Teq's Blog

Hoa đào năm mới

Posted in Linh tinh by Tequila on February 10, 2017

Trưa nay thấy thư thái, bụng thì mới hơi đói do sáng ăn sáng cafe muộn, bèn nghe nhạc viết lách tí. Bây giờ thích hợp nhất là lại lôi con sonata cho cello & violin tên Arpeggione của anh Schubert ra nghe. Bản này rất hay, mà quái ở chỗ nghe lúc nào cũng thấy hợp, buồn vui lo mừng sốt ruột thoải mái gì cũng nghe được hết. Giai điệu nhiều chỗ rất quen, mà mãi vẫn chưa nghĩ ra là quen thế nào. Nhạc Việt thấy có quả nhạc đỏ Người Hà Nội của cụ Nguyễn Đình Thi, cái đoạn “Mắt người sáng láng vầng sao thắm tươi” rất giống với một câu trong chương 2, nhưng không chắc lắm vì mới giống được có 70%. Mà thôi, không sa đà vào chuyện này, vì nhỡ cảm tính nhận định sai bọn nó chửi bỏ mẹ. Chỉ biết rằng từ khi nghe ròng rã các anh thiên tài âm nhạc cổ điển, tôi đã tự xây dựng được cho mình một hình dung riêng về lịch sử nền tân nhạc Việt Nam.

Bây giờ là 12h45 trưa, ngồi cho tới 2h, sau đó sang đường làm cái bánh mỳ, rồi có một cuộc họp, rồi sẽ về nhà sớm đón trẻ con, chuẩn bị quần áo, mấy bố con nhảy xe khách lên Sapa. Tết này chưa lên Sapa, giờ mới lên để dự lễ hội, ăn nhậu với các đại ca. Vợ lên trước 2 ngày, chụp ảnh hoa đào nở trong sân nhà đẹp quá, khiến tôi sốt ruột chỉ muốn đi ngay.

 

16649549_10212019576391586_7143623063241454391_n

***

Sapa, hay nói đúng hơn là bản Sín Chải, từ lâu đã trở thành nhà của tôi, cho dù vì bận rộn quá mà một hai tháng tôi mới lên ở được hai ba ngày rồi lại về. Câu chuyện về dự án Thung lũng khói xanh của tôi, viết ra thì lãng mạn thế, chứ nó chẳng lãng mạn mấy, nó là một việc thực tế. Là thời gian, công sức, tiền bạc, quan hệ, con người. Sau nhiều năm, chúng tôi vẫn kiên định với nó, bởi vì ở trên đó rất sướng và vui.

Chúng tôi đã thử làm nhiều việc, nhiều cách, nhiều giai đoạn khác nhau. Trong những chuyện đặt ra từ cái năm 2012 khi tôi viết entry Thung lũng khói xanh, chúng tôi vẫn bám sát, chỉ trừ có việc là chuyển lên ở hẳn và cho con cái học hành trên đó. Quán tính công việc vẫn giữ chúng tôi ở lại Hà Nội, còn trẻ con thì lớn lên rất nhanh. Bọn tôi vẫn còn ở Hà Nội nên trẻ con đi học ở Hà Nội thôi, chứ lên bản sao được. Cho dù, không chắc là học ở Hà Nội hay học với tụi trẻ H’mong, cái gì thì tốt hơn, nhất là ở cái thời đại Internet này.

Tôi đã dựng được ngôi nhà này từ năm 2013, tuềnh toàng trống huếch trống hoác. Nó cứ tàn tạ như thế suốt mấy năm, cho tới năm ngoái thì chúng tôi cho sửa lại, bây giờ ở quá ngon rồi. Có lẽ cũng còn ít khe hở, cần phải trám thêm gỗ cho kín. Nhà tôi ở đầu núi, trên một mô đất cao, là nơi hứng trọn mọi con gió thổi từ Thác Bạc dọc theo thung lũng về, tóm lại gió rất kinh. Cái hồi nó trống trải gió lồng lộng vào nhà như thế, trẻ con thì đứa hai đứa bốn tuổi, chúng tôi vẫn trải đệm, đốt bếp lửa, cho chúng ngủ được mà không cảm cúm. Nữa là bây giờ khi nhà đã khá kín gió, sạch sẽ thơm phức, có gác xép gỗ để chui lên ngủ. Vừa rồi vợ tôi đã sai thằng ku Câu đi mua được về một đống gỗ cũ, chúng tôi sẽ lợp đám gỗ ấy lên mái theo đúng kiểu, thế là sẽ có một nhà H’mong đúng chuẩn mái gỗ pơmu, rất đẹp trai. Chúng tôi cũng đã có một quả cối giã gạo chạy tự động bằng nước trên núi chảy về, thứ mà xung quanh đã thất truyền.

Còn bọn trẻ con của chúng tôi, tuy chúng không ở hẳn trên này được, nhưng coi như chúng đã lớn lên song song giữa Hà Nội và Sín Chải. Tỉ trọng tuy có chênh lệch lớn, nhưng tôi chắc rằng sau này khi chúng lớn lên, ký ức tuổi thơ của chúng sẽ có nhiều núi non, bờ suối, con lợn con trâu.

***

Quán tính công việc giữ tôi ở Hà Nội. Ở Hà Nội có lương tháng, có vô vàn các kế hoạch công việc, những thất bại và những hy vọng mới. Nói chung tôi không phải kiểu người năng động thích bay nhảy. Tôi ở mãi một góc Hà Nội không chuyển đi đâu, có thể nói là sinh hoạt chỉ vỏn vẹn trong bán kính 3km từ nhà. Từ khi đi làm tôi chỉ làm một chỗ, hầu như không có ý định thay đổi chỗ làm. Tôi quan tâm tới việc mình muốn làm cái gì và phát triển các ý tưởng của mình, hơn là lương lậu hay đãi ngộ. Thôi thì công việc chính này của tôi, tôi cứ làm nó. Tôi có tính ngoan cố, định làm cái gì thì cứ làm cho được. Cái nhà trên bản cũng thế, có lúc này có lúc khác, nhưng chúng tôi sẽ giữ nó và sẽ làm cho nó thành một chỗ đẹp đẽ.

Đã gần năm năm kể từ khi chúng tôi dựng cái nhà. Nói thì dễ làm thì khó. Cho đến nay chúng tôi vẫn chưa giúp gì được anh em H’mong của tôi. Toàn họ giúp chúng tôi thì có. Cái suy nghĩ đơn giản ban đầu rằng, làm thế nào để anh em trên bản có thể dùng văn hóa của mình, giữ văn hóa của mình, để từ đó ra thu nhập… nhanh chóng đối diện với một thực tế là đứng trước cơm áo, hay nói gọn là tiền, thì cái gì ra tiền nhanh hơn cái đó sẽ được ưu tiên. Với cáp treo Fansipan (mả bố cáp treo) và lượng khách du lịch tăng đột biến ở Sapa, thì quá trình Kinh hóa và thương mại hóa những sắc màu bản địa càng diễn ra khốc liệt. Hiện giờ trong các anh em, chỉ còn có duy nhất anh Minh là vẫn luôn mặc đồ truyền thống. Còn lại, tất cả đã mặc đồ tây và chỉ còn lôi đồ truyền thống ra khi có lễ lạt hay ma chay cưới hỏi. Bọn trẻ con (tức là bọn trẻ con năm nào chứ giờ cũng thanh niên cả rồi), chắc chỉ có dí súng vào dầu hay dí tiền vào tay thì chúng mới thèm mặc đồ truyền thống.

Những công việc triển khai trên đó thì, khi có mặt chúng tôi (hay đúng hơn là vợ tôi) thì mới được thực hiện đúng ý. Còn không thì có vô vàn lý do hoặc vô vàn bữa rượu sẽ chen vào các kế hoạch, lối sống của họ thế, không thể bảo được anh Chư phải thay đổi cách làm việc thâm căn cố đế của anh ấy, để làm cùng bọn tôi. Chúng tôi đã nghĩ nhiều cách, nhưng cuối cùng hiểu rằng khi nào chúng tôi còn chưa ở hẳn trên đó, thì phải từ từ rồi từng việc từng việc nho nhỏ gom góp lại, không thể ào một phát là triển khai hẳn ra một cái gì luôn. Muốn ào một phát, thì phải có chính quyền hay tổ chức nào đó hỗ trợ, phải có một cục tiền, và rất dễ là khi có cả hai điều kiện đó, thì chính chúng tôi khéo lại thay đổi thành một dạng khác chứ không còn tự nhiên như bây giờ.

Cứ khoảng 2 năm, bối cảnh lại thay đổi. Trước đây khi bắt đầu cáp treo được thi công (mả bố cáp treo lần nữa) thì nhiều chuyện đã thay đổi, bây giờ con đường mới sắp được mở dọc thung lũng (mả bố con đường) sẽ đem đến nhiều thay đổi nữa. Sau khi anh Chứ mất đi, anh Chư tiếp bước trở thành thầy cúng rồi, oai lắm. Trong bản hoặc bản khác hễ có việc gì là anh Chư lại đi uống rượu. Hoành tráng thế nên ông ấy chẳng cần quái gì ở tôi, chỉ cần thỉnh thoảng lên uống rượu với nhau cho vui, say rượu còn bảo tôi là “anh em mình giống như cùng cha mẹ đẻ ra”. Cảm động lắm, nhưng mà đúng là mình chẳng giúp được gì cho anh ấy cả, anh ấy chả cần, chỉ cần làm một thằng anh em là được rồi.

Thế nên năm nay, chúng tôi quyết tâm làm nốt nhà, vườn, khu vệ sinh… cho thật ngon nghẻ, thật đẹp, cây cối xanh mướt hoa nở tưng bừng. Rồi chúng tôi sẽ cho người ta thuê nhà ở, cho thằng Câu con anh Chư làm việc chăm sóc nhà cửa, có tí thu nhập. Không nhanh để ra tiền, cho nó thấy là có cửa kiếm tiền, là cách kiếm ăn tốt… thì sang năm nó lại như bố nó, chả cần gì ở tôi, chỉ cần làm thằng chú của nó là được rồi.

***

Đúng ra thì cũng chỉ cần làm em ông Chư, làm chú của thằng Câu, là quá oách rồi. Bây giờ tôi lên bản, đã không còn là khách, mà là một người anh em. Tuy nhiên tôi rất tiếc rẻ nếu đến thế hệ thằng Câu, lại cứ quần bò áo khoác, dẫn khách đi cáp treo Fansipan (mả bố cáp treo phát nữa), mà để mai một hết những nét văn hóa truyền thống đẹp đẽ. Cho nên quan điểm của tôi về dự án Thung lũng khói xanh không hề thay đổi, mà sẽ phải điều chỉnh theo điều kiện thực tế.

Làm xong cái nhà này, chắc chúng tôi sẽ làm thêm cái nhà nữa. Một nhà để cho thuê, một nhà chỉ để mình ở và các bạn bè thân của mình lên ở. Chứ bây giờ cái nhà đẹp rồi, cho khách lạ thuê chẳng thích tí nào. Nghĩ đến việc chỗ uống rượu của mình, mà lại đem cho mấy thằng tây balô xì xà xì xồ thuê ở, thấy bực bực. Nhưng thôi, bọn bố sẽ thu tiền của chúng mày để trang trải cho nỗi bực dọc này.

Bố sẽ bày một chỗ uống rượu thật đẹp ở hiên nhà, dựng mấy khẩu súng giả, rồi vừa uống rượu vừa ngắm mây bay, vừa chơi trò sniper với chúng mày, bắn rụng mấy toa xe như mấy con nhện bò trên cáp treo. Đấy, chiến khu Sín Chải, nơi khởi nghĩa chống lại nền công nghiệp du lịch rẻ tiền ăn xổi, bắt đầu bằng mấy cái bé bé như vậy. Núi còn nhiều, ruộng đất hoang của anh Chư vẫn còn, rồi bố mày sẽ dựng thêm nhiều đồn bốt cho mấy thằng tây ghẻ chúng mày lên gia nhập, tham gia vào du kích quân chiến đấu bảo vệ nền văn hóa H’mong hoành tráng.

***

Tưởng tượng tí thế cho vui thôi. Giờ là đi họp, sau đó bắt xe lên núi. Sáng mai xem lễ hội ở Sín Chải. Nhiệm vụ quan trọng là uống rượu, sẽ cần chuẩn bị thể lực để uống rượu cho tốt. Mọi việc đã có các bà vợ và bọn trẻ trâu lo, việc của anh em H’mong ta là uống rượu cho đàng hoàng, uống rượu được đàng hoàng xong rồi mới nói được đến cuộc kháng chiến của du kích quân.

Hoa thành phố

Posted in Linh tinh by Tequila on December 17, 2016

Tối nay đi đá bóng về, trong tâm trạng sung sướng và phấn khích vì đội bóng lội ngược dòng sau khi bị dẫn tới ba quả và cuối cùng chiến thắng, và trong tâm trạng trẻ trâu của những năm trẻ trâu, tôi nghe nhạc cực to qua đôi tai phone, một bản nhạc ưa thích của một band nhạc ưa thích. Đó là Judas Spriest, bản Blood Red Skies, thứ nhạc chỉ dành cho những thằng mười tám tuổi ngây thơ trong trắng cứ nghĩ rằng thế giới này là một chiến trường và người ta chỉ có mỗi một việc là làm một người lính dũng cảm. Cái đoạn điệp khúc với tiếng trống giã bằng đôi bàn tay đầy cơ bắp và dứt khát, tiếng guitar gằn gừ khét lẹt, tiếng hát như của một con sói nhe răng nửa miệng rồi bất đồ tru lên [Chúng mày sẽ không bẻ gãy được tao, chúng mày sẽ không chiếm đoạt được tao, tao sẽ chiến đấu dưới bầu trời máu đỏ] Thật tiếc là tôi đang đi cái xe tay ga trên phố, chứ nếu mà đi cái xe côn siêu phò của tôi, thì cùng với tiếng trống dồn dập tôi sẽ vào cua ép sát lề đường, đúng thời điểm chuyển hướng thì cái xe sẽ dường như đứng lại ở một điểm tĩnh, sau đó là nghiêng lái búng côn và bắn vọt lên.

Tôi nhớ cái thời xa xưa ấy, khi tôi nghe băng nhạc Judas này dưới metro, nhạc mạnh mà không át hết tiếng tàu điện ngầm chạy rầm rập, tương lai mù mịt tâm hồn ngập trong buồn bã, góp nhặt những mảnh hy vọng ngớ ngẩn của tuổi hai mươi đang dật dờ trôi đi, cũng là bản Blood Red Skies này đã đồng hành. Không thể nói là nó không từng cho tôi nhiều sinh lực. Giờ đây sau nhiều năm qua đi, khi cuộc đời đã nhiều phen ân cần dạy dỗ, rằng hãy ngồi xuống bình tĩnh và yên ả đi, thư giãn và tận hưởng rồi thì đến năm bảy mươi sáu tuổi mày sẽ thấy là mọi điều đều đúng, thì bài hát con trẻ này đôi khi vẫn lên tiếng mạnh mẽ, No, you won’t break me, you won’t take me, I’ll fight you under blood red skies. Tại sao không khi mà rồi thì mọi điều đều sẽ đúng. Tôi vẫn mê môn bóng đá, vì mỗi trận đấu sẽ có nhiều phen đấu tay đôi, thường sung sướng khi thắng một pha va chạm, và đôi khi ngậm ngùi giấu cái quẹt tay lau mồm khi bị ăn cái cùi chỏ vào mõm. Mỗi một khoảnh khắc áp sát đối phương là một niềm vui bản năng mà những môn không đối kháng như tennis sẽ không bao giờ có.

Tôi chạy xe về gần tới nhà, đường từ sân bóng về nhà có độ dài đúng bằng bài hát này, thì ngửi thấy mùi hoa sữa. Nhiều năm trước bọn dở hơi đã trồng rất nhiều hoa sữa trên con đường nhà tôi, và những cây hoa sữa này đến mùa thì ngơ ngác tỏa hương một cách trân trối bởi đó là việc chúng sinh ra để làm. Mặc dù mùa thu đã qua rồi, nhưng mà bọn bố mày vẫn chưa tỏa hương xong. Đường phố cả ngày toàn bụi bặm và còi xe ồn ã, người ta nườm nượp lao đi vội vã, những cặp tình nhân thì mấy ai còn biết đến hoa sữa thơm thế nào bởi chúng quá nhiều và quá thơm, một số cặp tình nhân khác đêm khuya thanh vắng thì lại thường đến góc phố vắng này để chửi nhau dưới mùi hương nồng nàn ấy, con kia khóc lóc đéo gì nữa lên xe đi về, à thằng khốn nạn mày có giỏi thì đánh bà đi… Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm có lẽ nào anh lại quên em, việc của hoa sữa là cứ tỏa hương như vậy.

Nửa cuối năm nhiều điều lo nghĩ, vào một buổi tối gió lạnh đã tràn về, bất đồ ngửi thấy mùi hoa sữa, nồng nàn đấm thẳng vào mũi, tôi mới để ý là mùa thu đã qua lâu rồi. Mùa đông cũng đã qua được nửa rồi. Mà cái thế kỷ hai mươi mốt này cũng đã sắp qua được mười sáu phần trăm. Tôi vào phòng trẻ con để bắt thằng con trai gấp sách đi ngủ và trêu chọc đứa con gái. Chúng cười với tôi. Chúng đã lớn quá rồi, như thể chúng chưa từng bao giờ bé bỏng như con mèo nằm vắt vẻo trên cánh tay tôi ngả đầu vào vai tôi khi tôi tắt hết đèn đóm đung đưa chúng trên tay mình nhún nhảy theo nhịp nhạc. Cả hai đứa đều lần lượt được tôi ru ngủ theo cách ấy vào những đêm chúng khó ngủ, trên cùng một nền nhạc của một list gồm 12 bài nhạc Nga, mà tình cờ tôi phát hiện ra rằng cứ trên nền nhạc ấy là bọn chúng ngủ rất nhanh. Chẳng biết những bản nhạc ấy có ăn vào tiềm thức của chúng hay không, chỉ biết chắc rằng nhạc ấy là nhạc của các con tôi. Và chúng sẽ cứ lớn lên nữa. Thật khó để tưởng tượng là đứa con gái rồi sẽ không chia sẻ gì với bố nó, thằng con trai sẽ cãi bố nhem nhẻm, chúng sẽ luôn coi bố mình là một kẻ khó ưa, không thể hiểu được bất cứ vấn đề nào một cách khách quan và tử tế, rồi có khi chúng sẽ đấu với tôi tới số cho đến khi chúng ngoài ba mươi tuổi, như cách thức mà tôi đã đấu với ông già tôi, như cách thức mà ông già tôi đã đấu với ông nội tôi. Haizz, những con mèo con này, lò nhà mình toàn kẻ ngốc nghếch, cho nên cứ ngây thơ đi các con ạ, kệ mẹ bọn thông minh.

Viết đến đây là chẳng muốn thêm gì nữa cả. Mỗi một ngày trôi qua, cho dù chúng giống hệt nhau đi nữa, thì cũng là một ngày khác và trong cái ngày khác đó thì nhiều thứ diễn ra, cho dù, lại cho dù, những thứ diễn ra ấy cũng giống hệt nhau. Nếu mình thưởng thức nó thì nó sẽ luôn mới mẻ. Những suy nghĩ âm thầm chảy, những kỷ niệm của mỗi ngày dập dềnh trôi trên dòng suy nghĩ ấy, như những chiếc lá rơi xuống dòng nước uốn lượn sau cơn mưa. Rồi chúng sẽ đọng lại ở đâu đó. Có những chiếc lá đẹp đẽ, có những chiếc lá xấu xí, đều là lá cả, đứa trẻ con chạy chơi sẽ lấy cái que gom chúng lại thành đống bên bờ dòng nước, rồi nó lấy đà vài bước, chạy tới đá tung đám lá, cái bay xa cái bay gần cái thì bết vào ống quần.

Hôm nay là một ngày có nhiều lá cây rơi xuống dòng nước, một đống to luôn, trên đường từ sân bóng về tôi đã tung chân đá đống lá, hoa sữa vẫn nồng nàn đầu phố đêm đêm, I’ll fight you under the blood red skies, hoa thành phố – bài hát trong list 12 bài nhạc Nga của các con. Có lẽ một đêm ngọt ngào hoa sữa của vài năm sau, có lẽ tôi sẽ đọc lại entry này, và tôi sẽ nhớ lại hết cả những chiếc lá của hôm nay.

Đọc sách để làm gì, hả con giai bố

Posted in Sách by Tequila on November 4, 2016

Tất nhiên mày còn quá nhỏ, thằng con giai bố ạ,  mày chưa thể hiểu được rằng lúc vợ vắng nhà là lúc mà bất kể hay dở thế nào, chúng ta nên tận hưởng. Đơn giản là sự khác biệt. Và bố mày có thể đóng cửa tắt đèn, bật máy tính nghe nhạc, gác chân lên cửa sổ, hút thuốc, lười biếng và thư giãn trong một trạng thái teo não, không nghĩ gì cả.

Thế mà mày lại phá vỡ sự yên tĩnh của bố, không gõ cửa mà vào phòng, chỉ để xin bố một điều vô lý là, cho con đọc truyện thêm 10 phút nữa. “Không được, bây giờ là 11h rồi con ạ, phải đi ngủ”. Một tí thôi mà. Không là không, đi ngủ thôi mai còn gọi bố dậy đưa con đi học cho đúng giờ. Thằng con tiu nghỉu quay đi, đi ngủ.

Định nói với nó là, mày mà không biết nghe lời là bố cấm mày đọc sách luôn. Sách với chả vở!

***

Trưa hôm rồi trên đường đi làm, mải lo nghĩ công việc, nhìn ngắm lung tung. Bỗng thấy cái biển “Hiệu sách…”, nhìn xuyên vào bên trong hiệu sách, thấy, tất nhiên, toàn là sách, rồi tự nhiên thấy cảm giác mát lành thư thả và như ngửi thấy mùi giấy thơm thơm của những cuốn sách phảng phất xung quanh. Trong một khắc rất nhiều cảm giác xưa cũ liên quan đến sách ùa về. Mùi mùa hè và mùi cây hồng xiêm, tiếng ve kêu trên cây xà cừ, một ngày ấu thơ trèo lên mái bếp đọc truyện. Cốc bia có hương vị thơm ngọt rất hợp với khi trời khi một ngày thu nào đó ngồi ở quán bia bên hồ đọc sách. Cảm giác ấm áp sung sướng khi mùa đông đút cái đèn bàn vào trong chăn, trùm chăn bật đèn đọc truyện chưởng, kẻo ông già đi qua thấy đọc chưởng lại ăn chửi. Những ngày hè nằm chìm nghỉm trong đống sách cũ mốc trên gác xép của ông ngoại để đọc cả chục cuốn một ngày, tất nhiên là chỉ đọc những ghi chú của ông, rồi quẳng, lấy cuốn khác. Cảm giác rung lắc khi máy bay đi qua một vùng thời tiết xấu, ngửng đầu lên chờ cho hết rồi lại vùi đầu vào cuốn sách đọc giết thời gian. Mùi quần áo bẩn sực lên khi mở cái túi du lịch bết bát bùn buộc sau yên xe máy trong những chuyến đi, lôi ra cuốn sách để cất nó lại vào giá sách, kiểu gì đi đâu cũng mang đi một cuốn dù chả mấy khi đọc được dòng nào. Những thứ liên quan đến sách thật là dễ chịu. Sách là một trò chơi quen thuộc.

Tất cả mọi thứ đều liên quan đến nhau. Chiều muộn hôm ấy vẫn còn đang loay hoay với công việc, thì vợ nhắn và gửi cho xem ảnh thằng con đang đọc sách. Đi đón con, tìm không ra nó đâu cả, tìm mãi hóa ra đang chui trong thư viện trường tiểu học để đọc truyện. Mày đúng là con bố. Tuy bố không bao giờ làm gương gì cho mày, những buổi tối mà bố ở nhà, thì toàn cắm đầu vào máy tính chơi game.

***

Đọc sách chưa chắc là điều gì bổ ích cho lắm, thằng con giai bố ạ. Nó khiến cho mọi thứ trở nên phức tạp, nó khiến chúng ta hoài nghi.

Cuộc sống vốn dĩ rất đơn giản, rõ ràng, trắng đen minh bạch. Mùa hè thì nóng mùa đông thì lạnh, chó thì sủa gâu gâu còn mèo thì kêu meo meo, hết sức là giản dị. Song với những cuốn sách, do những thằng đểu con đểu viết ra, mà con giai bố sẽ đọc, con giai bố sẽ rơi vào một mớ hầm bà lằng. Những suy nghĩ cá nhân của những thằng/con đểu ấy viết ra sẽ không hòa trộn được một cách logic với bản thân con giai bố cũng như những gì mà con giai bố nhìn thấy. Đến một lúc nào đấy, khi con giai bố đọc đủ nhiều tùy theo cơ địa, con sẽ gặp phải một tình trạng đứt gãy có hệ thống. Con có thể sẽ thấy mùa hè không hẳn là mùa hè mà nó là một trạng thái đã qua hoặc chưa đến của mùa đông, con sẽ có lúc nghĩ rằng biết đâu chó nó kêu meo meo chứ, thế quái nào tai mình nghe lại thành gâu gâu. Con có thể phát sinh những câu hỏi vớ vẩn. Kiểu như, tình yêu, tình bạn, hay những tình cảm tốt đẹp khác, vốn dĩ rất nhẹ nhàng thò tay ra là nhặt được, song vì người ta bọc chúng bằng những lớp giấy gói quá long lanh đến nỗi người ta chỉ còn biết tới giấy gói. Rồi đứa nào cẩn trọng bóc bỏ lớp giấy gói long lanh ấy ra thì lại thất vọng vì cái ruột quá tầm thường, sợ quá bèn bọc lại và trao tặng cho người khác lòng tự dối rằng nó thật sự long lanh. Hay kiểu như, đọc một hồi con sẽ thấy lịch sử nhất định không thể là sự thật, thậm chí sự thật cũng không bao giờ là sự thật bởi chỉ cần bước một bước chân đổi một độ góc nhìn thì chúng ta sẽ có một sự thật khác.

Khi sự đứt gãy ấy xảy ra, con giai bố một mặt sẽ nhớ tiếc những điều nguyên bản khi con còn mù chữ. Và đồng thời lúc ấy, con sẽ bước chân vào một hành trình không có kết thúc, để đi tìm một điều gì đó mà con biết chắc sẽ không bao giờ tìm được.

Một lão rất đểu tên là Sienkiewicz, tác giả Quo Vadis, có một truyện ngắn nhảm nhí kể về một thằng có diễm phúc gặp được nữ thần Chân Lý, mỗi tội nữ thần trùm mặt bằng rất nhiều tấm voan. Mỗi khi đạt một level trí tuệ cao hơn, hắn lại được nữ thần cho gỡ một lớp voan che mặt. Cứ gỡ được một lớp thì nhan sắc tuyệt trần của nữ thần lại rõ hơn một chút. Đến khi hắn già sắp chết và cực kỳ minh tuệ rồi, kỳ diệu thay hắn đạt được đến level đỉnh cao mà nữ thần cho phép hắn gỡ lớp voan cuối cùng. Cái hắn nhìn thấy chỉ là một ánh sáng chói chang khiến hắn lập tức mù lòa, không nhìn thấy gì nữa và trí tuệ của hắn cũng mất hết chỉ còn sự ngu độn, Chân Lý không dành cho loài người.

***

Bạn bố, có những thằng đã đọc sách nhiều quá, đến nỗi giờ này bố sẽ thật sự ngạc nhiên nếu nó vẫn còn đọc. Lại có những thằng khác, bố biết chắc bọn hắn không thể ngừng đọc được. Một thằng như thế có thể làm một nghề gì đó kiếm tiền, có thể lo liệu chu toàn vợ con, công việc, vân vân, một anh đàn ông hoàn hảo, nhưng tất cả chỉ để che đậy một thực tế đáng xấu hổ rằng hắn sinh ra là để đọc sách. Chỉ để đọc sách mà thôi, mục đích đọc cuốn sách này là để xong còn đọc cuốn tiếp theo. Trí tuệ của hắn tất nhiên đã trở nên rất cao mà bố không hiểu trên tầng cao ấy thì có gì, có mát không. Rồi cho đến khi hắn trở thành một lão già khú đế đến nỗi quên cả tên mình, hắn cũng sẽ đàm phán với thần chết mỗi ngày, từ từ bình tĩnh cứ dựng lưỡi hái đấy uống café đi, từ từ để yên tôi đọc nốt cuốn này đã please.

Dĩ nhiên, tất cả các người lớn, tất cả các cô giáo thầy giáo, cả bố nữa, đều khuyến khích con đọc sách. Đọc sách là tốt, ai cũng bảo thế, nhất là những đứa sau khi ra trường đi làm thì không bao giờ còn mở cuốn sách nào ra. Bố cũng bảo là đọc sách là tốt, tuy không tốt lắm nhưng vẫn tốt.

***

Bởi vì sách rất tử tế. Cũng có một số loại sách không tử tế lắm, ví dụ như loại sách dạy người ta sống tử tế, nhưng đa phần là chúng tử tế. Sách không rắp tâm làm hại gì chúng ta cả. Kể cả sự cô đơn và cái hoài nghi mà sách mang đến cho chúng ta, cũng vẫn tốt. Nỗi cô đơn mà sách mang lại, không phải là cái cô đơn thô sơ khi xung quanh ta không có ai, mà là cái cô đơn đến khi ta biết rằng có quá nhiều ai. Những ai đó đã sống, đã suy nghĩ, đã viết. Ta muốn gặp họ mà không thể, ta hiểu ra sự đơn độc của cái tôi của mình.

Cái hoài nghi mà sách mang lại, là cái hoài nghi về mọi vấn đề. Con có thể hoài nghi cái tốt, hơi tệ một tí, nhưng con cùng lúc đó cũng hoài nghi cái xấu. Hoài nghi về cái xấu chính là mảnh đất thánh mà loài người xấu xa này có thể vin vào, rằng có thể tồn tại một Sangri La thiên đường đâu đó để phấn đấu. Con giai bố thấy xấu xa khi đi mua dâm chẳng hạn, bèn giở SGK ra đọc Truyện Kiều, bình thường, Từ Hải cũng thế mà vẫn anh hùng như thường. Con giai bố đi ăn cắp chẳng hạn, không sao, Giăng Van Giăng cũng ăn cắp, chỉ cần ra tù phấn đấu làm thị trưởng là ok, biết tha thứ cho cảnh sát và không tham gia cách mạng thì lại càng oách. Con giai bố phản bội ngoại tình chẳng hạn, không sao đâu cứ đọc Anna Karenina, kệ con đấy nó đâm đầu vào xe lửa chứ anh em mình buồn bã chút rồi đi lính là lại ngon. Con giai bố giết người chẳng hạn, không sao cả chỉ cần làm sao để không bị cảnh sát bắt, rồi thành lập băng đảng, trở thành Bố Già là sẽ được ngưỡng mộ ôi trồi ôi. Quan trọng không phải là xấu hay tốt, quan trọng là làm sao để bọn nó thấy mình tốt.

Vậy đó. Những người xấu mà con giai bố nhìn thấy, chẳng qua con chưa thấy họ tốt lúc nào mà thôi. Những người tốt mà con thấy, 100% là những đứa chưa bị phát hiện. Bố mày đây đã phạm vô số tội lỗi, nhưng trong thâm tâm mình, mỗi khi thành thực nhìn vào bản thân mình, bố chả thấy bố xấu xa bao giờ cả. Bởi vì bố mày đã đọc nhiều sách. Bố phạm tội gì xong, lập tức bố tìm ra ngay được một nhân vật nào đấy trong một áng văn trác tuyệt nào đấy để biện minh, rất khỏe, hê hê, tự do như chim trời ấy con ạ.

Và cuối cùng, cho dù cuộc đời của con có chả ra gì đi nữa, thì nhờ đọc sách con sẽ luôn được sống trong muôn vàn những cuộc đời khác, phong phú hấp dẫn và bao la bát ngát. Mà bố ai biết được, bố mày tất nhiên không, cái gì mới là cái thật.

***

Thôi tóm lại bố rất vui vì con giai bố thích đọc sách. Bây giờ bố đi ngủ đây để mai mày gọi thì bố sẽ dậy được để đưa mày đi học đúng giờ.