. Và vẻ khinh khỉnh của một thằng tây xua tay từ chối người đàn bà dân tộc bán đồ lưu niệm ở chợ Sapa, phải đem đến nỗi xấu hổ cho chúng ta, chứ không phải cho người đàn bà ấy.

Chúng ta, những kẻ yêu núi non phong cảnh và mê luồn đèo mê chụp ảnh, chúng ta đang ăn mày sự lao động của những người dân nghèo khó miền ngược ấy. Mà kể cả ở thành phố này, ngày ngày chúng ta đi làm, lên mạng chém gió, chúng ta cũng đang ăn mày sự lao động của hàng hà sa số những số phận cả đời đéo ra khỏi núi hay bán mình như nô lệ trong các xưởng to xưởng bé khắp đất nước này, bởi vì, thôi đéo nói chúng ta, nói tôi thôi, tôi chả làm được cái đéo gì.

***

Nói thật là nhìn những đoàn “phượt thủ”, khi nắng thì mặc áo đỏ sao vàng cắm cờ trên xe, khi mưa thì mặc áo mưa bọc nilon kín cả giày, tôi chỉ muốn vượt lên tạt đầu cho chúng xòe cụ chúng ra ruộng. Lại còn thấy khó chịu hơn khi nhìn mấy thằng chạy cào cào mặc đồ xe máy hoành tráng như siêu nhân. Rồi mấy thằng bán tải đổ đèo bấm còi pim pim lại còn thò đầu ra nhìn mình vì mình dừng xe bố láo ở khúc cua. Bố mày dừng xe láo đấy, đường còn rộng bỏ mẹ nhìn gì bố.

Cụ các bạn chứ tôi đây ngày chạy năm trăm cây, xe ghẻ cỡ mấy cũng đi được, mà chả bao giờ dám tinh tướng vì khả năng đi đường. Bởi vì, cái đường nào mà tôi đã từng đi, đẹp cỡ mấy hay xấu cỡ mấy, cũng đều gặp những thằng dân bản chạy phà phà vừa cười vừa hét “Êy đi đâu đấy!”.

***

Chiều hôm ấy trước khi cắm trại, tôi lượn trên chợ tìm đồ ăn, đủ đồ rồi quay lại hàng thịt nướng. Xẩm tối đi bộ từ từ bạn thịt nướng chưa nhận ra. Bạn là người Kinh, vợ bạn là tộc. Vợ bạn bảo:

– Sao lâu thế chưa thấy người ta quay lại.

– Mình buồn cười, anh ấy bảo quay lại mà.

– Nhỡ không quay lại thì sao.

Không sao tôi đến đây rồi.

– À anh đây rồi. Than có đây rồi. Que xiên đủ đây rồi.

– Thế sao không xiên trước đi giờ vẫn chưa xiên à?

– Ơ, em tưởng anh chỉ mượn que. Hóa ra mua cả thịt à, hay quá!

– Anh bảo mười xiên thịt mà có bảo mười que đâu.

Hóa ra thằng nướng thịt cực  ngon ở chợ Mù Cang Chải ấy, nó tưởng tôi chỉ mua than hoa, mua hai con cá nướng, và mượn que xiên thịt chứ không mua thịt. Thế mà nó vẫn bắt vợ về nhà vét than ra để bán cho tôi. Vợ nó là một người đàn bà đẹp, chắc vì lấy được vợ tộc đẹp quá nên nó tộc hóa rồi, không ba bựa như dân Kinh nữa.

– Anh cứ xách về nướng ăn xem. Em đảm bảo với anh là vợ em ướp thịt sẽ khác tất cả những chỗ anh từng ăn.

– Anh về nướng mà không ngon là mai anh ra đòi chú lại nửa tiền đấy.

– Anh đừng lo. Chỉ sợ anh đi rồi còn muốn quay lại ăn thịt nướng vợ em làm.

Thế nào lần sau đi qua thị trấn Mù Cang Chải, tôi cũng sẽ dừng lại mua ba xiên thịt nướng của vợ chồng thằng ấy, thật sự quá ngon!

***

Đi từ Nghĩa Lộ lên Tú Lệ vài chục km, từ Tú Lệ lên Mù Cang Chải vài chục km nữa, đường rất đẹp. Nhưng từ Mù Cang Chải đi lên Than Uyên vài chục km nữa, ngắn ngủi, nhưng đoạn đó sẽ có thủy điện đang làm, đường rất xấu. Vì thế bạn nên dừng tí ở Mù Cang Chải, rẽ vào chợ ngay cái ngã ba có cầu qua suối. Sát chân cầu có con chó lông đen. Cạnh con chó là vợ chồng thằng bán thịt nướng. Cô vợ cao mét sáu lăm eo nhỏ hông to rất đẹp dù vai hơi rộng. Anh chồng đẹp giai nhỏ nhắn hơi còm so với vợ. Hai đứa bọn chúng ướp thịt nướng và cá nướng cực ngon, không nên bỏ qua.

Rồi qua cầu rẽ trái, đi vào một bản nhỏ du lịch hóa khá nhiều, có vài cái homestay đầu bản. Bỏ qua mấy cái homestay đểu ấy, đi tiếp chứng trăm mét thì bạn sẽ gặp một ông điên dở dở, hỏi đường ông nói linh tinh. Không hiểu sao trong đoàn có anh tên Minh hỏi chuyện ông điên thế nào mà biết là ông có hai người con hi sinh trong chiến tranh Biên giới 1979 (lúc tối anh kể lại), sao mà trông ông ấy trẻ thế nhỉ, hay ông lẫn con thằng khác chết tưởng con mình chết. Chỉ biết lúc mà tôi hỏi ông, thì ông bảo:

– Ờ đi vui nhé, cắm trại vui nhé. Về nhớ cho tôi gửi lời hỏi thăm anh Hùng.

– Vâng. Về cháu sẽ gửi lời tới anh Hùng.

Ông ta cười khà khà.

Chả biết anh Hùng là anh đéo nào. Anh Hùng được ông điên nhớ tên chắc là oách.

Chúc anh Hùng vui.