Teq's Blog

Phú Quốc 2017

Posted in Linh tinh by Tequila on April 2, 2017

Khi đi công tác, kiểu gì tôi cũng ở lại chơi thêm một ngày, coi như được đi du lịch miễn phí. Không còn khách khứa, đồng nghiệp, đối tác, công việc, thậm chí bạn bè cũng ít khi tôi alo hẹn gặp. Tôi dành một ngày đó cho bản thân mình. Mượn một cái xe máy, chạy lòng vòng, tiện đâu ghé uống nước ở đấy, tiện đâu ghé hàng ăn ở đấy. Thường thì ngày lang thang đó luôn để lại những dư vị, khi nhiều khi ít, nhưng luôn ngon lành.

Chiều qua tôi trả phòng khách sạn nơi đã ở mấy hôm phục vụ cho công việc. Tôi vào thị trấn tới một khách sạn khác, nơi mà dịch vụ đặt phòng trên mạng đã tự chọn cho tôi “em cứ lựa đại cho anh một cái, tương tự mức tiền như khách sạn kia là được”. Chẳng ngờ khách sạn này ngon lành hơn tôi nghĩ rất nhiều. Đó là một resort nhỏ, xinh đẹp, chắc là được xây dựng từ khi hòn đảo này bắt đầu phát triển du lịch, rồi gần đây được tu bổ lại. Những bungalow xây gạch ngói đỏ nằm sát nhau, chỉ cách một lối đi hay một ô đất bằng manh chiếu, trồng cây cỏ xanh mướt, thế nhưng không gây cảm giác chật chội tù túng. Cái bungalow của tôi, lại là cái xinh đẹp nhất, chắc vì nhỏ nhất. Nó dẹp lép như một cái bao diêm dựng đứng. Tôi rất hài lòng với chỗ ở này, vì thế sáng nay tôi không đi đâu nữa, bắc ghế ra hành lang, ngồi dưới bóng cây chuối, trước mặt là dàn dây leo, mở máy tính ra, nghe nhạc và viết một tí với đôi ba lon bia trong tủ lạnh.

***

Đã gần tròn mười năm tôi mới quay lại đảo Phú Quốc. Trong trí nhớ của tôi, hòn đảo này toàn là cây, những cỏ lau dập dềnh hai bên đường, những bụi cây lúp xúp trên cát, những vạt rừng ngập mặn, những vườn tiêu, những cánh rừng xanh ngắt trên những ngọn đồi thấp, thậm chí bãi biển cũng đầy những dây muống biển chạy lan từ bờ ra bãi cát, vừa lan ra vừa nở những bông hoa màu tím.

Lần này quay lại, Phú Quốc vẫn nhiều cây như thế nhưng người và xe còn nhiều hơn. Xe con, xe du lịch cỡ lớn, xe tải chở cát và vật liệu xây dựng chạy rầm rập. Quãng chừng giữa thị trấn Dương Đông và mũi phía Bắc, có một nơi mà tinh túy của cả đảo đổ về, nằm ngay bên đường, một núi rác to đùng mà mùi hương của nó khiến người đi qua dù đã nín thở vẫn đắng nghẹn cổ họng. Lên gần mũi Bắc là Vinpearl Land và Vinpearl Safari. Đi quá khỏi đoạn này, thì có vài cây cổ thụ rất đẹp đứng ngay cạnh đường, chắc hẳn chúng vẫn đứng đấy từ trước khi có đường. Chúng đẹp, cao quý, và ngơ ngác, như mấy cô công chúa đang trong cung cấm tự nhiên chả hiểu sao bỗng thấy mình đứng giữa chợ. Từ chỗ mấy cái cây, nhìn qua bên trái, sẽ thấy một đại công trường nơi Vincom hay một tập đoàn nào đó đang xây dựng khu nghỉ dưỡng. Cả trăm, vài trăm ngôi biệt thự đang xây nằm san sát nhau, mà từ phía xa này nhìn, tôi thấy cảnh tượng rất quen. Nghĩ thì ra, là cảnh tượng ấy tôi đã từng thấy khi mấy năm trước chạy từ Lai Châu về phía Lào Cai, cũng là hàng trăm hàng ngàn nếp nhà như thế phủ đầy một vùng đất rộng, là khu tái định cư cho người dân tộc thiểu số khi thủy điện đã dọn sạch nhà cũ của họ. Giờ nhìn khu biệt thự kiểu khu tái định cư đang xây này, tôi không hiểu nếu nó hoạt động tốt thì sẽ có bao nhiều người đổ đến đây để du lịch, và họ sẽ du lịch ở đâu. Để cho họ có chỗ mà chơi và du lịch, thì Phú Quốc sẽ cần thêm nhiều bãi biển, nhiều cánh rừng, nhiều quán nhậu, nhiều khu vui chơi. Những khu vui chơi thì người ta sẽ làm được đơn giản, nhưng còn rừng, cây, vạt san hô, và những bãi biển hoang vắng cho những anh chị chó Phú Quốc lừng danh chạy và bơi, thì lấy ở đâu ra. Mà nếu không có những thứ đó, thì cuối tuần anh em ta cứ cho trẻ con ra Time City Royal City mà chơi được rồi, chứ tốn tiền bay ra tận Phú Quốc thuê khách sạn ở làm cái khỉ gì. Nghĩ thế thôi chứ tôi không thắc mắc nhiều, những việc lớn như thế đã có lãnh đạo và doanh nghiệp lớn tư duy bằng tầm nhìn hoành tráng của họ.

Tôi dừng ở đầu mũi Bắc, nơi gọi là Gành Dầu, làm ít bia và ăn gỏi cá trích. Món gỏi rất ngon. Ráng chiều đỏ ối phủ xuống mặt biển, biến những con tàu cá trở thành những du thuyền lãng mạn mà mong gì ta được nằm trên đó gác chân uống rượu ăn mực. Những hòn đảo và mũi đất bên kia vịnh biển cũng rực đỏ lên dưới nắng. “Hồi đấy chắc ông ấy cũng xơi món mực trứng và món gỏi cá trích tuyệt luân này, mỗi tội chỉ có rượu gạo chứ không có bia Sài Gòn”. Năm 1883, mới có 21 tuổi nhưng đã kịp thất bại và dựng lại quân đội tới mấy lần, Nguyễn Ánh thua to trận ở Đồng Tuyên, tướng lĩnh chết cả, quân còn vài mống, cưỡi trâu qua sông trốn về Mỹ Tho rồi dong buồm đưa mẹ và vợ con trốn ra Phú Quốc. Trong cuộc đời chinh chiến kỳ vĩ mà thua nhiều hơn thắng của mình, Nguyễn Ánh đã mấy lần thua trận dạt về đây. Từ đây ông đã cho con trai cả của mình là Cảnh, khi ấy mới 3 tuổi đầu, theo thằng bạn tây của ông là Bá Đa Lộc, lên thuyền sang tận Paris đặt quan hệ ngoại giao và cầu viện Pháp. Hiệp ước được chính vị vua lịch sử Louis 16 ký kết. Mỗi tội Nguyễn Ánh quá đen, chưa kịp cầu viện được gì thì anh Louis 16 đã bị anh em cách mạng Pháp lật đổ và cho lên máy chém. Nhưng có lẽ nhờ những dấu ấn lịch sử như vậy, mà khi người Pháp chiếm Đông Dương, đã xác quyết Phú Quốc thuộc về quản lý hành chính của Cocchichine, sau này thuộc về VNCH, và tất nhiên giờ thuộc về CHXHCN Việt Nam. Nếu không có những sự kiện lịch sử này, giờ anh em bay ra Phú Quốc du lịch sẽ phải mang hộ chiếu đi xin Visa.

Ngược lại lịch sử thêm chút nữa, khi xưa có một anh Tàu Khựa họ Mạc tên Cửu chạy giặc Thanh mà kéo anh em tới Hà Tiên và Phú Quốc lập cơ đồ. Thoạt tiên anh Mạc Cửu theo Campuchia, xong anh bị Thái Lan đánh tơi bời mà vua Cam không cứu, anh bèn gặp chúa Nguyễn thứ sáu là Nguyễn Phúc Chu, xin làm phiên thuộc. Từ đó dưới sự hậu thuẫn của các chúa Nguyễn, con cháu họ Mạc đứng vững ở Hà Tiên, oánh nhau với Thái Lan Chân Lạp, chiếm nhiều vùng Tây Nam Bộ, cho tới khi bị nhà Tây Sơn (cũng có sự giúp sức của nhiều tướng và quân đoàn Khựa lưu vong) đánh bại. Tây Sơn thắng hay Nguyễn Ánh thắng, thì cuối cùng kiểu gì vùng đầu mút phía nam này của chữ S, vẫn thuộc về chúng ta ngày nay. Về sau nhà Tây Sơn khi chiếm được Sài Gòn Gia Định đã giết tróc hết cả cộng đồng người Hoa ở đó, đến khi Nguyễn Ánh đánh chiếm được Gia Định, họ Mạc và những người Hoa sống sót chạy trốn sang Miên đã quay về đóng góp rất nhiều tài lực giúp Ánh lập nên cơ đồ.

Cho nên dù ngày nay chúng ta ức chế và ghét Khựa thế nào, thì cũng cần hiểu rằng nếu không có những vị anh hùng Khựa lưu vong, lịch sử chúng ta đã rất khác và giờ này khéo bay đi Cần Thơ uống rượu nghe đờn ca tài tử, anh em cũng phải xin Visa.

Tôi vẫn có một câu hỏi, mà đếch dám hỏi ai bởi hễ nói ra là cả bạn bè thân cũng sẽ chửi cho, đó là câu hỏi “chúng ta thực sự ghét Khựa từ khi nào”. Có phải họ hàng nghìn năm luôn tìm cách bắt nạt chúng ta, hay chúng ta cứ nịnh họ khi họ mạnh, nhờ cậy dân lưu vong của họ khi chúng ta cần, rồi giết và đuổi họ khi chúng ta mạnh lên. Sự kiện gần nhất mới có bốn chục năm. Trong có vỏn vẹn vài trăm năm chúng ta đã chiếm cả nửa dưới của chữ S, bằng máu chứ đừng nói là văn hóa, máu của ngoại bang và máu của chính chúng ta. Còn bọn Khựa, tiên sư bọn Khựa, sau đôi nghìn năm chúng vẫn không thể làm gì ngoài di mấy cái cột mốc trên núi và dăm ba cái đảo không người ở mà thực ra cũng chả biết thế nào vì dân ta đi thuyền thúng thì giỏi chứ giong buồm ra khơi xa chắc không đủ trình với cả lười bỏ mẹ.

***

Đó là những suy nghĩ vẩn vơ chiều hôm trước, sau công việc, tôi chạy mạn Bắc đảo chơi.

Hôm qua, khi lấy phòng khách sạn mới xong, thì tôi chạy một vòng những khu dân cư sầm uất của đảo. Tôi tìm về cái resort cũ, nơi cách đây mười năm đã từng ở, có kỷ niệm đẹp của tôi. Resort ngày ngày xưa nhỏ, giá rẻ, nên tôi mới thuê, nên giờ với tốc độ phát triển ở đây thì nó càng nhỏ bé và lẻ loi hơn nhiều. Tôi không còn nhận ra căn bungalow xưa tôi ở nằm ở chỗ nào nữa. Tôi xuống bãi biển nằm lên một cái ghế và gọi lon bia, đĩa mực hấp. Kỷ niệm là chính chứ bia thì nó cho đá vụn chưa uống đã tan, mực thì vừa đắt vừa chán. Bãi biển nhỏ, khách toàn tây lông, nghe xì xồ thì biết là người xứ nào. Có mấy mẹ xề Nga và mấy thằng bụng phệ Nga nhìn nản hết cả lòng, cũng may có đôi em Pháp trẻ mi nhon tung tăng đi lại tắm biển, ráng chiều lóng lánh trên đôi bờ mông thật thơ mộng. Những muốn hỏi, “Bông dua, cô đưa mông tôi xoa?” nhưng không dám nên chỉ chat kể với đôi thằng bạn cứt đang online trên facebook.  Tôi uống đôi chai bia với kỷ niệm đẹp của mình rồi trả tiền bỏ đi. Tôi đi dọc phố, ra đến ngoài rìa thị trấn, vẫn đói bụng nên kiếm đồ ăn. Có một quán ăn vắng tanh vắng ngắt cô quạnh nằm bên đường, tôi vào. Chị chủ quán chưa kịp mừng vì có khách đã lại thất vọng sâu sắc vì khách chỉ có một người. Rồi cả buổi cũng chỉ có một người là tôi.

Tôi xơi một đĩa mực hấp, đúng cái món đang dở mồm ở resort kỷ niệm. Rồi gọi ghẹ, chị chủ quán bảo ghẹ đây chỉ bán cân thôi, em ăn một hai con chị không bán. Tôi gần như sẵng giọng, em ăn nửa cân thôi, chị chủ bèn dạ dạ rồi alo thằng con trai đang đi chơi đâu đấy bảo mua nửa cân ghẹ về mẹ bán cho khách. Tôi tự tin như thế, vì quán này có một vị trí hay, dù nó bên đường và vắng vẻ nhưng cái kiểu của nó là hay. Tôi thường tự cho rằng, hễ chỗ nào mình ngồi mà thấy ok là y rằng quán đó sau này đông khách đuổi đi không hết. Tất nhiên chỉ là tự sướng thôi, dù đúng là chỗ nào ở HN mà tôi đã chọn ngồi thì sau đó đều đông khiến tôi phải té đi chỗ khác, nhưng mà dân số HN đã tăng gấp 10 so với hồi xưa thì cái quán đếch nào còn tồn tại được chả đông nhung nhúc.

Ngồi một lúc thì mưa xuống lộp rộp, rồi tan đi. Thiêu thân trào lên bay kín đặc quanh cách bóng đèn, khiến tôi phải đổi bàn. Chị chủ quán xách ra một bình xịt to. Chị xịt khắp sân khiến vị bia mà tôi uống trở nên toàn mùi thuốc xịt côn trùng. Rồi chị lấy chổi ra quét được một vốc. Thế mà vẫn không hết, ở mảnh đất toàn bụi cỏ bên cạnh, dưới ánh sáng đèn, có thể nhìn thấy lớp lớp những con thiêu thân trào lên, hoan hỉ và mừng rỡ trong đời sống ngắn ngủi của chúng, rồi tản đi khi thấy mùi thuốc xịt. Ấy thế nhưng chỉ có khoảng 20 phút là giờ khắc của thiêu thân đã hết, không còn con nào bay lên, chúng đã xong cuộc đời của mình.

Thằng con của chị đã về, sau nhiều cuộc điện thoại. Chị vào bếp rồi mang ra cho tôi ba con ghẹ hấp, ghẹ rất ngon dù tôi phải ăn cố vì đã no bụng, và vì bia nữa, đã uống tới mấy chai to khi chờ đợi. Tôi hiểu rằng quán của chị sẽ không thể đông được, chị không phải kiểu người bán quán. Chị đã lao động và nuôi nấng con cái bằng một nghề gì đó khác, nay chắc khá giả hơn nên chị mở đại cái quán có ai vào thì vào thôi.

Chị ngồi sau bàn tôi, khoanh chân trên ghế, vui sướng tán chuyện với một chị bạn, điện thoại để trên bàn để loa ngoài, tôi chỉ nghe và bắt buộc phải nghe chị nói. Tôi cũng chẳng có gì để suy nghĩ bởi vì cả tay lẫn đầu óc đều phải để tâm vào món ghẹ, món ghẹ nói thế chứ khi ăn phải để tâm thì mới gỡ chuẩn được các lớp lang của nó, đại khái do ăn ghẹ nhiều nên tôi hiểu về phẫu thuật cơ thể ghẹ, bẻ chỗ nào gỡ thế nào đối với từng miếng, nhưng phải để tâm chứ không thì miếng ghẹ sẽ nát ngay.

– Ôi chị biết không – chị chủ quán nói với bạn qua điện thoại để trên bàn – thanh minh ấy à, nhà cha mẹ em có tới tám đứa con, mà thanh minh thì mỗi đứa sẽ mang đến một món, em đang chưa biết làm món gì đây. Mà á, mấy đứa chúng nó như là muốn dằn mặt nhau ấy, đứa nào cũng mang đến món ngon nhất, có đứa còn mang cả cân tôm hùm bộn tiền à chị. Ngày thường cãi chửi nhau suốt mà thanh minh là cứ gọi điện cho nhau vui lắm, hỏi xem nhà ai sẽ mang đến món gì để không bị trùng á.

– Ôi chị ơi, em đi biên làm ăn mãi rồi, hoang vắng một mình đêm hôm em không có sợ ma đâu, nhưng em sợ ra bãi tha ma lắm. Kể cả đi thanh minh ban ngày. Chị ơi từ khi mà ông già em mất á, em không bao giờ ra bãi tha ma nữa. Cứ nhìn thấy cái mả là em sợ phát khiếp.

– Em á, em chỉ cần một manh chiếu góc nhà là em ngủ được, nhưng mà em không bao giờ đi ở trọ. Em đi nhiều nơi rồi mà chưa bao giờ em ở trọ đâu.

– Chị ơi ở Phú Quốc này bây giờ loạn lắm, nhiều người bị lừa lắm chị ơi. Có đứa nó yêu một thằng quá, mua cả xe 7 chỗ cho thằng đó đi cho đứng tên thằng đó. Rồi thằng kia dẫn vợ con đến, khóc rồi quỳ xuống lạy luôn á chị. Nó không trả xe mà cứ lạy xin lỗi thôi, chị bảo làm thế nào.

– Ôi chị xem đấy, đời em cũng khổ nhiều rồi, giờ em cứ ở nhà mở quán bán hàng có ai vào thì mình nấu cho ăn thôi. Đàn ông ấy mà, người ta thương mình thì họ cưu mang mình, mà họ tốt thì mình cũng có thể làm lụng cưu mang họ. Nhưng mà họ phải tốt chứ, nhưng mà phải tốt chứ không thì làm sao.

Tôi gọi tính tiền, chị chủ vẫn đang điện thoại, chỉ tay sang thằng con cỡ mười mấy tuổi đang cắm đầu vào điện thoại. Tôi trả tiền xong chào chị, chị vẫn không dừng điện thoại, chỉ hoa hoa tay cười, chẳng biết là chào em nhé hay mày cút mẹ mày đi chị đang bận.

Tôi thấy quý chị chủ quán phết, quán chị chắc chắn không thể đông được với cái kiểu của chị. Nhưng biết đâu được khi mà Phú Quốc ngày càng đông và dân du lịch sẽ dần tỏa ra xa xa, sẽ tới quán của chị, và chị sẽ có đồ ăn để sẵn trong nhà mà tiếp khách chứ không phải có mỗi thằng khách đến rồi lại bảo con chạy ra chợ mua ghẹ.

Mà chỉ đôi ba câu điện thoại của chị, tôi có thể mường tượng ra cuộc đời của chị như thế nào. Cuộc đời một con người kể chi li ra thì dài như tiểu thuyết, mà kể ngắn gọn lại cũng có thể trong hai câu. Chị là người ở Rạch Giá, lớn lên bôn ba đi làm thuê nhiều nơi, rồi gặp một người đàn ông lấy làm chồng, về Phú Quốc này. Anh đi biển đánh cá, chị ở nhà chạy chợ, đẻ mấy đứa con. Giờ khá giả hơn chị mở quán ăn. Thằng con lớn học xong cấp ba chẳng nghề ngỗng gì cứ lang thang phố chợ. Ở đảo này cứ đi một đoạn là thấy biển tấm lớn cổ động “Học để biến ước mơ thành sự thực”, chứng tỏ ở đây người ta ít đi học nên mới phải tuyên truyền, giống như nhiều vùng sâu vùng xa có biển “Đóng thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của chúng ta” do không thu được thuế. Có điều thuế thì dễ hiểu, chứ ước mơ, biến ước mơ thành sự thực nhưng trước hết cần có ước mơ. Ước mơ nào, ước mơ gì. Tôi hồi bé đã có nhiều ước mơ, rồi dần dần lớn lên tôi quy hoạch ước mơ nào dở hơi quá thì xóa, ước mơ nào dễ hơn thì giữ. Rồi với các ước mơ khả thi, tôi lại quy hoạch chúng, dần dần không còn ước mơ nào hết chỉ còn các hy vọng. Tôi nghĩ nên thay các biển cổ động kia thành, “Học để vào làm cho các resort 5 sao, kiếm nhiều tiền hơn đánh cá”.

***

Tôi ăn bữa trưa của mình ngay tại bàn này, ngoài hành lang, dưới bóng cây chuối và dăm ba sợi dây leo. Tôi vừa gọi thêm mấy lon bia . Ở cái resort nhỏ xíu này chỉ có tôi là khách ăn trưa, và do không chuẩn bị gì cả, nên họ chỉ có thể cho tôi bánh mỳ và trứng. Họ nhìn tôi ngạc nhiên và tò mò.

Còn tôi thì sau khi ngủ dậy rất muộn, ăn sáng rất muộn, đã dành thời gian buổi sáng và giờ ăn trưa để ngồi viết entry này, một entry vơ vẩn mang tính nhật ký. Nhật ký là để rất nhiều năm sau này, tôi sẽ nhớ lại hết tất cả những chuyện và những điều này, kể cả những điều tôi không đủ dài dòng để mà viết ra. Ngay cả tiếng nước từ máy điều hòa rơi nhỏ giọt trên tấm lá chuối đã hàng tiếng nay, mà giờ tôi mới để ý đến, nó cũng chứa đựng những sắc màu riêng trong buổi trưa nay.

Dưới bóng mặt trời của miền nam nhiệt đới, vào hôm trời nhiều mây nắng không quá gắt, đủ để một tán lá chuối cũng khiến cho mát mẻ, cùng với một chiếc loa nhỏ hình tròn tròn mà trong không gian tĩnh lặng này thì âm thanh của nó cũng đủ để vừa lòng những đôi tai khắt khe, năm bảy lon bia dù không quá nhiều cũng đủ để mình trở nên bay bổng xa xôi miễn là đừng có ai hỏi đến, những hơi thuốc lá đượm khói nhưng khi thả ra khỏi cuống họng thì gió sẽ khiến nó bay đi hít một hơi dài chỉ thấy mùi xanh mát của cây cỏ, tôi gột rửa tâm trí của mình trong một nghi thức huyền bí cổ đại khi cả những vị thiền sư còn chưa ra đời.

Những vị thiền sư ấy không ăn thịt chó, không gái gú, không rượu chè, không xem phim sex lẫn phim Holywood, không Mozart lẫn nhạc vàng, giao giảng cho chúng ta về cái sắc-không và tham sân si, nhưng các vị nào mà ngồi trước mặt chúng ta nói về những điều ấy thì ắt là còn sân si nhiều hơn chúng ta trong cái vòng đạo thức của các vị. Chối bỏ những dục vọng sướng khoái ắt là luôn để những điều đó trong lòng, khổ ghê.

Nguyễn Ánh ở Phú Quốc hay chị chủ quán vắng teo bán hàng ở Phú Quốc, rồi cũng chừng ấy năm cuộc đời. Nguyễn Ánh chết mất xác ở đây thì lịch sử sẽ khác và sẽ có Nguyễn Ánh khác, quán của chị sập tiệm rồi cũng có quán khác, chỉ khác chăng câu chuyện về người này có nhiều sự kiện hấp dẫn hơn người kia. Không hiểu các vị thiền sư ngồi kiết già nhập định thì thấy gì, chứ tôi ngồi một mình ở nơi xa, xa rời gia đình và cả thế giới, nhập định bằng bảy tám lon bia, tự nhiên thấy không còn cái tôi nữa và quá khứ vị lai không có gì khác nhau cả, chỉ có bia thơm trong cổ họng, gió thổi bát ngát, âm nhạc trở nên có lời, cuộc đời mình dẫu thành công hay thất bại cũng như một buổi chơi game, hy vọng hay thất vọng của tôi bất quá như con chó con đang nuôi ở nhà nó mừng hay giận.

Mới nhớ năm xưa, sau buổi thiền định hơi sâu với thằng bạn, lúc tôi còn thuê nhà ở Lạc Trung sống một mình toàn với bạn bè và bia rượu, buổi ấy sau khi nhập định với đôi chai vodka hay wishky gì đó, tôi về lên blog tuyên bố một câu mà tất nhiên không có like nào, đại loại rằng, “nếu mà chúng ta không còn xúc động khi thấy một chiếc lá rơi trên mặt hồ, thì cuộc đời này chẳng còn gì để xúc động nữa cả”.

Chợt nhớ đôi cặp mông chiều qua trên bãi biển. Cha ông các em từng làm chủ nơi này và có thể cho đến ngày nay khi tới đây các em vẫn lưu trong mình một tiềm thức sâu xa của những người chinh phục và bọn anh đây vẫn lưu giữ những tiềm thức sâu xa về những cặp mông mẫu quốc. Ngay cả anh đây, trong bộ dạng xe ôm tới resort, bọn Cochichine chúng vẫn lịch sự ra hỏi đại loại anh đến đây làm gì, anh uống bia ngắm biển chú ạ. Bọn chúng vẫn nghi ngại cho tới khi anh vứt áo cởi trần nằm dài trên ghế chúng mới tin anh đúng là khách du lịch, chúng bèn hỏi anh sẽ thanh toán bằng thẻ đúng không ạ, anh bảo thanh toán cái đéo gì chả được. Anh ngắm ráng chiều đỏ ối phản chiếu trên đôi mông ướt nước và lấm cát của các em, thông cảm với đôi thằng Nga lợn đang ôm con vui đùa trong sự giám sát của vợ chúng mặc dù anh biết rõ chúng ước gì được như anh nằm thoải mái uống bia ngắm hoàng hôn buông trên mông.

Và tới giờ đi ra sân bay rồi. Một buổi sáng trưa đẹp đẽ của Phú Quốc đã lặn. Về thôi.

Linh tinh 7/3/2017

Posted in Linh tinh by Tequila on March 7, 2017

Ta chẳng dại gì như Kinh Kha

Nhưng cũng điêu linh lúc nhớ nhà

Người xưa chống kiếm qua sông Dịch

Ta vung bút loạn bến Thương hà

                      (Loạn bút hành – Tiến Thanh)

Cỡ nửa tháng trước, bạn post mấy câu thơ này lên facebook, thấy hay quá đọc một lượt nhớ luôn. Rất ít khi tôi nhớ được thơ, bài này cỡ hai mươi câu mà nhớ được bốn câu đầu thôi là được rồi. Đọc phải thơ hay, cảm giác không khác gì bị mất ví tiền. Chốc chốc lại lẩn quẩn bâng khuâng nghĩ đến nó. Mà tôi cứ ngờ ngợ đã đọc mấy câu thơ này ở đâu rồi, chắc có khi hồi TTVN mười mấy năm trước bạn nào post tôi đã từng đọc qua, đã từng thấy hay nhưng rồi câu thơ hay trôi đi đâu. Nó không trôi hẳn, mà dập dềnh vướng vào đâu đó trong ký ức, qua hết thời hoa niên hai mươi, đến nay gặp lại thấy nao lòng.

Thơ mà tôi thích, thì phải có nhạc tính và hình ảnh, mấy cái thơ cảm động yêu đương thường chẳng vào đầu. Chống kiếm qua sông là một hình ảnh đẹp. Tôi tưởng tượng vị tráng sĩ chắp tay bái biệt bạn bè, lên thuyền qua sông dấn thân vào chốn nguy nan, tất không có ngày gặp lại. Tráng sĩ bước lên thuyền, ngoảnh đầu nhìn các bạn lần cuối, rồi quay đầu, ngược gió tóc bay, mặt sông gợn sóng. Chàng đưa tay qua vai tháo thanh kiếm khỏi lưng, chống xuống mũi thuyền, chàng úp hai bàn tay lên đốc kiếm, dồn sức nặng thân người vào nó, khẽ nghiêng đầu những muốn quay lại lần nữa nhìn các bạn mình vẫn đứng bên bờ lau đang xa dần. Ở cái thời của chàng, chưa có phim Hollywood sến súa, chưa có tiểu thuyết ngôn tình, chưa có những mô típ được người ta nhồi vào đầu từ trẻ thơ, để chàng có thể lồng mình vào một cảm xúc nào đó mang tính hoa lá tự sướng. Chàng chỉ có đôi thằng bạn đang ngậm ngùi nhìn theo ở phía bờ lau sau xa dần sau lưng kia, một thanh kiếm, một con dao trủy thủ, một tấm địa đồ, một cái đầu lâu của kẻ nghĩa sĩ đã lấy đầu mình làm vật cống giúp chàng gặp được kẻ mà chàng muốn sát hại.

Người đời sau kể rằng chàng có làm một bài thơ. Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn/Tráng sĩ nhất khứ hề, bất phục hoàn. Dịch lời Việt rằng: Gió đìu hiu hehe, nước Dịch lạnh/Tráng sĩ một đi hehe, đéo trở về. Chẳng biết bài thơ này có thực là chàng làm hay không, hay mấy thằng bạn ở bờ lau kia làm, hay đời sau làm rồi gán cho chàng. Chỉ biết rằng cái lúc chống kiếm qua sông ấy, lòng chàng cô đơn vô hạn. Bất kể chàng có quả viết ra hai câu thơ kia hay không, thì cái việc chàng làm và sự lãng mạn của nó cũng như tính bi tráng của kết quả, cho thấy chàng đúng là một nhà thơ. Chỉ có bọn nhà thơ mới mơ mộng đến như vậy. Người ta có thể viết ra thơ ca, hoặc sống một cách thơ ca, thì đều là nhà thơ cả.

***

Tôi cũng là một nhà thơ, dù tất nhiên không làm được bài thơ nào ra hồn cả, mặc dù đã từng thử chứ không phải không. Tôi không có khả năng cô đọng nhạc tính và hình ảnh chỉ trong một hai câu ngắn. Muốn có nhạc tính và hình ảnh nào đó, tôi phải gõ một gang tay màn hình. Tuy vậy tôi vẫn là một nhà thơ, cho dù tôi không thích thơ lắm và không mến mộ nhiều nhà thơ. Nhưng mỗi ngày, nếu mà hôm đó cuộc đời không quá tệ, tôi vẫn có những bài thơ nho nhỏ.

Ví dụ dạo này tôi hay đi xe đạp đi làm, thay vì xe buýt. Thằng cu bảo vệ chỗ tôi, bảo, sao anh để xích căng thế, không hạ xuống đi cho nhẹ. Tôi bảo tôi thích thế. Tôi thích xích xe phải căng, để khi ngồi lên bắt đầu đạp, thì phải hít thở ngon nghẻ, rồi chỉ dùng lực của đùi sao cho xe vẫn từ từ lên tốc mà người không vặn vẹo. Đó là sự sung sướng, thơ ca vây quanh mình. Và trong khi ấy, thì tôi nghe một bản concerto, hoặc một bản rock cổ, hoặc một bản nhạc sến quê mình dạo này hay nghe Lệ Quyên, thậm chí nghe suốt nhạc sến Khựa của Đặng Lệ Quân, tôi từ từ đạp xe và ngóc cổ ngắm những nếp nhà cũ của Hà Nội xa xưa còn sót lại, hay ngắm những cửa hiệu mới đẹp long lanh tưởng châu Âu mới có, hoặc ngắm một cô nàng phóng xe máy vượt qua mà nhìn thoáng qua tôi đã biết là nàng đang yêu hay không, hoặc liếc mắt lừ một thằng taxi mới học lái xe cứ tưởng ngoằn nghèo mới là hay tạt cả đầu xe đạp. Và trong lúc đó thì tôi nghĩ lung tung, ít khi nghĩ về vấn đề cá nhân của mình, thường là nghĩ về một vấn đề oằn tà là vằn gì đó, mà nhất định lúc nào đó tôi sẽ viết, mà phải say rượu mới viết được, ví dụ một đề tài tôi đang nghĩ, là loài người tiến hóa được cho đến giờ vì lúc nào cũng mơ tưởng và tin vào những thứ hoang đường. Dở hơi, hoang đường, ngớ ngẩn, chính là những pho bí kíp mà loài người nắm giữ, nên nói thế chứ AI có phát triển đến đâu thì cũng không qua được con người. Thông minh sáng suốt và độc ác thì có thể AI làm được, chứ dở hơi biết bơi và sến sẩm thì khó đấy.

Hoặc tôi, trong lúc đạp xe, ngồi xe bus, phóng ô tô trên cao tốc, chơi game, vẫn luôn nghĩ về những truyện ngắn thậm chí tiểu thuyết mà một ngày kia tôi sẽ viết. Tôi viết liên tục trong những lúc đó, trong đầu tôi. Mọi thứ tôi viết được ra trong đầu đều chán, và thế là tôi không gõ chúng ra nữa. Nói chung không có ý nghĩa gì khi mà mình cố làm ra cái gì mà khi mường tượng mình đã thấy chán mẹ nó rồi. Thế mà vẫn thử làm hết lần này tới lần khác, thế mới gọi là nhà thơ. Về cơ bản, tôi luôn cố gắng để những người xung quanh mình, thân yêu nhất của mình, thấy là và được chứng minh cho là, tôi là một người bình thường, tử tế. Tuy vậy tôi vẫn hiểu mình là một thằng nhà thơ dở hơi, mà cực dở hơi ở chỗ là lại còn không làm được thơ. Như thằng em trai tôi, trong một đêm hai anh em say rượu, vài năm trước, đã nói một câu khiến tôi nhớ mãi. Em biết anh chỉ thích chơi game, vậy chơi game đi, việc gì phải khổ.

***

Tôi ít uống rượu.

Tôi hay nói về uống rượu nhưng thực ra tôi uống ít. Tôi chỉ uống rượu khi có dịp nào đó, hoặc ngồi với bạn thân. Rượu tôi uống chia làm hai loại. Một là loại rượu uống cực nhanh say, đấy là khi uống với anh em. Hai là loại rượu uống không bao giờ say, đó là loại rượu công việc. Ngoài ra có một loại rượu hiếm, là loại rượu uống say êm ái, đó là khi đầu mình trống rỗng, không buồn vui, không trình bày đời anh đời tôi, không cả bàn về nghệ thuật hay lịch sử cái con mẹ gì cả. Không cả tình yêu không cô đơn không ước vọng, chỉ là rượu này ngon đấy quá ngon đi ạ.

Và có một loại rượu ngon hơn nữa, như loại tôi đang uống đây. Đó là một chai whisky tệ hại về mặt vật chất của nó. Nhưng nó xuất hiện trên bàn tôi vào đúng cái lúc mà tôi không biết viết gì với bản thân tôi, tôi không biết nói gì với mình. Tôi ngồi vào bàn khi nó còn một nửa, tức 350ml, bây giờ thì tôi vừa mới dốc hết chỗ còn lại vào cốc. Các bạn tôi chắc sẽ cười chê nếu mà tôi lại phê vì một chai rượu tệ như vậy.

Nhưng tôi phê rồi. Thế giới trở nên sáng rỡ và đẹp đẽ, sau 350ml whisky. Tất cả những phiền muộn của thế giới này đều không còn nữa. Người xưa chống kiếm qua sông Dịch, ta vung bút loạn bến Thương hà. Cảm ơn anh nhà thơ, em tuy cũng là nhà thơ nhưng do không làm được thơ nên em cứ lập lờ trôi. Nếu em mà làm được thơ, thì em kệ mẹ thế giới. Thế giới này thực ra chỉ có nghệ thuật là đáng kể, tất cả những thứ khác chúng ta lừa nhau.

***

Và tôi muốn nói, à tức là 350ml whisky nói, là tôi chẳng còn gì muốn nói nữa hết.

Có tiếng rào rào trên tán lá xà cử ngoài cửa sổ, có thể trời đã mưa. Mà tôi không tin lắm. Tôi sẽ phải mở cửa ban công thò đầu ra để kiểm tra. Đúng là mưa thật, thật là kỳ diệu. Và giờ, với 350ml whisky đã uống, với một đống từ ngữ vừa gõ trên, tôi cảm thấy hài lòng. Chỉ bởi vì tôi đã ngồi gõ một bài vớ vẩn như này, chỉ vì nửa tháng trước trót dại đọc phải mấy câu thơ.

Hoa đào năm mới

Posted in Linh tinh by Tequila on February 10, 2017

Trưa nay thấy thư thái, bụng thì mới hơi đói do sáng ăn sáng cafe muộn, bèn nghe nhạc viết lách tí. Bây giờ thích hợp nhất là lại lôi con sonata cho cello & violin tên Arpeggione của anh Schubert ra nghe. Bản này rất hay, mà quái ở chỗ nghe lúc nào cũng thấy hợp, buồn vui lo mừng sốt ruột thoải mái gì cũng nghe được hết. Giai điệu nhiều chỗ rất quen, mà mãi vẫn chưa nghĩ ra là quen thế nào. Nhạc Việt thấy có quả nhạc đỏ Người Hà Nội của cụ Nguyễn Đình Thi, cái đoạn “Mắt người sáng láng vầng sao thắm tươi” rất giống với một câu trong chương 2, nhưng không chắc lắm vì mới giống được có 70%. Mà thôi, không sa đà vào chuyện này, vì nhỡ cảm tính nhận định sai bọn nó chửi bỏ mẹ. Chỉ biết rằng từ khi nghe ròng rã các anh thiên tài âm nhạc cổ điển, tôi đã tự xây dựng được cho mình một hình dung riêng về lịch sử nền tân nhạc Việt Nam.

Bây giờ là 12h45 trưa, ngồi cho tới 2h, sau đó sang đường làm cái bánh mỳ, rồi có một cuộc họp, rồi sẽ về nhà sớm đón trẻ con, chuẩn bị quần áo, mấy bố con nhảy xe khách lên Sapa. Tết này chưa lên Sapa, giờ mới lên để dự lễ hội, ăn nhậu với các đại ca. Vợ lên trước 2 ngày, chụp ảnh hoa đào nở trong sân nhà đẹp quá, khiến tôi sốt ruột chỉ muốn đi ngay.

 

16649549_10212019576391586_7143623063241454391_n

***

Sapa, hay nói đúng hơn là bản Sín Chải, từ lâu đã trở thành nhà của tôi, cho dù vì bận rộn quá mà một hai tháng tôi mới lên ở được hai ba ngày rồi lại về. Câu chuyện về dự án Thung lũng khói xanh của tôi, viết ra thì lãng mạn thế, chứ nó chẳng lãng mạn mấy, nó là một việc thực tế. Là thời gian, công sức, tiền bạc, quan hệ, con người. Sau nhiều năm, chúng tôi vẫn kiên định với nó, bởi vì ở trên đó rất sướng và vui.

Chúng tôi đã thử làm nhiều việc, nhiều cách, nhiều giai đoạn khác nhau. Trong những chuyện đặt ra từ cái năm 2012 khi tôi viết entry Thung lũng khói xanh, chúng tôi vẫn bám sát, chỉ trừ có việc là chuyển lên ở hẳn và cho con cái học hành trên đó. Quán tính công việc vẫn giữ chúng tôi ở lại Hà Nội, còn trẻ con thì lớn lên rất nhanh. Bọn tôi vẫn còn ở Hà Nội nên trẻ con đi học ở Hà Nội thôi, chứ lên bản sao được. Cho dù, không chắc là học ở Hà Nội hay học với tụi trẻ H’mong, cái gì thì tốt hơn, nhất là ở cái thời đại Internet này.

Tôi đã dựng được ngôi nhà này từ năm 2013, tuềnh toàng trống huếch trống hoác. Nó cứ tàn tạ như thế suốt mấy năm, cho tới năm ngoái thì chúng tôi cho sửa lại, bây giờ ở quá ngon rồi. Có lẽ cũng còn ít khe hở, cần phải trám thêm gỗ cho kín. Nhà tôi ở đầu núi, trên một mô đất cao, là nơi hứng trọn mọi con gió thổi từ Thác Bạc dọc theo thung lũng về, tóm lại gió rất kinh. Cái hồi nó trống trải gió lồng lộng vào nhà như thế, trẻ con thì đứa hai đứa bốn tuổi, chúng tôi vẫn trải đệm, đốt bếp lửa, cho chúng ngủ được mà không cảm cúm. Nữa là bây giờ khi nhà đã khá kín gió, sạch sẽ thơm phức, có gác xép gỗ để chui lên ngủ. Vừa rồi vợ tôi đã sai thằng ku Câu đi mua được về một đống gỗ cũ, chúng tôi sẽ lợp đám gỗ ấy lên mái theo đúng kiểu, thế là sẽ có một nhà H’mong đúng chuẩn mái gỗ pơmu, rất đẹp trai. Chúng tôi cũng đã có một quả cối giã gạo chạy tự động bằng nước trên núi chảy về, thứ mà xung quanh đã thất truyền.

Còn bọn trẻ con của chúng tôi, tuy chúng không ở hẳn trên này được, nhưng coi như chúng đã lớn lên song song giữa Hà Nội và Sín Chải. Tỉ trọng tuy có chênh lệch lớn, nhưng tôi chắc rằng sau này khi chúng lớn lên, ký ức tuổi thơ của chúng sẽ có nhiều núi non, bờ suối, con lợn con trâu.

***

Quán tính công việc giữ tôi ở Hà Nội. Ở Hà Nội có lương tháng, có vô vàn các kế hoạch công việc, những thất bại và những hy vọng mới. Nói chung tôi không phải kiểu người năng động thích bay nhảy. Tôi ở mãi một góc Hà Nội không chuyển đi đâu, có thể nói là sinh hoạt chỉ vỏn vẹn trong bán kính 3km từ nhà. Từ khi đi làm tôi chỉ làm một chỗ, hầu như không có ý định thay đổi chỗ làm. Tôi quan tâm tới việc mình muốn làm cái gì và phát triển các ý tưởng của mình, hơn là lương lậu hay đãi ngộ. Thôi thì công việc chính này của tôi, tôi cứ làm nó. Tôi có tính ngoan cố, định làm cái gì thì cứ làm cho được. Cái nhà trên bản cũng thế, có lúc này có lúc khác, nhưng chúng tôi sẽ giữ nó và sẽ làm cho nó thành một chỗ đẹp đẽ.

Đã gần năm năm kể từ khi chúng tôi dựng cái nhà. Nói thì dễ làm thì khó. Cho đến nay chúng tôi vẫn chưa giúp gì được anh em H’mong của tôi. Toàn họ giúp chúng tôi thì có. Cái suy nghĩ đơn giản ban đầu rằng, làm thế nào để anh em trên bản có thể dùng văn hóa của mình, giữ văn hóa của mình, để từ đó ra thu nhập… nhanh chóng đối diện với một thực tế là đứng trước cơm áo, hay nói gọn là tiền, thì cái gì ra tiền nhanh hơn cái đó sẽ được ưu tiên. Với cáp treo Fansipan (mả bố cáp treo) và lượng khách du lịch tăng đột biến ở Sapa, thì quá trình Kinh hóa và thương mại hóa những sắc màu bản địa càng diễn ra khốc liệt. Hiện giờ trong các anh em, chỉ còn có duy nhất anh Minh là vẫn luôn mặc đồ truyền thống. Còn lại, tất cả đã mặc đồ tây và chỉ còn lôi đồ truyền thống ra khi có lễ lạt hay ma chay cưới hỏi. Bọn trẻ con (tức là bọn trẻ con năm nào chứ giờ cũng thanh niên cả rồi), chắc chỉ có dí súng vào dầu hay dí tiền vào tay thì chúng mới thèm mặc đồ truyền thống.

Những công việc triển khai trên đó thì, khi có mặt chúng tôi (hay đúng hơn là vợ tôi) thì mới được thực hiện đúng ý. Còn không thì có vô vàn lý do hoặc vô vàn bữa rượu sẽ chen vào các kế hoạch, lối sống của họ thế, không thể bảo được anh Chư phải thay đổi cách làm việc thâm căn cố đế của anh ấy, để làm cùng bọn tôi. Chúng tôi đã nghĩ nhiều cách, nhưng cuối cùng hiểu rằng khi nào chúng tôi còn chưa ở hẳn trên đó, thì phải từ từ rồi từng việc từng việc nho nhỏ gom góp lại, không thể ào một phát là triển khai hẳn ra một cái gì luôn. Muốn ào một phát, thì phải có chính quyền hay tổ chức nào đó hỗ trợ, phải có một cục tiền, và rất dễ là khi có cả hai điều kiện đó, thì chính chúng tôi khéo lại thay đổi thành một dạng khác chứ không còn tự nhiên như bây giờ.

Cứ khoảng 2 năm, bối cảnh lại thay đổi. Trước đây khi bắt đầu cáp treo được thi công (mả bố cáp treo lần nữa) thì nhiều chuyện đã thay đổi, bây giờ con đường mới sắp được mở dọc thung lũng (mả bố con đường) sẽ đem đến nhiều thay đổi nữa. Sau khi anh Chứ mất đi, anh Chư tiếp bước trở thành thầy cúng rồi, oai lắm. Trong bản hoặc bản khác hễ có việc gì là anh Chư lại đi uống rượu. Hoành tráng thế nên ông ấy chẳng cần quái gì ở tôi, chỉ cần thỉnh thoảng lên uống rượu với nhau cho vui, say rượu còn bảo tôi là “anh em mình giống như cùng cha mẹ đẻ ra”. Cảm động lắm, nhưng mà đúng là mình chẳng giúp được gì cho anh ấy cả, anh ấy chả cần, chỉ cần làm một thằng anh em là được rồi.

Thế nên năm nay, chúng tôi quyết tâm làm nốt nhà, vườn, khu vệ sinh… cho thật ngon nghẻ, thật đẹp, cây cối xanh mướt hoa nở tưng bừng. Rồi chúng tôi sẽ cho người ta thuê nhà ở, cho thằng Câu con anh Chư làm việc chăm sóc nhà cửa, có tí thu nhập. Không nhanh để ra tiền, cho nó thấy là có cửa kiếm tiền, là cách kiếm ăn tốt… thì sang năm nó lại như bố nó, chả cần gì ở tôi, chỉ cần làm thằng chú của nó là được rồi.

***

Đúng ra thì cũng chỉ cần làm em ông Chư, làm chú của thằng Câu, là quá oách rồi. Bây giờ tôi lên bản, đã không còn là khách, mà là một người anh em. Tuy nhiên tôi rất tiếc rẻ nếu đến thế hệ thằng Câu, lại cứ quần bò áo khoác, dẫn khách đi cáp treo Fansipan (mả bố cáp treo phát nữa), mà để mai một hết những nét văn hóa truyền thống đẹp đẽ. Cho nên quan điểm của tôi về dự án Thung lũng khói xanh không hề thay đổi, mà sẽ phải điều chỉnh theo điều kiện thực tế.

Làm xong cái nhà này, chắc chúng tôi sẽ làm thêm cái nhà nữa. Một nhà để cho thuê, một nhà chỉ để mình ở và các bạn bè thân của mình lên ở. Chứ bây giờ cái nhà đẹp rồi, cho khách lạ thuê chẳng thích tí nào. Nghĩ đến việc chỗ uống rượu của mình, mà lại đem cho mấy thằng tây balô xì xà xì xồ thuê ở, thấy bực bực. Nhưng thôi, bọn bố sẽ thu tiền của chúng mày để trang trải cho nỗi bực dọc này.

Bố sẽ bày một chỗ uống rượu thật đẹp ở hiên nhà, dựng mấy khẩu súng giả, rồi vừa uống rượu vừa ngắm mây bay, vừa chơi trò sniper với chúng mày, bắn rụng mấy toa xe như mấy con nhện bò trên cáp treo. Đấy, chiến khu Sín Chải, nơi khởi nghĩa chống lại nền công nghiệp du lịch rẻ tiền ăn xổi, bắt đầu bằng mấy cái bé bé như vậy. Núi còn nhiều, ruộng đất hoang của anh Chư vẫn còn, rồi bố mày sẽ dựng thêm nhiều đồn bốt cho mấy thằng tây ghẻ chúng mày lên gia nhập, tham gia vào du kích quân chiến đấu bảo vệ nền văn hóa H’mong hoành tráng.

***

Tưởng tượng tí thế cho vui thôi. Giờ là đi họp, sau đó bắt xe lên núi. Sáng mai xem lễ hội ở Sín Chải. Nhiệm vụ quan trọng là uống rượu, sẽ cần chuẩn bị thể lực để uống rượu cho tốt. Mọi việc đã có các bà vợ và bọn trẻ trâu lo, việc của anh em H’mong ta là uống rượu cho đàng hoàng, uống rượu được đàng hoàng xong rồi mới nói được đến cuộc kháng chiến của du kích quân.